Google

This 15 a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.

Usage guidelines

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work 15 expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.

We also ask that you:

- Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.

- Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

* Maintain attribution The Google *watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

- Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book 15 in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.

About Google Book Search

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web

athttp://books.google.com/

BOUGHT WITH THE INCOME FROM

THE GIFT OF

STEPHEN SALISBURY, P

OF WORCESTER, MARS.

(Claas of 1817).

ου. 7, 6g

hROUGHT WITH

THE INCOME FROM

THE GIFT OF

STEPHEN SALISBURY, OF WORCESTER, MARS,

(Class of 1817).

———ó—

A —Ó— naa!

d ' , - &

PATROLOGULE

CURSUS COMPLETUS,

SEU BIDLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGItA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM, —

SIYE LATINORUM, SIYR GR/ÉCORUM,

QUI AB EY O APOSTOLICO AD TATEM INNOCENTI ΙΙΙ (ANN. 1916) PRO LATINIS, ET AD CONCILII FLORENTINI TEMPORA (ANN. 1159) PRO GRECIS FLORUERUNT :

ι RECUSIO CHRONOLOGICA

OMNIUM QUA EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICAE TRADITIONIS PER QUINDECIM PIUURA ECCLESIE SAECULA,

WUXTA £DITIONRS ACCURATISSIMAS, INTER SE CUMQUE NONNULLIS CObDICIBUS MANUSCRhIFTIS COLLATAS, PERQUAM DILIGEN TER CASTIGATA ; DISBSERTA TIONIEUS, COMMENTARIIS VARIISQUE LECTIONIBUS CONTINKNTER ILbUSTRATA ; UMNIEUS OFrkhiBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QUAE TRIBUS NOYISSIMIS S.£CULIS DRERENTUR ABSOLUTAS, DETECTIS AUCTA ; INDICIBUS ORDINARIIS VEL ETIAM ANALYTICIS, SINGULOS SIVE ΤΟΝΟΑ. SIVE AUCTONES ALICUJUS MOMENT! SUBSEQUENTIBUS, DONATA ; CAPUTULIS INTRA IPSUM TEX TUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM FPAGINARUM MARUGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTANQUE MATENIAM SIGNIFI- CANTIBUS, ADORNATA ; OPERIBUS CUM DUBIIS, TUM APOCRYTPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE àD TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;

BUCENTI8 ET QUADRAGINTA INDICIBUS SUB ONNI RESPECTU, SCILICET, ALPHABETICO, CHRONOLOGICO, ANALYTICP, ANALOGICO, STATISTICO, STNTIIETICO, ETC., OPERA, RES grT AUCTORES EximisENTIBUS, ITA UT. NON SOLUM STUDIOSO, SED NEGOT!IS IMPLICATO, ET ΑΙ FORTE SINT, PIGRIS ETIAM ET IMPER!TIS PATEANT OMXN*S $5. PATRES, LOCUPLETATA; SED PRAESERTIM DUOBUS IMNENSIS ET GENERALIBUS INDICIRUS, ALTERNO sci.ickT IGEILUM, QuO CONSULTO, QUIDQUID NON SOLUM TALIS TALISVE PATKR, VKMUM ETIAM UNUSQUISQUE. PATRUM, ABSQUE ULLA EXCEPTIONE, ΙΝ QUOPLIDET THEMA SCRIPSERIT, UNO iNTUITU CÓNSrICIATUR ; ALTERO. SCIIPTURAE SACIUE , kx Quo LEecroM οον-

ΡΕΝΙΝΕ SIT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM SUONUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM SCRIPTURA VERSUS, A PRIMO GENESKOS USQUE AD NOYISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI SINT ;

ΕΡΙΤΙΟ ACCURA1158IMA, CATERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDa, 81. PERPENDANTUR CHARACTERUM NiTIDITAG CHART. QUALITAS, INTEGBITAS TEXTUS, CORRECTIONIS PERFECTIO, OPERUM RECUSOMUM TUM TYAUIETAS TUM NUMERUS, FORMA YOLUMINUM PERQUAS COMMODA 51BIQUE ΙΝ TOTO PATROLOGLE DECUKSU CONSTANTER BIMILIS, PRkTII KXIGUITAS, PRUESERTIMQUE 18TA COLLECTIO UNA, ΜΕΤΗΟΡΙΟΝ ET CIIRONOLUGICA,

' GEXCENTORUM FRAGNENTORUM OPIUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUM, VEL ETIAM INEDITORUM, PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTBECA, EX OPERIBUS KT Μθ9. AD OMNES £TATES, LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS , COADUNATORUM,

ET EX INNUMERIS OPENRIBUS TRADITIONEM CATHOLICAM CONFLANTIBUS, OPUS ÜNICUM MIBADILITER EFFICII.NTIUM.

SERIES GR/ECA POSTERIOR

IN QUA PRODRUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUK ECCLKSI/E GRUEC/R ΑΒ Αγ PIIOTIANO AD CONCILII USQUE FLORENTINI TEMPORA, ET AMPLIUS, NEMPE MORTEM CARDINALIS BESSARIQNIS,

Bibiilotheeco celeri univefase , SIYR CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIRNTIA RCCLESIASTICAS RAMOS RDITOBB.

PA rROLOGIA, AD INSTAR IP31US ECCLESIE, IN DUAS PARTES DIVIDITUR, ALIAS NEMPE LATINAM, AbIAM GRACO-LATINAM., AME PARTES JAM INTECRE EXARATAE SUNT. LATINA, 299 voruaiNiBUS MOLE &UA STANS, 1l TÜFRANCIS YENIT : GRAECA DUPLICI EDITIONE TYPIS MANDATA EST. PRIOR GE/ECUM TEXTUM UNA CUM VERSIONE LATINA LATERALI COMPLE- C1i TUR, ET 104 vor.uuiNa IN 100 TOMIS, PRO PRIMA SERIE, NON EXCEDIT. POSTERIOR VERSIONKM LATINAM TANTUM EXBIBET, IDEOQUE INTRA B5 VOLUMINA RETINETUR. SECUNDA SERIES GRECO-LATINA AB 8 VOLUMINA TANTUM ATTIN« CIT; DUM lIUJUS VERSIO MERE LATINA 20 VOLUMINIBUS EST ABSOLUTA. UNUMQUODQUE VOLUMEN GILACO-LA TiNUM ὃ, UNUMQUODQUE MERE LATINUM 5 FRANCIS SOLUMMODO EMITUR : UTROBIQUE VERO, UT PRETI! HUJUS BENEPICIO FRUATUS EMPTOR, COLLECTIONEM INTEGRAM, SIVE LATINAM, sIVK GRACAM COMPARET NECKESSE ERIT; SECUS ENIM CUJUSQUE VOI.UMINIS AMPLITUDINEM NECNON ET DIFFICULTATES VARIA PRETIA RQUABUNT. IDEO, $1 QUIS TANTUM EXAT LICET INTEGRE, SED SEORSIM, COLLECTIONEM GRACO-LATINAM, VEL EAMDEM EX GRECO LATINE VERSAM, TUM QUODQUE VOLUXEN PhO D vrL PROÓ FRANCIS SOLUM OBTINEBIT. ISTA CONDITIONES FOSTERIORI PATROLOGLE LATINA SERIEI, PATRES AB INNOCENTIO 11] AD CONCILIUM TRIDENTINUM EXBIDBENT], APPLICABUNTUR. PATROLOGIA QUA MANUSCR!PTIS IN BIBLIOTHECIS ORBIS UNIVERSI QUIESCENTIBUS CONSTABIT, NECNON PATROLOGIA ORIENTALIS, CONDITIONIBUS $PK- CIALIBUS SUBJICIENTUR, ET IN TEMPORE 8UO ANNUNTIABUNTUR, S| TEMPUS EAS TYPIS MANDANDI NODIS NON DEFUERIT,

PATROLOGLE GRAECAE TOMUS CLYII. GEORGIUS CODINUS. DUCAS.

) — D DRDERmamttsema. -EXCUDRBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE, EDITOREM, IN ΜΙΑ DICTA THIBAUD, OLIM P"AMBOISE, PROPE PORTAM LUTETI& PANHISIORUM VULGO DL'ENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNC VERO INTRA MUENIA PARISINA.

1866

ο ς5οιη

ΑΡΗ Ὁ v9

TRADITIO CATHOLICA:

SAECULUM XV. ANNI 1400-1562.

ΓΕΩΡΓΙΟΥ TOY KOAINOY

ΤΑ ΕΥΡΙΣΚΟΜΕΝΑ ΠΑΝΤΑ.

[m

GEORGII CODINI

OPERA OMNIA.

ACCEDIT

DUC, MICHAELIS. DUC NEPOTIS . HISTORIA BYZANTINA

Α JOANNE PALJEOLOCO, ANNO CHRISTI 1541, AD ANNUM 1462;

/ ACCURANTÉ Έτ DENUO RECOGNOSCENTE J.-P. MIGNE, / BEBLIO THECA CLERI UNIVERSE,

8)VvzE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICA RAMOS EDITORB.

————— EBD. Oe sme

TOMUS UNICUS.

— eÁ— —HNEND-Q-«eu E ÁÁ

vENIT 10 FBRANCIS CALLICIS.

CEXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,

IN VIA DICTA THIBAUD, OLIM D'AMBOISE, PROPE PORTAM LUTETIA PARISIORUM VULGO. D'ENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNC VERO INTRA MUENIA PAIUSINA,

1866

TRADITIO CATHOLICA. SA&CULUM XV. ANNI 1900-1862,

ELENCHUS

C c7

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CLVII CONTINENTUR.

GEORGIUS CODINUDS CUROPALATA.

Georgii Codini Vita, res geste, scripta. eol.

De officiis et officialibus Magne Ecclesie et aule Cpolitana, ex edit. P. Jacobi Goari et Jacobi Gretseri.

Jacobi Gretseri, S. J. in librum Codini de officiis et officialibus Magne Eccle- sie et aule Cpolitane Commentariorum libri tres; quibus inserie sunt J. Goari note et observationes.

Georgii Codini Excerpta de originibus Cpolitanis, ex editione Petri Lambecii.

De forma et ambitu urbis Cpolitane.

De signis, statuis et aliis spectatu dignis in urbe Cpoli.

De aditiciis Cpolitanis.

De struetora templi S. Sophie.

De annis ab orbe condito usque ad imp. Constantini Magni et de iis qui in Cpoli regnarunt usqüe dum ab Agarenis capta est.

Anonymi breves Enarrationes chronographicee, editore et interprete Ans. Ban- durio in 4mperio Orientali.

De sepulcris imperatorum que sunt in templo SS. Apostolorum, ex ejusdem editione ibid.

DUCAS.

Duce Vita, res geste, Scripta, ex Hankio De rer. Byxant. Script. Grac.

Historia Byzantina, res in imperio Greecorum gestas complectens a Joanne Pa- leologo, anno fChristi 1351, ad annum 1462; ex edit. Luparea Ismaelis Bullialdi.

Anonymi .Ghronieon brere, quo Grecorum, Venetorum et Turcorum aliquot gesta continentur usque ad annum 1523.

9

7ío

1167

l'arislis. — Ex typis J. P. MIGNE. |

^

ο cO Mut.

-

SECULO XV.

GEORGIUS CODINUS

"unu

NOTITIA.

(Fabric., Dibl. Gr. ed. Harles tom. VII.)

Georgius Codinus, amplissimo in aula CPolitana munere Curopalats pridem functus, po-trc- mis Palzologorum (a) temporibus claruit, et imperio ipsi superstes fuit, siquidem libellum de impera- toribus CPolitanis claudit f^) commemoratjone capta ab Agarenis sive Turcis urbis ann. 696t, hoc

est Christi 1453. Ex ejus scriptis exstaut :

4. Περὶ τῶν ὀφφιχιαλίων τοῦ παλλατίου Κωναταντινουπόλεως βασιλέων xaX τῶν ὀφφιχίων τῆς μεγάλης Ἐκκλησίας : De officiis εἰ officialibus aule imperatorum. εἰ magna (c) ecclesie CPolitang. Agit ctiam Codinus De festis plerisque et de imperatoris coronatione, inauguratione patriarchae, aliisque ; unde in al- tero Bavarico codice ms. (d) titulus prieris partis conceptus est sic ;: Τὰ ὀφφίκια τοῦ παλλατίου, ἔτι δὲ

(a) Confer Allatium, De Georgiis, pag. 361; Ban- ckium, De Bys. rerum scriptoribus, cap. 10; Wartho- num Appendice ad bist. litterariam Cavei ad annum C. 14t14, et Petrum. Laimbecium in brevi Diss. De Codini vita et scriptis, qui^ negat, se GCuropalate nomen in mss. Codicibus sex, quos vidit, offendisse, putatque, impositum potius ideo, quol de ofliciis Palatii scripsit, quam quod ipse dignitste curo- palate functus fuerit. Cum tamen nomen lioc Cu- ropalate invenerint Junius et Gretserus, non video quare incredibile viteri. debeat, dignitatem Curo- palatz gessisse. Quia autem in. aliquibus codici- bus oniuitur, bioc apparet, esse nomen dignitatis, neutiquam,vero proprium, quod non estquaerendum aliud qnam Cedini, (Fagn.) Add. C. Oudin. Coi. De seriptt. Eccl. lib n, cap. 10. Hamberger Z. N. 1V, p. 735 sqq. Et Saxii Orom. 1, p. 450 sq. (Han.)

(b) P. 83 edit. Lambecii : Ἐπὶ τούτου (de Con- sXantino Palaologo, uliimo imp. lequitur) : ἐγένετο, οἷμοι, fj ἅλωσις τῆς αὑτῆς Κωνσταντινουπόλεως παρὰ τῶν ἀθέων ᾽Αγαρηνῶν ἐν ἔτει ς2δξα', καὶ ἑγέ- νετο δορυᾶ΄’ωτος ἡ πρὶν ῥασιλὶς πασῶν τῶν πόλεων, ὃς καὶ ἁπεχτάνθη παρ)’ αὐτῶν ἑντῇ γενομένῃ Χαλά- στρᾳ αὑτός τε xal πάντες ol λογάδες GytO0^v, xa &xopicavo τὸν τοῦ μαρτυρίου στέφανον, μὴ θελῆσαι

περοδοῦναι τοῖς ἀνόμοις τὰ βασίλεια, μήτε μὴν θελἠ-

σας τὸν κίνδυνον διαφωγεῖν, δυνατοῦ ὄντος.

(c) Primum statim caput de. officialibus maguze Ecclesi2, Goaro non vijetur esse Codini, οἱ in duobus regiis uxss. Codicibus atque in auo. eorum, quos e bibl. Bavarica Gretserus evolvit, desidera- tur. Deinde ordo etiam capitum in diversis codicibus est diversus. Vide Goari priefat. el notas p. 20.

[£t notit. codd. ]

(d) Secundum catalog. codd. Gr. bibl. elect. Bavar.

. 1, sunt in cod. 155 Liber de officiis et festis alatii CPolit. et de coronatione imperatoris; itew- que: dedesigpatione despoue et. patriarche, editus nowine Georgii Coduns, curopalate ; descripti.) Cpolis sub ejusdem Couini nomine edita; itemque magne ecclesia. Soph;a: ; Catalogus. imperatorum CPoiit. usque ad Manuelem Palzologum ; Catal. patriarcharutp CPolitan. usque ad lsaiam etc, — Pag. autem74, t altero cod, 195 : Curopalata, de cflicis aule CPoliiang, et expositio Androuici, quae nunc episcopales subjecta siut patriarcba.i

ParBoL. Gn. CLVII.

sedi CPolitanz. Adjciam süiuul brevitatis απ aliorum codd. notitiam. — Florentis, in hibl. Laur. Medic. cod, 15 plut, 70, 1. Excerpta ex libro Chronicorum de originibus C Politanis, et unde uchs dicta sit Dyzantium, inquo tameu eod. multa cx loc libro fuisse ah exscriptore przeterimissa, ei alia tange osita, animadvertit Bandin. de illo codice copiosus imn Ct. codd.Gr. Laur. 2, p. 675. — 2. Ejcsdemlibe: de ofiiciis Μαν Ecclesiz et anlze Cpolivanie, itidem diversus ab edit, Veneta, tom; XVIII, part.$ p. 1sqq ; praecedit. autem elenchus argumentorum. capp. XIV, quorum prima Xll concordant. cum illis, quie ex cod. Regio 1119 αερα, notante. eodem Baudinio.— 5. Ejusdem aliud opusc. sine titulo; sed est de annis ab. 0. C. usque ad impcrium Constan- slini M. et de iis, qui in ipsa urbium regina regnarunt a Constantino M. usque ad Constanti- num, Paleologorum ultimum, sib quo. ab Agare- nis capta est. Sequuntur de excidio CPolis, quie vero àmanuensi potius, quam auctori adjudicauda videntur Baudiu. l. c. qui illau particalam, et al a quadam,'quibus|codici linis imponitur, Gr. exscribi fccit. — Taurini, in bibl. Regia cod. 189, 1. Excer- pta ex lihro Chronicorum (Hesychii). de originibus C Politanis, eic. — 9. Codini Op. de oflicialibus pa- l:tit, cui premittitur capitum index : qui cum diver- sus nonnilul sit ab eo, qui legitur in edit. Veneta ann. 1729. Confector Cat, Gr. codd. Taur. pag. 264, edidit illum Grac. cum versione Latiua; animadvertit tamen, duo posirewa 46 imperato i- bus, qui CPoli imperaruaut usque ad illius eversie- nem, ab Agarenis factam, et de patriarchis ejus- dem CPolis, versibus iaibicis, non reperiri in editionibus ; penultimum tamen — edidisse L.inbe- ciunr una cum excerptis Codini (compara, quie paulo post de eod. Paris, notautur). Insuper adno- lai, expleto indice eadem legi verba. qua indici Grelseriano libro ll ejusdem commentariorum | iu Codinuin capite primo subserip:ia sunt: qui£ qui- dem quid ad indicem perlineant, non videt aucto«c catalogi. Denique idem adnotat, non omnia capita, qui exhibeaniur in eleucho, esse etjam iu texiu codicis ; deesse nonnula, desiderari caput de ot ficialibus Ecclesiz. aliaque recedere ab ordiwe aut lectione editionis.—1u cod. 257. (pag. 370. cat.) 1. Excerpta ex Chronicis de originibus urbis Clolecs.

l

- o. e

41 GEOnGIUs CODINUS. | 1! (X3 τὰς τάξεις τὰς γενοµένας by ταῖς ἑορταῖς el; τὸ malAátiov, xai πῶς τὸν βασιλέα στέφεσθαι δεῖ, καὶ περὶ προὔλήσεως δεσπότου xal πατριάρχου, xai ἐθῶν γινοµένων Ev τῷ παλλατίῳ. lunc librum e co- dice Julii Pacii descripsit, et Grzece cum versione sua, wotiset indicibus amplissimis primus edidit - Franciscus Junius, latens sub nomine Nadabi Agmonuil, ann. £588, apu! Joannem Mareschallu n (e) Lug- dunensem, 8. Postea liec eadem editio, additis aliquot plagellis novoque titulo, in quo Francisci Junii nomen, exposita est In Commelint officina 1596, 8. Quanquam Jacobus Gretserus. Junium reprehendit, "quod novam editionem non adornarit et a se pleno sacco sparsos eerores non correxerit, adjutus codicibus bi- bliotecee Palatine, εἰ flaphaelis Seileri exemplari, quod erat apograplium codicis optimi Auguslani : nam co- dicem olim fuisse in bibliotheca inclyte reipublice "Augustane, testis. δεί Hieron. Wolfius prafa- tiene ad Nscetam, εἰ ipse. Seilerus, qui inde Grece descripsit et Latine vertit, tametsi versionem. suam in vulgus exire nunquam permisit. Dico olim fuisse, jam enim non est, sed amissus est, ui ante aliquot av- nos ex amplissimo domino, Marco Velsero, duumviro Augustano, intellezi : nescitur, cujus negligentia. vel [raude perierit. Tot ergo subsidiis (a Frehero, cui a. 1596 librum dicavit) instructus Junius, preseriim translat;one Seileriana debebat Codinum α capite ad calcem recognoscere, plurima el gravissima menda emendare, librumque ab erroribus liberum lectori proponere. Ab eo tempore nonnulla satis acerbe, ut so- let, castigavit ac reprehendit in Junii versione et adnotationibus idem Gretserus notis ad tomum ope- τίς De cruce, Ingolstadt. 1600, &, editum p. 577, 587, seq. 599 sq. 606 q., 609 sq., 645 sq., etc. Idem a. 1602, 8, Ingolstadii edidit notas et varias lectiones in Codinum ex duobus mss. cod. hibliotliecz .Bavarice et uno Lautlierianz, ad. calcem commentlariorum Mureti in. Aristotelis. Ethica, QEconomicc, Platonis De Rep. libros duos et Xenophontis 'Avá$act; Cyrl. Deinde ejusdem Gretseri facula, Codino ac- censa, prodiit ibid. 1601, 8, vna cum Mureti notis ad Sallustium et quinque primores Annalium Taciti libros. Denique totum CoJdini opus ad tres illos codices castigatum cum nova versione sua, et tribua commentariorum, observationum et emendationum libris, et dissertatione de imaginibus nom manu- factis Greiserus vulgavit Paris. 1625 fof. ex efficina Sab. Cramoisii (f). Quanquam vcro inulta recte Giet- serus in Codino vidit, multa etiam Meursiano Glossario (gy) Grrco-Barharo adjutus potuit rectius |in- terpretari : non ininus tamen Spicilegium et ipse sat amplum Jacobo Goaro prabuit, qui in editione Co-

— 9, De officiis et officialibus ου] CPolitanz, tuin de annis ab orbe condito usque ad iinperium Con- stantini M. et de ii& qui a Constantino M. CPoli ryegnarunt, una cum opusc. de templo S. Sophie. — Opus de officialibus palatii CPolitani est quo- que in cod. 107 n. 4, cum appendice de officiis Magn:e Ecclesiz ; et in cod. 282. [οἱ. 208. (pag. cat. eit 385.)— Paris. in bibl. publ. est Colin. De orí- ginibus CPolitanis aut excerpta ex illis in novem cod. — De ο(βοίῖς aulz CPolit. in quinque codd. et ée edis Sophie structura - in codd. 1726, π. 4, 4766, u. 5, 1788. V. Indicem ad vol. ll catalog. mss. Paris. bibl. ln. cod. 1726, n. 2, Codino we ofliciis, eapp. XIl, index est praílxus, quiaddit capui ΧΙ, cujus priore parte exhibetur Catal. chronologicus et historicus imperatorum a Conu- s'antino M, ad. Constantinum Palzologum ; altera autein, patriarcharum CPolitanorum a. Metropha- 5e ad Ísaiam nomenclatio, versibus iambicis, Greca lingua vulgari. Sed. utrum Codinus capitis illius auctor sit, dubitat confector catalogi Il. pag. $93.— In codd. 1788, n. 1, Cod. de signis, statuis εἰ aliis spectotu dignis, que CPoli conspiciuntur. — Viudotonz, in bibi, Ciesarea, cod. 133, n. 16, Codini Catal. officiorum magna eccl. CPolitan:e . S. Sophiz, quem Lambec. in conm. Vll, pag. 551, ο od. Goari couferre suadet : idem in vul. Vill, pag. 136 sq. corrigit et supplet Codini librum de zbticiis CPolit. — 1n eod. vol. VIIJ, pag. 963 δι. cod. 80, fuse recensetur, in quo est n. Z, no- "ine aucturi$ not. addito, narratio. de structura templi CPul. S. Sophi:e, ibique contra Frauc.Com- beíüisium, adversarium, muita pro se dicit, loca quzdam emendat ex. codice, et de tempore, quando et quaudiu templum illud sit exstructum, disser!t, — |n cod. 292 n. 11, Excerptum δι Couini Origin. etc, (Lambec, V, p. 526.) secundum catal. codd. Anglie Lom. ἓ, 1n bibl. Bodl. inter codd. Heur. Sa- viln, n. 655, Codini Origines, etc., €um Catalogo imperatorum et patriarcbarum, — Toi. 1, in Cat. codd. eccles. Wesunonaster. n. 1094, Cod, Origi- nes Cl'ol. — Inter codd. Voss. u. 2:29, De origin. eic., cui emendat. ct notis mauu Jos. Scaligeri, L|

— Tu bibl, Jacobza, n. 8582, Codini πάτρια Κων- σταντινουπόλεως etc. et n. 8585, de officiis Magnae Ecclesiz et palatii, — In bibl. Escorial. Codin. De honoribus, dignitatibus et officiis palatii. CPuli:., teste l'luero in Itiner. per Hisp. pag. 110. — Ma- triti, in. bibl. Regi: cod. 29, Guropalate (n. Geot-

m Codini) De officialibus palatii CPo'litani οἱ

agua Ecclesixm liber, item notitia meiropoleeu, arcuiepiscopatuum et episcopatuun Graecorum, iu- certo auctore ; singula et quibus in rebus co. hic ditferat ab editione, curate receuset. lriarte, in bill. reg. cod. Gr. pag. 138 sqq. (Hahar.)

(e) Francofurti prodiisse lianc editionem, scribunt lleuck:us e& Warthonua, Sed puto Heidelberg: potius, licet Fraucofurtensi seuatui sit. ab editore qui Francofuru ad Mouum illo tempore versaba- tur, dedicata, (Faga.) Copiose recenset hauc et reliquas editt, enarrat controversiam et de Codiao aue Junio agit Frevtag. in Appar. liter. 1l. p. 954 sqq. (Hanr.)

(f) keruui. Gr. et Lat. cun. comment. in Gre- teen Operibus, toin. XV, p. 1. 8qq. Ratisbuuz, 1751.

ARL.) )

(y) Goarus in praef. : Quam infeliciter Jumus ἐν elucidanda verborum, quibus. usus. est. Godinus, obscuritate. desudaverit , Meursii in. piuribus locis demunitrat, emendatio , et. iustituia per. Gretserum versio ας in amplis diseriisque. commentariis ejus- dem Codini illuuratio: sed cum ea qua. Gretserus €lute vivebat, voces ille neoiericg Greci nondum t4 occidwas paries essent. allate, propterea venia dignus esl vir sane de re litieraríia bene. meri- tus. — Non enim ille solus. esi, qui ad scopulos, quos Meursii Glossarium ex poliori parte ὁλοδάρ- tapov erponil, allidut. Is eui cum germanam Grecarum ac vugurium tocum mentem non. &it asseculss, sequacibus foveam [ecit, in quam ipse prior lapsus, nisi a recentioris Graicunica lingug beue perito corrigatur, illusiretur, ac inhnitis pro- pemodum, qux possent. addi , dictionibus (uti a Caugio postea feliciter et docte pruestium est), au- gealur, [acilem «adhuc secuturis ργά θε lapsus occa- siue.

13 ' ΝΟΤΙΤΙΑ. . 11 dini nova legia Parisiensi 4048, ful. (h) Graeca ad duos codices bibl. Regie ct tertium Alatianum emen. davit, versionem per singulas paginas castigavit, novasque peretuditas notas $u2s, in quibus "e iniu aliquando, vut p. 70) vindicatur (i) addidit. 798 Adjuuxit etiam ineditos ante officialium. ecclesie et aula: CPolitane catalogos ez mss. Regiis p. 5, 7, 56, el ex Mazarinianis Matthei, p 'esbyteri, mona- chi et medici (μοναχοῦ (k) καὶ θύνου) opusculum, versibus scriptum politicis, περὶ τῶν ὀφφιχων τοῦ παλ- λατίου τῆς Κωνσταντινφυπόλεως pag. 8, 58, οἱ alterius Anonymi, versibus iambicis p. 40 ; uec non ex Al- latianis, pag. 9. Praerea Grxxce ei Laiine Grecorum episcopatuum διατύπωσιν, ante octingentos annos 4 Leone Sapiente imp. digestan et in Caroli 3 S. Pauto. Geographia ecclesiastica pridem. editam, sed per Goaram ad alium coiicen castigatam, p. $57 --- 562. 2) ᾽Αναχεφαλαίωσ.ν πατριαρχῶν καὶ συναρί- θµησιν τῶν ἀποστολιχῶν θρόνων, pag. 903 — 381. Quai idem Carolus a S. Paulo e codice Vaticano dederat, $) Τάξιν προκαθεδρίας τῶν ὑπὸ τὸν ἀποστολιχὶν θρόνον Κωνσταντινουπόλεως τελούντων µητρο- πολιτῶν xal τῶν ὑπ αὐτοὺς ἐπισκόπων p, 581 — 599 ex editione Gretseri ad Codini calcem, nag. 1415 collata cum ms. Regio et cum jure Graco - Romano Freheri, pag. 90 sq. 4) Ἔκθεσιν βασιλέως κύρου Ἀνδρονίκου τοῦ γέροντος, ὅπως νῦν ἔχουσι τάξεως αἱ ὑποκείμεναι μητροπόλεις τῷ πατριαρχικῷ θρόνῳ tf; Κωνσταντινουπόλεως p. 400— 409. Hanc Androniei Senioris Ρα] φοἱοβί imp. Expositionem piimus ad

Codini calcem Junius, p. 219, et illius exemplo Grelserus, p. 417, ediderat. 5) "Ex0estv. νέαν, ὅπως vo» γράφει ὁ Κωνσταντινουπόλέως πατριάρχης τῷ πάπᾳ xal τοῖς λοιποῖς πατρίαρχαις καὶ ἀρχιεπισχόπο:ς καὶ μὴν καὶ τοῖς μητροπολίταις καὶ τοῖς χοσμικὰς ἀρχὰς διϊθύνουσιν, Expositionem novam, quomod» CPolitanus patriarcha ad papam, reliquos patriarchas et archiepiscopos, sed εἰ metropolitunos, cunctosque seculares dignitates moierantes nunc scribat, p. 40 — 419. 6) Parti.cnii, patriarcha: CPol. epistolam for- watam, qua prosecutus est Philippum de Harlay Comitem de Cely, legatione functum regis Gurisiianis- | simi ad Turcarum imp. et Urbani VIII papse Homani epistolam ad eumdem Harkeum, p. 420 sq. Ut. a4 Codini librum revertar, illius 1198. codices prater cos quus jam laudavi, eliam Vaticanum, Segriacen- sem et Sfortianun memorat Allatius, De Georgiis, p. 562, notatque, stylo incompto ac barbaro et, qui ea alate in populi plebisque usu erat, seripsisse ; Preter enim, inquit, rerum ac nominum difficilem iu- teiligentiam, sepe etiam isse modo loquendi agresti εἰ duro sententiam o6turbat εἰ obcacut, quei eiiam ex- scriptorum erraia, diclionesque extera loco propriarum, doctorum incuria. intrusee, redaunt obscuriorcm. Pleraque ex Cantacuzeno aliisque recentioribus historicis prope verbatim ex.cripsit, ut. inter aiios. adno- tarunl Pontanus (I) et Gretserus.

Παρεχθολαὶ ἐκ τῆς βίθλου τοῦ χρονιχοῦ περὶ τῶν πατρίων τὸς Κωνσταντινο»πόλεως» Excerpta ez libro Chronice de originibus CPolitanis. Librum chronicum intellige Hesychiiillusttrs, de quo dixi supra pae. 944 sq. [ubi v. not. (/j] ubi el de variis hujus libri editiovibus : ex illo enim pleraque verboteuus Cc- dinus expressit, cateris, ut Lambecio notatum, additis e Glyc:e Annalibus, Chronico Alexandrino et alio hactenus non edito lulii Pollucis, Christiani scriptoris, qui antiquo — illó. Polluce, cujus Onomasticon Commodo imp. dedicatum liabemus, aliquot s:eculis-est recentior. Prodiere hi: Codini παρεχδολαὶ pri- mum cum Georgiis Dousz, laui F. versione Heidelberg apud Commelipum 15906, 8, et additis Jo, Meur- sii netis Genev. 1607,8 ; denique cum versione et eruditis. notis Petri Lambecii Paris. e typographia Regia, 155, fol. (m). Hic Lanjbecius longe locupietissimsm Codinianorum excerptorum editiumem | dedit in qua longe plura Grace et Latine exbibentur, collatis codicibus mss. compluribus, duobus Holstenia- uis, quorum unum Holstenius, Lambecii avunculus; a Peirescio acceperat, alterum e. Vaticauo. codi 9 deseripserat, tertio Is. Vossii ex codice Britannico : quarto lac. Surmondi, quinto regio Paris. et sexto denique Romano e bibl. Vallicellana. Iude in Lambeciana editione post illa de originibus CPol. sequun. tur: Περὶ τῆς σχηματογραφίας Κωνσταντινουπόλεως, De forma et ambitu urbis CPolitana, pag 114. Περὶ Αδιαθήνης, De Adiabene, regione Asiz ultra Tigridein, fluvium in qua Naphitlia provenit, p. 43. Il: ok ἀγαλμάτων, στηλῶν χαὶ θεαµάτων τῆς Κωνσταντινουπόλεως De signis, statuis (1) et aliis spectatu dign s CP. ibid. Quz in Lau:beciana editione leguntur pag. 19 B. a verbis Éógnulag τῆς γυναιχὸς usque ad p. 21 D. τοῦ πραοτάτου, ea Grece e codice Davarico vulgaverat Gretserus, lib. ll Observationum ad. Co- dinum De officiis, cap. 19, quemadtvodum et Hla, quv pag. 23 B a verbis Περὶ τοῦ xíovoQ τοῦ φόρου

() Recus. Venet. in Cerpore Byzant. etc. 1729. V. supra in h. vol. pag, 526, ei Baumngarten. Aach- richten νο einer. llallisch. Bibl. unn. V, pag. 449 $q:. HARL.)

Uu) Non pauca etiam, qua pro Junio, socero suo, possit reponere, babere se professus est. Vossius lib. it De. historicis Grecis, p. 908, testatus insu- per pref. ad libros de historicis Latinis, Juniuim uovam fuisse molitum Codini editionem, solo ty po- graphi consilio suppressam, in qua maguan partem

«repturus fuisset Gretsero occasionis ita in eum

debacchándi. (k) In ms. Yindobonensi, triginta versibus auctiore pro ἰατροῦ legitur οἰχτροῦ. Vide Lambecium 11l, p. 93. θύτης vero est hieremonachus. Mattlieun hunc

post Alexii Augeli tempora scripsisse notat Ilan- ck.us, Η, B, p. 680, de scriptoribus Dyz. Fortasse is laud diversus a Matthaeo Blastare.

(!) Jac. Pontanus, ad Caniacuzeni lib. 1, cap. 41, pag. 991 ; Greisetus, ad Codinum lll, 12, p. 97v, edit. Gramoisiau.

(m) Hanc Laumbecii edit. recenset. Kollarius in Lamb. conn. de bibl. Caesar. vol. l, p. 448 bile Add. Baumgarten, Nachr. von einer Hallischen Bibl. (on V, pag. 445 sqq. -— Hec. est illa edit, Veuc- uis in corpore ete, V. supra in b. vol. p. $525. (llanL.)

D (n) Pleraque hujus partis vulgaverat etiam G. 0tls4.

τρ GEOHRHGIUS CODINUS., 15 usque ad terba pag. 28 C. Τὸ αἰδοῖον φανῆναι µοιχευθείσης. Caterum, qui de signis sive 'simulacris gentilium Codinus hic narrat, desumpsit e Phornuto et Jo. Lydi, Phila/elphiensis, libro De mensibus (o) e quo Suidas etiain, ut Lambecio observatum, eadem hausit, Reliqua de statuis et. rebus, in urbe spe- c:atu dignis. ad verbum fere descripsit ex anonymi collectaneis antiquitatum CPol. quibus titulus Hapa- . :στάσεις αύντομοι ypavixat, quas primus e codice regis Galli Lambecius cum notis suis ad calcem Co- dini. pag. 85 — 105, vulgavit Grace, observatque, excerptas essc e Theodoro Lectore, Papia, Eusebio Socrate, Marcello lectore et compluribus aliis scriptoribus. Anonymi Collectanea eadem longe emenda - dius ab illo tempore Greceet Latine eum versione sua et notis dedit Frauciseus Combefisius in Fascicu- {ο rerum CPolitanarum, ad calcem Allatii De Simeonibus, Paris. 1664, 4. Cumque Lambeclum in notis illis non raro perstringat, Lambecius ei respondere voluit in nova, quam pollicitis est, Codini eJitione, quam supplemento Corporis Hist. Byzantinze ex bibl. Caesarea potissimum instruendo — inserere voluit. Vide lib. 1n Commentar. de bibl. Vindoben. p. 136. [libr. viti, p. 970 Kotl.] Sed illud Supplementum nun- quam lucem vidit ip). Sequitur in prima illa et ultima Lambeciana Codini editione ejusdem scriptoris Περὶ κτισμάτιον τῆς Κωνσταντινουπόλεως, De templis, monasteriis et aliis edificiis CPolitanis, pag, 91 — 64; et Περ) τῆς οἰχοδομῆς τοῦ ναοῦ τῆς ἁγίας Σοφίας, Destructura templi S. Sophie et SS. Apostolorum p. 04 — 14. Qua pars etiam in Georgii Dousz editione legitur, ac denique Περὶ τῶν ἀπὸ κτίσεως χόσµου ἑτῶν µέχρι τῆς βασιλείας τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου, καὶ περὶ τῶν βασιλευόάντων Ev αὐτῃ τῇ βασιλίδε τῶν πόλεων, µέἐχρ: καὶ αὐτῆς τὴς παρὰ τῶν ᾽Αγαρηνῶν ταύτης ἁλώσεως, De αππἰ» ab-orbe condito usque ad imperium Constantini Magni ; et de iis qui a Constantino Magno ín ipsa urbium regina regnarunt, usque dum ab Agarenis (a. C. 1453) capta est, pag. 75 —85. [De codd. jam supra egimus.]

Subjicitur in calce voluminis Ἑρμηνεία τῶν ὀφφικίων τῆς ἁγίας καὶ μεγάλης Ἐκκλησίας ἃ διερμηνεύ- 0502» κατὰ τάξιν. Ánonyani explicatio officiorum S. ac Magna Ecelesizx CPol. secundum eorum ordinem : quam Bernardus Medonius, Tolosas, e ms. codice Caroli Monchalli, archiepiscopi Tolosani, primus edi- dit, Latinamque versionem suam et Glossarium, atque in margine notulas adjunzit. .

Exstat quoque, sed quam Lambecius merito owisit, abeodem &Cokdino versa Grece Μ΄ .a Gregorii 1 papa, quam cum illa Greca interpretatione (utraque lingua, non Grace tantum, ut Wartbonus scribit) Paris. 1595, 8, edidit Fed. Morellus, quocum illam cemmunicaverat Joannes a S, Andrea, ecclesiz Pa- risiensis canonicus. In bibliotheca Barberina memoratur przterea editio Paris. 15835, 8, quam non vidi. "Exstat et Grece et Latine in Frontonis Duezi Auctario Bibl. Patrum Paris. 1624 tom. XII. Scias, lector, inquit Allatius, De Georgiis, p. 362, hanc eamdem Missam, multo auctiorem ei perfectiorem legi in bibi.

-Barberina cod. 15, qua tamen dicitur ab Emanuele Chrysolora esse in linguam Grecam conversa : Λειλουρ-

γία μεταγλωττισθεῖσα ἀπὸ Λατινικῆς διαλέχτου εἰς thv Ἑλληνιχκὴν, παρὰ χυροῦ Mavovhà τοῦ Χρυσο-

λωρᾶ. Initium ident est, quod in illa, qua Codino tribuitur : 'O µέλλων ἱερουργήσειν ἱερεύς, etc. -Prodiit etiam cum Codino Lambeciano ejusdem Emmanuelis Chrysolorz (q) epistola ad Joannem Palzo-

(o) Eit. a Nicol. Schow. Lips. 1791. 8. (lant) (p) Fdsciculum-tamen.schedarum variar. ad el. ruam reliquit, de quo vid. Kollarium in Suppl. ad Lamb. p. 775 δι. et Nessel. σαι. Vl, p. 146. (BanL.) . JL (q) Hic est qui ex Grecia, a Turcis opprimi ecepta, -wirisque ejus nobilibus et eruditis inter. primos Graecas litteras iu Latium reduxit et im Italia. ipse substitit, cum Joannis Paleologi nomine legatio- ucm pro auxilio adversus hostes iinpetrando. obiis- «et. Docuit Grzveas litteras Venetiis primum, deine Klurentix et Rome ac tandem Ticini, aique e vita decessit -Constantiz a. C. 1415. Ejus Epitaphium Laubecius Epistolis premisit, quod etiam legitur in Historia concilii Constantiensis, quam viro , preestantissimo Hermanno ab Hardt. debemus, tom. ! |, p. 10 sq." Addes, si vis, Jovii Elogia, p. 41; ' Martinum Crusium, lib. v, Germano-Grucig, p... 54 (ubi etiam de Joanne Chrysolora, Francisci Phi- ielphi socero, viro itidem docfissimo,) Isaaci Bul- larii Academiam scientiarum, tom. ], pag. 265; lianckium, De. scriptoribus Byz. lib.i, cap. 51; Kounigium, im. bibl. Pauli Freheri, Theatrim viro- rum. tllustrium, p. 1425, sq. etc. [H. You. der Mardi, memoria Ghrysolore, Helinstad. 1718, 8. — €. Oudin. Comm. de scrip. eccl. tom. MI, p. 120. — Osservazioni di D.G. intorno a Emanu.llo Chi y- -olora, Ristoratore delle lettere greche in. Itulia, in JAaccolta d'opusc. scientif. tom. XXV, p. 241 sqq. uni queque pag. 291 εἰ 523 sqq. inserte sunl Andr. Juliani Orat. in funere Man. Chrysolorz, et Guarini Veronensis epistole ΣΥ de Chiysolora. — Menus in. Vita. Ambrosii Camaldulensis, p. δυ]-

$64. — lluniphr. Hodius, De Grecis. illustribus L. Cr. instauratoribus, Londiu. 1798, 8, Ρ. 12, ex quo indicem librorum, ab Emman. Chrysolora confectorum, et alia paucis repetii, et plura de cod.l. atque editi. przcipue Erotemaium collegi : alios- que VV. DD. laudavi. — Editionis Aldina (iu fiue : Venetiis in. aedibus Aldi MDXID), cujus exemplar nactus sum, inscriptio plenior hxc est : Ἐρωτήματα τοῦ Χρυσολωρᾶ. Περι ἀνωμάλὼων fv- µάτω». Περὶ σχηµατισμου τῶν χρόνων ix τῶν» Χαλκονδύλου. Τὸ τέταρτον τοῦ Γαζή, περι συντά- ξεως. Περὶ ἐγκλιτιχῶν. Mi» µονόατιχοι &x δια- φόρων ποιητὠν. Erotemalta Gliryso'ore. De anoma- lis verbis. De formatione temporum ez libro ( Deme- trii) Chalcondyle, Quartus Gaz de constructione. De Encliticis, Senientic monostichi ex sariis poetis. Aldus, cum ejus iusigui typogr. in 8. -— Bandiuius in Catal. codd. gr. Laurent. 1], p. 159 sq. plura scripsit de Manuele et De:netrio, Chrvysoloris, re- censuit cod. 20, plut. 6, in quozcontinetur 1) Man. Curysolorz comparatio antique et ον Roni, epistola ad Jo.-Palaeelogum imp r. Hc eadam est epist. quam ctum duabus sequentibus in ed. Venet. p. 81 s4. 97 et 98a. Liimbecio editam esse, jau aduotasit Eabric., et quam a Fraucisco Alearuo, Verouensi, Latine versam esse, ex Mabil- lonii Musep italico, tow. 1 p. 98 animadveiit Bau- din. 2) Ejusd. Mau. Chrysol. altera epistola. Ko- ma ad Joanuem Chrysoloram exarata ; 5) Ejusd. tertia ep. ad. Deineuium Chrysoloram, Home iu- dem data, in qua se imultum delectari vetustis sta- - tuis significavit; 4) Ejusd. quarta epistola ad Pallanteiu. de wiorte. sui frauris Manuelis, consola-

ιτ J. GOARI EPIST. DEDIC. 18’

logum imp., qua σύγκρισις sive comparatio veteris ac nove Koma continetur pag. 101 — 196, Grece e: Latine, cum ejusdem Lawibecii versione, Sequuntur deinde, sed Grzece tautum, binae ejusdem Emma- ruelis jam ὠμογέροντος, epistole ad Joannem Cbrysoloram οἱ Demetrium Chrysoloram, Koma scriptie

et Greiz absentiam Rom:e laude solantes. [Conf. D. Berner, De doctis bominibus Grxcis Litterarum .

Groeearum iu Italia restauratoribus, Lips. 1750, 8 ; de Emm. Chrysol. pag. 1 sqq. in specie de ejus epp. pag. 10 sq. et 22 sq. (Hanr.) - ) MN

[n notis ad Codinum, pag. 187, Lamhecius Grece publicavit ineditam ante orationem, habitam a Pho- tio, CPolitano patriareha, in Encaniis nove ecclesie (r) B. Virginis a Basilio Macedone posta. C. 879, quo restitutus est Photius, In imperatorio palatio CPolitano Kalendis Maii dedicat. Titulus est : Φωτίου τατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως ἔκφρασις τῆς Ev τοῖς βασιλείοις νέας ἐχχλησίας τῆς ὑπεραγίας θΘεοτό- κου, ὑπὸ Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος οἰκοδομηθείσης. Incipit : Φαιδρὸν ὁρῶ τῆς παρούσης ἡμέρας τὸν σύλ- Ἰογον. Eamdem orationem Grezce et Latine cum versione sua dedit Franciscus Combefisius in Manipulo rerum CPelitanarum, ad calcem Allatii deSimeonum scriptis Paris. 1065. 4, pag.304 seq. De Photii Bi- bliotheca et aliis scriptis infra suo loco.

toria, docta quidem et diserta, eujus initium spe- — De antiqua et. nova Roma, quem Gesnerus Grace ciminis loco Grace evulgavit Baudin. Ἱ. c. pag. refert exstare in bibl. Medicea, et quem Vulcanius 140, et in nota 1, plura de illa aliisque Chrysolor& — voluit in lucem dare, illam ipsam epistolam lon- epistolis attulit, — Epistole ad regem Jo. Chryso- —giorem esse, quam Lambecius Graece et Latine edl- loram, Demetrium Chrysol, a. Pallantem in obitu — dit. Ejus De processione Spiritus sancti contra Grae-

(nani fratris. Manuelis consolatoris, a Bonav. cos, quod laudat Allatius contra. Creygthonum ,.

ulcanio Latine verse, exstant in in Bibl. Leidensi. — míror που editum esse in ejusdem. Grecia ortho. V. Catal. p. 245, n. 50. — Adde de tribus Chryso- — doxa. Incipit: Ῥωμαίοις γράφων. . loris infra in vol. X, p. 592 sqq. [Hant.]— Hujus (r)In Vita Basilii, scripta a Constantino Por-

Emmo.nueli» Chrysolorz Eroremata Grammatica pro» — phyrog. n. 55, templum illud, sive νέα pasion

dierunt Grace Árgentor. 1516, 4. (m. 8.] Venet. ἐχχλησία, condita traditur in honorem Christi, Mi- 4549, 8, et cum Latina versione Paris. apud We- — chaelis archangeli et Elie Thesbita. chei. Caterum non dubito, librum Chrysolorz

GEORGII CODINI

DE

OFFICIIS: MAGNE ECCLESIE ET AULE CPOLITANE LIBER.

EMINENTISSIMO S. R. E. PRINCIPI

MICHAELI MAZARINO

AQURENSIUM ARCHIEPISCOPO. .

—

Quanto magis zmula Graecarum Gallia litterarum, eminentissime cardinalis, primxva non infetior.

pietate, imperii dignitate nunc potior, tanto sibi Grecia pristinz eruditionis religionis majestatis me- , mor quzrit ardentius Gallia praesidium ; et quo vehementius Galli proceres sapientie Athenzum. am- :

biunt, eo majori gestit ubertate gaudiorum Codinus σοφωτάτου nomen adeptus. suum hoc de officiis ecclesiasticis et palatinis opus a Galis eterna consecratione dedicari, Extra patriam, lieet non igriotug, errare videretur, ni patrios suos ecclesiasticos proceres in sacrarium tuum reciperet, aulicos in pala- tium induceret, in. quo avite religioni, simul ac regie majestati sedem peraret. Albicantis sub. tua

purpura vestis candore perspecto, intimum animi tui candorem conjecit που imparem emie - nentiz nobilitatem ; patriarehanque suum cum ecclesix magn: optimatibus modo, eum nec luget nec jejunat illa, candido eolore fulgentem, modo, si luctum. vel jejunium indixerit, purpuree.

e-

^ "^ ὃν

In GEORGIUS CODINUS. 90 coruseum, in sacris tuis sedibus te colere ; imperatorem vero curiali suo comitatu stipatam, aureum quamvis et purpureqm undequaque, si majestatem nullo moerore obnubilatam proferat, candidis contra vestibus amietuim, sj luctum testetur, te. venerari et in musei tui secretiore penetrali tuis pedibus advolvi exoptat, et nunc amisso imperio, ad felicitatis reparandz omen, priusquam iterato se proferat in Luo nojynine apparere postulat. ld. sane Codini opus est, q'!0d non crediderit merito quispiam tot di- candum hominibus quot Officia percensuit, sed ei soli vovendum quem plurima respiciunt officia, et cu- jns in fronte przfixum nomen pars libri sit potissima, Sic est profecto, cardinalis eminentissime : per te Codinus mirum in modum augetur, nempe qui non officia solum enumerat Magna ecclesie et aule Cpolitanz, sed etiam ampliores, quas in Te colligis, utriusque palatii Regii et Vatirani dignitates vi- detur expressius repraesentare. Quapropter auctorem hunc tuo nomine consignasse sincere et sine fuco profiteor precipuam ex meis sad eum notis. Fa non foret iste meus, nisi µιας. Utinam olim Codino da- tam {πο frui conspectu : unus οἱ fuisses satis ad uovam officiorum bene longam seriem. contexendam ; quam lueulentas jn illum nunc commentationes ederem | quam ingens implerent volumen, ubi circa singula, quibus perfunctus es, munera, quanta te gessisses in unoquoque prudentia, integritate, laude. curiosius adnotassem ! At quid vana mentis oblectatione deludor ? quasi vero notisindigeat quod omni- bus noti: ? neminem hoc fugere potuit. Te quetuequisque facile suspiciendum babuit, quem decora vir- tutum ante purpuram ubique statuerunt eminentissimum. Te talem purpura fulgor invenit, non fecit. Nihil ad veritatem addo : sic apud me supremuim zelerpi Numiuis in te consilium, non desultoria cogita- tione sed aceurato mentis examine, soleo pensitare. Te, fausto prorsus omine, deerevit allectum in Przedieatorum familiam, in qua meritorüm suffragio vere fores purpurz candidatus. Te natum in salutem hujus imperii voluit ad doctoratus gradum promoveri, quz laurea non obscure lauros alias adumbraret ; et quod antiquitas fabulosum cecinit, veritatis prenuntium ac prizeonium posteritas comprobaret, Palla- stem e Jovis eerebro natam, laureatis armis instructam, Athenarum ae scientiarnm omnium sibi compa- asse presidium, ae subinde ad oleam pacis argumentum Athenis plantandam atque pacem ipsam in erbem universum propagandam animum .convertisse. Quem ccelum designabat proregem ordo próvin - eialem renuntiavit : saeri palatii magistrum prius instituit pontifex quam regum supremus Gallici ministrum. Virtuti proclive per deseensum gradatim aseendere ; quod deinde bonum contigit Aquensibus, a'debaut toti Praedicatorum ordini ia. comitiis Geguensibus Galli et Mali, quorum judicium vel ex eo sapiens comprobatum est, quo.] unum e multis te Gallia censuerit universa dignum qui principem re- (^rres, eui nescit orbis equalem. Prudenter haud dubie tibi tum Roma purpuram obtulit, cum regem esses exhibituríis; sed quam probe te uovit, tàn verecunde in hoc ipso purpurae dono novnm ac ampliorem fatetur accepisse splen.lorem. Hium velut admirantis turb:e unus, (cujus enim animum tautus fulgor non alliecret aut exlilararet ?*) deposito non amisso pu:lore, vicinior intueri sum ausus, quo meo labori et operi lacis plurimum affulgeat. Levidense olfero tibi munus, sed affectu. grande ; meritis impar, . verum i» quo cunetis ceu congesiis in aeervum dignitatibus, quantum illa sibi jure deposcerent, bono in lumi- ne pono, Hoc igitur observantia ín te met monumentum velim excipias, et. oculis quibus menm rapui- sti prilem animum, benigne inspice. Vale et vive Eeclesizx ad utilitatem, Galliae ad omne genus felicite-

bis, Ordini nostro ad ornamentum, tibi ad beatam gloriam. [ta vovet subwissi animi Eininentiz tux deditissimus servus

T.JACODUS GOAR ord, Praedic. E conventu tuo Parisiensi S. Ματίς Annuntiatz».

dM Umm. - amem amp

P. JACOBI GRETSERI ΡΑΟΕΜΙΟΜ.

Aute viginti, οἱ quod excurrit, annos libenter et diligenter legebam libellum Georgii Codiai De officiie — el officialibus Magne Ecclesie οἱ aule Cpolitang. Testimonto eese possunt note ad secundum tomum «e S. Cruce, et notae ad Codinum cum Ethicis Mureti publicatze, et Facula Codino accensa, evulgata cum ejusdem Mureti in Tacitum Commentariis, consultis et cum editione Juniana collatis tribus calamo exa- ralis exemplaribus, duobus nimirum Boicz bibliothecz, tertio Lautherianz. 007

Sepe 4 me petierunt viri docti ut Codinum de integro interpretare! Paroissem jam dudum, si per lias occupationes, qua pullieas in scholis qua privatas domi, licuisset. Nunc cum perpetuus capitis totiusque corporis languor sat luculentum otium mihi pepererit, Codinuw, ne plane otiosus essem, in . manus sumpsi, verti, commentaria adjeci, errores gravissimos Junii detexi, utique id aut non facturus aut

-

2t J: GOARI PILEFATIO. 93

parce faeturus, quamvis inuumeros o,us errores dissimulaverim,'nisi Jun:us homo arrogantissimi supecciii : et eatbolicae fidei immanissimus hostis fuisset ; quí cum a suis haberetur et venditaretur omniscius, prr -. spicue ostendit edito Codino sibi lac opinione etfama fieri injuriam,si tamen volenti fleri potest injuria, quia . Junius hanc de se opinionem et famam volebat et fovebat, qui Curopalatam primo edidit anno Redempto-. vis 1588 ex bibliotheca Julii Pacii, suppresso suo nomine, ve! potius in Judaicum commutato : Nadabus enim Agmonius senatui Francofortenei Codinum dedicabat ; et ne non. satis. dedicatus easet, eumdet Pacius dedicavit Hippolyto a Collihus, suo in praetorio Heidelbergensi collegze. Postea nactus Junius a | Marquardo Frehero integriora exemplaria, adjectis priori editioni aliquot pagellis , quibus lacunas nonnullas explevit, nomen suum professus est, Codinumque Frehero inscripsit, ita nt. Curopalata jam tribus patronis stipatus in publicum venerit. Merito tamen culpandus est. Junius, quod novam editionem non adornarit e a se pleno saceo sparsos errores non correxerit adjutus codicibus bibliotheca Pa- latinze et Raphaelis Seileri exemplari, quod erat apographum optimi codicis Augustani: nam Codinum alim fuisse in bibliotheca ioclyts rei publice Auguatanz testis est Wol(ius przfatione ad Nicetam et ipse Seilerus, qui inde Grzece descripsit et Latine vertit, tawetsi versionem suam in vulgus exire nuh- quam permisit. Dico olim fuisse: jam enim non est, sed amissus est, ut ante aliquot annos ex anplissi- 110 domino Mareo Welsero Il viro Augustano intellexi : nescitur cujus negligentia vel fraude perierit. Tot ergo subsidiis Ineiructus Junins, presertim translatione Seileriana, debebat Codinum acapite ad calcem. recognoscere, plurima et gravissima menda emendare, librumque ab erroribus liberum lectori propone- re. Verum nihil horum prisstitit, nisi quod, ut antea dictum, pauculas pagellas primas ae mendosissimze sus editioni assuit, mutato titulo, addito novo patrono appositoque suo nomine. Quo ipso fucum lecto- ribus fecit, quasi novam editionem promeret, auno 1596, cum noa fuerit noya sed prima, illa nimirum ipsa qu» anno 1588 prodierat,

De mea editione et commentariis non babeo quod dicam. JEquos lectores laboris mei arbitros esse- volo. quos, inquam ; nam iniquos non moror. Bi quid mutatum sit, cujus ratio in commentariis nom. redditur, noveris id aut. ex duobus Boleis et Lautheriano codicibus aut ος perspieua ratione petitum. Vale feliciter, mi lector. Ingolstadii anno salutis 1620.

^

-

P. JACOBUS GOAR LECTORI.

Qitod. usu solet eveuire illis qui inter expurganda dirutorum :edificiorum rudera veteres. offendunt et: effodiunt nummos, illud Ίφεπι hactenus Codiniani operis interpretibus contigisse neminem, qui legerit; infitias iturum puto : illi siquidem ubi prater omnem spem in aliquod numisma incidere, sc lacupletes. existimant ; uude facto impetu irruunt, et quasi foret recouditi thesauri argumentum, majori conamine terra: hinc inde eruunt, gaudent, mirantur, sperant, et quodnam sit metalli genus aut monetz species . unusquisque, prout menti occurrit, interpretatur. Me llercule, si non felices omnino, si non divites illi, beata numismata quz in illorum devenere manus, quarum opera contractam amittunt. rubiginem, et quidquid squalidum adhzeserat deponunt, ita ut si non pristinum valorem, restitutum saltem ex aliqua parte recipiunt splendorem. Fossores vero nec ditiores nec feliciores appello, si pretium nullum sit, si eujus principie inscriptionem numisma ferat aut imaginem representet ignorent, Exesos rubigine cliara- cteres perlustrant ; ac nisi vaticinari noverint aut aliunde acceperint quid litter vel figurz signilicent, uon explanabunt. Verumtamen q'iod ad Codini opus attinet, etiamsi prze vetustate non sit rancidum, prae uovitate tamen, qux: majorem lucem ut plurimum deberet promittere, invenitur obscurum. De nupera ramque solum Gracia Codinus agit, non vocibus tantum novis, sed, quod.mirum est, jam olsoletis. Usus quippe, qui recentiores ritus, mores, offieia, vestes, integrum denique Grzcia statum invexit, Orien- Uis everso imperio funditus interiit ; et sub ipsius Cpolis ruinis, quie ante ducentos tantum annos in ea vigebant consuetudines, quia ferme novo et ignoto loquendi genere expresse, jacent misere consepultz. l'aucos ea de causa reperire est qui aspectu priao nou demirentur, quamvis rari siut qui propius inspi- cientes litteras auctoris ac. ejus scribendi cbaracterem vel evolverint vel penetrarint. Qnam infeliciter janius in elucidanda verborum, quibus usus est Codinus, obscuritate desudaverit, Meursii pluribus iu !»cis domonsirat emendatio ei instituta. per. Gretserum versio ac in amplis disertisque commentariis ejusdem Codini Illustratio ; sed cum ea qua Gretserus ztale vertebat, voces illa neoteric:e Grsecize non- éum in Occiduas partes essent allate, propterea venia dignus est vir sane de rc litteraria bene meritus, cujus scripta multam doctrinam continent, doctrina pietatem sapit et ad santlitatem accedit pietas, si aliorum mentem secutus in eorum menda prolapsus impegerit. Non euim. ille solus est qui ad scopulos.

Lm | 70707077

^

93 . CODINI CUROPALATAE T

quos Meursii Glossarium ex potiori parte ὁλοδάρδαρον exponit, allidat : is enim cum germanam Grieca- ruin ac vulgarium vocum mentem non sit assecutus, sequacibus foveam fecit, in quam ipse prior lapsus,

nisi a recentioris Grzcanicze lingue bene perito corrigatur, illustretur ac infinitis propemodum, qux possunt adi, dictionibus augeatur, facilem adhuc secuturis prabebit lapsus occasionem. Fateor Gretse- rum eruta inet2lHa examinasse, a plerisque situm et squalorem detersisse, in exponendis emblematibus OEdipi gessisse personam, et characterum, qui vix dignoscebantur, reconditam significationem investi- gasse : sed cum omnino sit impossibile vel nihil ignorare vel omnium votis satisfacere, complures et egregii quidem viri aliquid przter ejus laborem, quo labor ipsemet amplificatus exeresceret, exspecta- bant. Illa me desideria moverunt ut multa illustrarem, explanarem alia, de meo nonnulla conferrem : utinam homine Gallo monstrante viam, nemo in posterum etiam aliunde natas in. Grzcia peregrinus aberret ! In alienam. messem non adeo falcem quam uberiores segetes immitto. Gretsero sua sarta tecta reliqui, et velut data ex tripode responsa suin veneratus. Superest ut quz mea sunt et juris publici fa- cienda paucis proponam, accuratam scilicet Codinjani textus cam alterutro vel simul cum duobus Re- gi» bibliothece exemplaribus collationem. Textum ipsum, non ad sbundantioris doctrinz ostentationem, sed ad utilitatem respiciens, emendavi : emendationem vel lectionum varietatem in marginem rejeci. Ubi cum utroque Regio minus convenire comperi, locos lioc indice utr. Reg. (1) designavl : ubi vero unum illorum a textus lectione discrepat, primum numeralis character Arabieus 1 iadigitat, ae 2 alterum (2).

Et si quando defectu alicujus uotze laboraveris, lector, ad precedentem, qua vices ejus supplebit, recurre.

Et ne quis putet. me.-data opera Gretseri censorem agere, ipsum inter et me quemlibet statuamus arbitrum, qui de felicior textus expositione dijudicet. Et quamvis in Gretseri favorem feratur sententia, hon debui perceptum a me novum sensum prztermittere, quem qui Codiuianum textam legerit. emen- datum, non longius requiret, cum oculis subsit in versionis margine.

Parum sane, licet nonnihil splendoris Codino contulissem, si in solo textu vel ejus versioue restitu- enda tempus impendissem : debui, quod opere pretium erat et operis erit utilitas et oblectameutum, ut ignotos recentiorum Grxcorum mores, ita Codinianz dictionis abstrusos οἱ reconditos sensus elucidare, catalogos de ecclesi:e vel palatii Officialibus ex Regis vel illustris Mazarine bibliotheca codicibus mss. alios ac omnino diversos proferre, ritus istos velut regulas factis et exemplis confirmare, de meo referre pauca vel ferme nihil, a me relata cuncta vel Graecis scriptoribus vel iis qui viva voce docuerunt ascri- bere. Quodsi mihi fidem non faciat quz fide laborare Gracia praesumitur, si meum testimonium in su- spieionem veniat, qui (leri potest ut tam multi auctores in notis ad singula capita adjectis catervatim pro- lati lide vacent, aut quis eorum suffragia voluerit in dubium vocare ?

Unum restat quod moneam, primum caput de Officialibus Magn: ecclesie non mihi videri Codini. Cu- jus sententie rationem subjungo, nimirum catalogum in quo offcialium nomina recensentur, a reliquis Codini capitibus szpius in Regiis mss. distinctum reperiri. Et integrum opus absque catalogo in sua re- eto ordine eapita videre est distributum ; quod et ipsi quihus usus est Gretserua coinprobant codices. Cum tamen in Codinum scriptorem plerique referaut, quin Codinum agnoscat parentem non invideo (5). Alios ipso ampliores inter notas adjungo. Ipsas eliam notas utrisque ac toti. Codini operi volui conne- χ8α, ut auetoris arridente textu ejus expositio nullam tibi relinquat animo duhietatem. Codinum igitur , pleuius ac integre magis explanatum suspice, et iuteverrime vale. .

(1) Nunc AB. (3) Nunc A et B. (5) Cf. Gretser. commentar. 4 1 extr.

T— — αμα «lit

. DE OFFICIIS CPOLITANIS. — CAP. I.

26

pee D:

TOY

ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΚΟΥΡΟΠΑΛΑΤΟΥ

Περ! TON ΟΦΦΙΚΊΑΛΙΩΝ

TOY ΠΑΛΑΤΙΟΥ ΚΟΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

. KALI TON ΟΦΦΙΚΙΑΝ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ.

KAI ΠΡΩΤΟΝ ΠΕΡΙ TON ΟΦΦΙΚΙΩΝ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ.

SAPIENTISSIMI CUROPALAT /E

DE OFFICIALIDUS

PALATII CONSTANTINOPOLITANI

ET DE OFFICIIS MAGN/E ECCLESIAE, ET PRIMUM DE OFFICIIS MAGN/E ECCLESIA,

Jacob Gretsero interp (i te. .

od INDEX CAPITUM HUJUS 1ΙΠΠΙ.

CapuT 1. Catalogus officiorum-magne ecclesie, 9, Nomine officiorum paletii. 35. De tegumentis capitis

seu pileis et indumentis officialium, ac primum de piteo. despote. 5. Ministeria. uniuscujusque o[ficialium. — 6. 7. De mensa imperatoris.

reliquorum — principum. solent; et primum de festo Nativitatis Domini. 9. Festum adorationis S. crucis. in luctu. 19. Officium magnae hebdomada. 11. Matutinum maqne dominice paschalis.

si Cpoli moretur, admumiaste. | officiis in fossato. creatione sebastocratoris εἰ Casaris.

10. Festum Palmarum.

13. Hore magnae Parasceves et. o(ficium magni Sabbati.- 15. De aliis diversis festis, quibus imperator procedere. solet, 16. De magni domestici, magni drungarii vigiliarum, pre(ecti exercituset. magni 47. De coronatione. imperatoris, 40. De electione et inauguratione patriarcluc.

4. De gestaminibus magni domestici et Εετία qum in pala:io feriari 8. Festum. Epiphania. agendi si. ἱπεμεγαίογ verse?ur

441. De modo

13. De creuticne despote. 19. De 91. De luga-

bribus imperatoris gestaminibus. 99. De futura sponsa et. imperatrice,

ΚΕΦΑΛ. A.

Τὰ ἐχκλησιαστικὰ ὀρφίχια ἔχουσιν οὕτως.

Ἡ πρώτη πεντάς. 'O µέγας οἰχονόμος, χρατὠν πάντα τὰ xtfjuata τῆς ἐκχλησίας καὶ πᾶν «5 ἔσο- διαζόµενον ἐξ αὐτῶν. Καὶ οἰκονομεῖ τῷ ἀρχιερεῖ καὶ τῇ ἐχχλησίᾳ. 'O μέγας σακελλάριος, κρατῶν τὰ ἀνδρφα xaX γυναχεῖα μοναστήρια, ἔχων ὑπουρ- γὸν εἰς τοῦτο τὸν ἄρχοντα τῶν µοναατηρἰων. ᾿0

μέγας σχευοφύλαξ, χρατῶν τὰ σκεύη τῆς ἐχχλησίας. .

'O χαρτοφύλαξ, κρατῶν τὰ ἐχχλησιαστικὰ χαρτῷα ὃ.καιώµατα, χριτῆς τῶν ὅλων ὑποθέσεων τῶν ἐκ- χλησιαστικῶν, ἔχων τὰς γαμιχὰς ὑποθέσεις, ἀλλὰ καὶ iy ταῖς λοιπαῖς τῶν χληριχκῶν ὑποθέσεσιν ἔχδι- χος ὡς δεξιὰ τοῦ ἀρχιερέως χείρ. Ὁ σαχελλίου, χρατῶν τὰς χάθολιχὰς ἐχκλησίας xal τὸ σαχέλιν.

1-3 CAPUT I.

Ecclesiastica officia sic habent,

Primus quinarids. Magnus ctonomus, qui sua in potestate omnes Ecclesi facultates omnesque in ilis reditus tenet, et tai patriarcha» A4 quam eccle- sig hac in re dispensator est, Magnus sacella- rius habet sua in potestete virorum et mulierum monasteria, et ad hoc ministro seu adjutore utitur prefecto monasteriorum. Magnus sceuopliylax seu vasorum custos sua in potestate habet eecle- si; vasa seu supellectilem. Chartophylax ta- bulas habet chartaceas ad jura ecclesiastica per- tinentes (hoc est litteras quibus privilegia et alia juro Éeclesi:e continentur), et est. judex omnium causarum ecclesiasticarum, et controversis ma-

'U. πρωτέχδιχκος εἰς τὸ ἀντιλαμδάνεσθαι τοὺς αἰγ- D trimonialibus cognoscendis ac dirimendis przsi-

-

97 CODIN! CUROPALAT.E 98

det. Quin et in cateris clericorum litibüs judex A µαλώτους, xal xótth; τῶν | Εγκληματικῶν ὑποῦέ- e.t, t.nquam dextera patriarcbe manus, Prx- — otov.

fectus sacelli sua [n potes:ate habet catholicas ecclesias et sacellum. Proteedici munus ad curam

captivorum extenditur ; et est. sisiul judex omnium querimoniarium, qua ad forum /lefsruutur.

Isti sedent in sacra concione cum patriareha,

Secundus :quinarius. Protonotarius ostium est et aditus ad exocatacollos, przestque pittaelis con-

ficiendis. Logotheta praeest discutien lis et conseri-

bendis rationfbus, tam quas reddünt qui ex plebe quam qui ex ordine ecclesiastico principalj. Can- sirisius canistro prefectus est, et patriarche, dum vestibus sacris induitur, servit. R-ferendarii mu- nus est ut mittatur ad imperatorem et ad maynum principem. Qui a commentariis est, scriben- dis commentariis sive memorialibus vacat.

5 Tertius quinarius. Hieromnemonis niunys est pone patriarcham preces inspicere ; habetque sua in potestate enthrori:smum et contacium seu li- brum ordinationis. Qui a genibus est, sua in pote- s'alé habet supergenuale patriarchz. Przfectus. supplicum precibus, pro illis qui injuria afficiun- tur, ad imperatorem accedit, Ejus qui secreto prmvest munus est ut, dum judicia habentur, popu- ium in officio contineat, Pra/fectus sacra stationis

Οὗτοι χάθηνται ἐν τῇ θείᾳ καὶ ἱερῇ συνὀόξφ μετὰ τοῦ ἀρχιερέως. — ^

Ἡ δευτἐρα πεντάς. 'O πρωτονοτάριος θύρα τῶν. ἑξωχατακοίλων, xal εἰς τὰ πιττάχια. 'U λογοθέτης εἷς τὸ λογογραφεῖν, καὶ εἰς τὰς δημοσιακὰς καὶ ἁρ- χο,τικὰς ὑποθέσεις λογογράφεἳν, Ὁ κανσερίσιος εἰς τὸ χανστρίον καὶ εἰς τὸ ἀλλάσσειν τὸν ἀρχ.ερέα. 'O ῥεφερενδάρ:ος εἰς τὸ ἁποστέλλεσθαι εἰς τὺν βα- σιλέα χαὶ sl; µέγαν ἄρχοντχ. Ὁ ὑπομνηματογρά- φὼν εἰς τὸ γράφειν τὰ ὑπομνήματα..

Ἡ τρίτη. πεντάς. 'O ἱερομνήμων elg τὸ βλέτειν

Ἱπὰς εὐχὰς ὄπισθεν τοῦ ἀρχιερέως, κρατῶν τὸν ἓν--

θρονιασμὸν καὶ τὸ κοντάχιον τῆς χειροτονίας. 'O

ἐπὶ τῶν Υο-άτων, χρατῶν τὸ ἐπιγονάτιον τοῦ ἁρ- .

χ'ερέως. 'O ἐπὶ τῶν δεῄσεων ἀπέρχεται εἰς τὸν βα-

σιλέα ὑπὲρ τῶν ἀδιχουμένων. Ὁ ἐπὶ τῶν σεχρέτων; εἰς τὸ παύει» τὸν Àaby ἐπὶ τὸ χρίνειν. 0 ἐπὶ τῆς

ἱερᾶς καταστάσεως, εἰς τὸ ποιεῖν εὐταξίαν ἑντὸς τοῦ βήματος.

( Mi mnoderandis moribus praeest) curat ut. intra saerum tribunal, scu Intra altare, debitus et con-

veniens or!o observetur.

Quartus quinarius. Monitor seu suggestor ad hoc constitutus. es!, ut patriarchz tacite suggerat ct in memoriam revocet. Doctor Evangelii, qui inter- pietatur illud. Doctor apostoli, qui illius interpres est Doctor psalterii, psalterio explanando desti-

natus. Bhetoria muuus est Scripturas interpre.

ta i.

Quintus quinarius. Praefectus monasteriis gerit cuiu magno sacellario monasteriorum curam. Pr:e- fectus ecclesiis ecclesiarum curam gerit cum cura- vore sacelli. Praefectus Evangelio tenet illud ad processiones ac litauias. Profectus luminibus cu- (pP babet eorum qui nuper illuminoti, hoc est baptizati , sunt, Profectus antimensiis eos qui

Sanctam coumuaionem pereipcere volunt intro-

ducit.

Sextus quinarius. Primus ostiarius fores custo- dit, dum ordinationes peraguntur. Secundus ostia- vius tenet monampulum. Protopapas Q defensor et

Ἡ «ετάρτη msvság. 'O ὑπομιμνήσχων εἰς τὸ àv- θυμίκειν τὸν ἀρχιερέα μνστιχῶς. Ὁ διδάσκα]Ἰος τοῦ Εὐαγγε- ου, ἑρμηνεύων αὐτό, Ὁ διδάσχαλος τοῦ ἁποστόλου, ἑρμηνεύων αὐτόν. 'O διδάσκαλος τοῦ Ψαλτηρίου el; τὸ ἑρμηνεύειν αὑτό. Ὁ ῥήτωρ εἰς τὸ ἑρμηνεύξιν τὰς Γραφάς.

Ἡ πέμπτη πεντάς, 'O ἄρχων τῶν µοναστηρ΄ων, ἔχων μετὰ τοῦ μεγάλου σαχελλαρίου τὴν τῶν µο- ναστηρίων ἑνοχήν. 'O ἄρχων τῶν ἐκχλησιῶν, ἔχων τὴν ἑνογχὴν τῶν ἐχκλησιῶν μετὰ τοῦ σακελλίου. 'O ἄρχων τοῦ Εὐλγγελίου εἰς τὸ κρατεῖν τοῦτο εἰς τὰς Acá; 'O ἄρχων τῶν φώτων, ἔχων την ἐνοχὴν τῶν νεοφωτίστων. 'O ἄβχων τῶν ἀντιμιναίων, εἰδάγων τοὺς εἰσερχομένους εἰς τὴν ἁγίαν µετάλησψιν.

Ἡ Extr, πεντάς. Ὁ πρΏτο; ὁστιάριος, χρατῶν τὰς θύρας εἰς τὰς χειροτονίας. Ὁ δεύτερος, ὁστιάρ.ος κρατῶν. τὸ μονοδάμάδουλον.. 'O πρωτοπαπᾶς, ἔχδικος

primus in loco altaris, secundas a patriarcha obti- Ὦ καὶ αρῶτος τοῦ βήματος, xal φέρων τὰ δευτερεῖα

neus. Secandus sacerdotum "introducit (ad. altare scu sacram niensam) sacerdotes , et secundas a protopapa tenet. Secundarius ex diaconis. primus eat iuter coimunes diacunos, et introducit (ad altarc) diaconos.

Septimus quinarius. Proptopsaltes. Duo dome-' slici, primi et secundi chori. Qui populum convo- cat, Primicerius tabularierum. Prsefecius conta- ciig. '

Octavus quinarius, Primicerius icctorum. No- nicus, Protocagonarcha, Kxarchus. Ecclesioreha.

τεῦ ἀρχιερέως. 'O δευτερεύων τῶν ἱερέων, tlao- δεύων τοὺς ἱερεῖς καὶ φέρων τὰ δευτερεῖα τοῦ πρω- τοπαπᾶ. 'O δευτερεύων τῶν διαχόνων πρῶτος τῶν χοινῶν διαχόνων, xai εἰσοῦεύων τοὺς διαχόνους.

'H ἑρδόμη πεντάς. Ὅ πρωτοφάλτης. Οἱ δύο 6o. µέστικο:, τοῦ πρώτου xai τοῦ δεντέρου χορ/ῦ. ὸ λαοσυνάκτης. Ὁ. πριαµιχήριος «ov. ταδο»λαρίω»ν. 'O ἄρχων τῶν χονταχίων.

Ἡ ὀγδόη πεντάς. 'O πριμμµικήριος τῶν ἀναγνω- στῶν,. Ὁ νοµιχός, 'O πρωτοχανόναρχο:. 'O ἔξαρ- χος. Ὁ ἐκχλησ.άρχης. ι

90 DE OFFICIIS CPOLITANIS, — CAP. 1). 30 Ἡ ἑννάτη πεντάς. Οἱ δοµέστιχοι τῶν θυρῶν. 'O A — Nonus quinariüs. Domestieus ostiorum. Char-

χαρτουλάριος. Ὁ δεσποτάτο. ὍὉ ἐπὶ τῆς πο- δέας. Καὶ ταῦτα τὰ ὀφφίχια τὰ ἐκκλησιαστικά,

ΚΕΦΑΛ. B'.

Τὰ τῶν ὀφφικιαλῶν εοῦ zalaciov τῆς Kor- σταντωουπό.Ίεως órógaca.

Δεσπάτης. Σηµείωσαι ὅτι οἱ τοῦ βασιλέως ull — οἳ δεσπόται vpolavavsa τῶν ἁδελφῶν καὶ τῶν γαµ- Ερῶν τοῦ βασιλέως, δεσποτῶν καὶ αὐτῶν ὄντων, Σεδαστρκράτωρ. Ἱστέον ὅτι µέχρι τῆς βασιλείας Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ τὸ τοῦ σεθαστοκράτορος ἀξίωμα οὐκ Tv, ἁλλ᾽ εὖθὺς μεεὰ τὸν βασιλέα πρῶ- τον πάντων ἣν «b τοῦ Καΐσαρος. Οὗτος δὲ ἐπεὶ τὸν Μ λισσηνὸν Νικηφόραν τὸ τοῦ Καΐσαρος ἀξίωμα

τετίµηχεν, ἣν δὲ αὐτῷ καὶ ὁ ἁδελφὺς αὐτοῦ xal B

πρῶτος χατὰ τὸν χρόνον, 6 Κομνηνὸς Ἰσαάχιος, ἐχρῆν Cb τοῦτον µείζονι τιμηθῆναι ἀξιώματι, ἕτερον δὲ ἀξίωμα obóx fjv, ὡς ἔφθημεν εἰπόντες, πλὴν τὸ τοῦ Καΐσαρος, ὠνοματοποίῃσε δὲ νέον ἀξίωμα, συν- Oct; αὐτὸ ἀπὸ τνῦ σεθαστοῦ xal τοῦ αὐτοκράτορος, xai ἐφηρμόσατο τῷ ἁδελφῷ, «b τοῦ σεδαστοχκράτο- po: δηλαδη ὄνομα, δεύτερον οἰονεὶ βἀσιλέα τοῦτον πεποιγχὼς, xal ὑπεδίδασε τούςου τὸν Καΐσαρα,

xai μετὰ τὴν τοῦ αὐτοχράτορος εὐφημίαν. ἀναγό--

ρεὐξσθαι ἀπηριθμβσατᾶ. Καῖσαρ. Mya; δο.έστιχος.

Ὅ πανυπερσέδαστος. Καὶ τοῦτο δὲ τὸ ἀξίωμα

tularius, Deputatus. Przfectus. pavimenti (eauda- tarius). Et lec sunt officia ecclesiastica. CAPUT If. Nomina efficialitm valatii Cpolitani.

7J Despota. Observa hie filies imperatoris, si sint despot, pracedere fratres et generos imperatoris, licet ipsi quoque sint desprtze.

Sebastocrator. Sciendum sebastocratoris dignita- tem usque ad imperium Alexii Comneni non fuissc, sed post imperatorem primas tenuisse Casarem. ]ste Czsaris dignitate Nicephornm JMelissenum ho- noravit, Habebat autem fratrem se natu. majorem Jsaacium Commeuum, Oportebat vero istum ad altiorem dignitatem evehere ; nec altior erat quam C:esaris, ut jam diximus. Conmmentus igitur est no- vam dignitatem, composito vocabulo ex sebasto et autocratore, fratcique sebastoeratoris nomen impo- suit, altero qaodammodo imperatore eo constituto, eique postposuit Caesarem, hoc etiam decreto, ut ipse in faustis aeclamationibus post. imperatorem nomina-etur.

€zsar. Magnus domesticus. Panhypersel as:us. Hac it dew diguitas non erat,

οὐχ Tw, ἀλλ᾽ ὁ αὐτὸς βασιλεὺς Αλέξιος πρῶτος C (quam ille idem imperator Alexius. primus. excegi-

ἐπινενόηκε. Θέλων γὰρ ὡσαύτως τιμῆσαι καὶ τὸν tw ἀξε.φῇ Υαμδρὸν αὐτοῦ Μιχαὶλ τὸν Ταρωνίτην, xal &xofncsv αὐτὸν ἰσοστάσιον xal σύνθρανον τῷ Καΐσαρι, µήτε ὑποθδιδάσας αὑτὺν τούτου μήτε àva- θιδάσας. "O xal μέχρι cube οὕτως ἐπεκράτητεν,. ἕως τῆς βασιλείας τοῦ δευτέρον Ανδρονίκου τοῦ Παλαιολόγου. Οὗτος γὰρ 55 ὁ βασιλεὺς xal ὁ κάἁπ- TO; αὐτοῦ, τιµῆσας τὸν Κανταχουζηνὸν Ἰωάννην, ὃς ἐγεγόνει καὶ βασιλεὺς Όστερον, µέγαν δοµέστι- xov, πρῶτον μὲν Ισοστάσιον τῷ πανυπερσεδάστῳ τοῦτον ἐποίησεν, ὕστερον δὲ μετὰ τὸν θάνατον ab- τοῦ τοῦ πάπτου ὑπεθίδασε τὸ ὀξίωμα τοῦ πανυ-

περσεθάστου, xal ἔταξεν αὐτὸ εἶναι τὸν µέγαν δο- μέστικοὺ, ἀναθιβάσας τὸ τοῦ μεγάλου δοµεστίχου. Ἱστέον δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι παρεχρῄσατο τῇ τοῦ σεθαστοῦ ἀξίᾳ ὁ Κομνηνὸς Αλέξιος τῇ συνθέσει τῶν ὀνομάτων τούτων. Σεδαστο) γὰρ ἀνέκαθεν ἐπιθετιχῶς οἱ βασιλεῖς ὠνομάζοντο, xai Tv ἐξιδιαζόντως εἰς βασιλέα λεγόμε- voy τὸ τοῦ σεδαστοῦ ὄνομα, αὐτὸς δὲ sic τὸ κοινότερον πρώτος κατήνεγχε τὴν τοιαύτην ἀξίαν. ᾿ἰέξεστι δὲ xal

tavit. Cum enim vellet simil'ter honorare Michae- lem Taronitem sororis conjugem, equalem. cum et statione et tirono fecit Civsari, cui eum neque postposuit neque anteposu t. Quod etiam aliquandiu valvit, nempe usque ad imperium secundi. Audro- niei Palaeologi. Iste euim imperator et avus ejus Joannem Cantacuzenum, ϐ qui post etiam impe- rator. fuit, magni domestici honoribus augenus, primum aequalem fecit panbyperseliasto : defhide post morten avi dignitateu panhypersebasti post- posuit, statuitque ut sub magno demes!ico 68691, cvecta magni doimestici dignitate. Sciendum et hoc, Alexium Comnenum sebasti dignitate abusuim esse, quando duo illa nomina in unum con(lavit : nam superioribus seculis sebasti nomen imperatoris epithetum erat, eumque proprie designabat. At iste neminis hujus honorem primus vulyatiorem ct communiorem feeit. Sed nimirum imperatoribus jus est absque obstaculo pro arbitrio et voces

'! novandi, et quos volunt anteponendi et postponendi,

τ.ῖς βασιλεῦσι χαινοτομεῖν xat npáy uasa καὶ ὀνόματα ἁχωλύτως, xat ἀναδιδάζειν καὶ ὑποδιδάζειν ὡς βούλοιντο.

Πρωτοδεστιάριος, Σημείωσαι δὰ xa τοῦτο, ὅτι βασιλευς Moya) τῶν Παλαιολόγων ὁ πρῶτος ἀπὸ τοῦ πρωτοσεθαστοῦ τὰ πράσινα ἀφελὼν , ὅ ἐστιν ἀξίωμα ιΥ’, ἑφόρεσε ταῦτα el; τὸν ἀνεφιὸν αὐτοῦ Μιχαἡλ τὸν Ταρχανιώτην, τιµήσας πρωτοδεστιά. Ρριον’ 6v. xai ὑπερέχοντα πάντων, τοῦ τε μεγάλου δοµεστίχου xal τοῦ πανυπερσεθάστου, ἐποίησε μετὰ

Protovestiarius. Observa et hoc : Imperator Mi- chael, primus ex Pal:eologis, ablata a protosebasto qua est 15 dignitas, prasina imlumenta transtulit ad Michaelem Tarchaniotam sororis sue fium, creatum abs se protovestiarium ; quem etiam om- nibus, magno itidem domestico et panhypersehasto, cxcepto tamen 095416, antetulit; quem rursus subje-

4l

CODINI CUROPALAT.£

32

cit imperator Andronicus ex Palzelogis hoc nomine Α τὸν Καΐσαρα. Ὑπεθίδασε δὲ πάλιν τοῦτον ὁ βαοι-

secundus, quando Joanuem Cantacuzenum, ut su- pra dictum, magnum domesticum creavit. Extulit vero eum et supra avi imperatoris sororum filios, suosque avunculos, et supra omnes alios, non pan- hypersebasto et protovestiario € exceptis. Hinc igitur iste officiorum ordo obtinuit, ut magnus do- mesticus post Caesarem primus essct, postea. pan- hypersebastus, et sic deinceps reliqui.

Magnus dex.

Protostrator.

Magnus stratopeJarelia.

Magnus primicerius.

Magnus contostaulus seu comes. stabuli.

Maguus logotheta;

Protosebastus.

Pincegea.

Cur. polata.

Praefectus sigilli seu annuli signatorii,

Prafecius cubiculi seu cubicularius.

Logotheta. srarii generalis. Theodorum {μίας Mctochitam :erarii publici logothetam cum — inpe- "alor Andronicus ex Palzeologis hoc nom'ue pri- mus honorare constituisset, magnunt logothetam fe- «it, qui et priores magno stratopedarcha tenebat; sed non protostratore. Post praefectum oubiculi sequitur.

Protovestiarius.

Domesticus immensa.

10 Profectus meusz.

* Magnus. pappias.

Eparehus. -

Magnus dérungarius vigiliarum- seu excubiarum.

Magnus hetzriarcha.

Magnus cbartularius.

Logotheta: publici CIWSUS.

Primus secretarius.

Praícectus exercitus,

Mysticus.

Domesticus scholarum.

Magnus drungarius classis,

Primicerius aul:v.

Protospatliarius,

Magnus princcps.

Tatas aule.

Magnus tzausius.

γείου populi.

Logotheta rerum domesticarum familtarium..

Magnus logariastes.

Primus venatorum.

11 Seuterius seu scatifer.

Amiralius. '

Magister supplicum libelloruur

Quaestor.

Magnus adnuwmiasta.

Logotheta castrensis.

Primus a cipitrarius,

Logotheta rei pecuariz,

λεὺς "Avópóvixog τῶν Παλαιολόγων ὁ δεύτερος , ὅτε τὸ» Κανταχουζηνὸν Ἰωάννην, ὡς ἀνωτέρω προ)έ- λεχται , ἑτίμησε µέγαν δοµέστικον’ ἀνεθίδασε δὲ αὐτὸν τοῦ τε πάππου xal βασιλέως ἀνεφιῶν, ἑαυτοῦ δὲ θείων καὶ ἑεέρων πάντων, xal αὐτοῦ 6h τοῦ παν- υπερσεδάστου xal τοῦ πρωτοδεστιαρίον. Ἐντεῦθεν οὖν dj τῶν ὀφφικίων τάξις ἐπεχράξησεν οὕτως, τὸ τὸν µέγαν δηλαδη δοµέστικον μετὰ τὸν Καΐσαρα εἶναι ἀρχὴν, εἶτα τὸν πανυπερσέδαστον, χα. χαθε- ξὴς τοὺς λοικούς.

Ὁ μέγας δούξ.

Ὅ πρωτοστρᾶτωρ.

'O μέγας στρατοπεδάρχης. :

'O µέγας πριµμιχήριος.

'O µέγας χοντοσταῦλος..

'O- μέγας λογοθέτης.

'O πρωτοσέδαστος.

Ὁ πιγχέρνης.

Ὁ κουροπαλάτης.

'O παραχοιμώμενος τῆς σφενδόνης.

Ὁ παραχοιμώμενος τοῦ κοιτῶνος.

"OQ λογοθέτης τοῦ Υενιποῦ. Τὸν οὓν θεόδωρον τὸν Μετοχίτην, λογοθέτην ὄντα τοῦ γενιχοῦ, ὁ βασιλεὺς ᾽λνδρόνικος τῶν-Παλαιολόγων ὁ πρῶτος τιµήσας µέ- γα» λογοθέτην πεποίηκεν * ὃς καὶ ἣν ὑπερέχων τοῦ μεγάλου στρατοπεδάρχου, ὑπὸ τὸν πρωτοστράτορα δὲ, μετὰ δὲ τὸν τοῦ χοιτῶνος παραχοιµώμενον.

Ὁ πρωτοθεστιαρίτης. -

'O δοµέστιχος τῆς τραπέζης. "0 ἐπὶ τῆς τραπέζης.

'O µέχας παππίας.

'O ἔπαρχος.

) μέγας δρουγγᾶριος τῆς βίχλης. 0 μέγας ἑταιριάρχης.

ὍὉ.µέγας χαρτουλάριος.

*O λογοθέτης τοῦ δρόμου.

'O πρωτασηχρῆτις.

'Q ἐπὶ τοῦ ατρατοῦ,

Ὁ µνστιχός.

Ὁ Σοµέστιχος τῶν σχολῶν.

'O µέγας δρουγγάριος τοῦ στόλου, Ὁ πριμµιχήριος τῆς αὐλῆς.

'O πρωτοσπαθάριος.

'O μέγας ἄρχων.

'O τατᾶς αὐλῆς.

'O μέγας τζαούσιος.

.. 'O πραΐτωρ τοῦ δήμου.

() λογοθέτης τῶν οἰχειαχῶν. Ὅ µέγας λογαριαστής.

'O πρωτοχυντγός.

Ὁ σχουτέριος.

Ὁ ἀμηράλυς.

"0 ἐπὶ τῶν δεῄσεων.

6 κοιαίστωρ. ΄

'O μέγας ἀδνουμιαστής.

'O λογοβέτης τοῦ στρατιωτικοῦ.

0) πρωτοϊερακάριος.

'Q λογρθέτγς τῶν ἀντλῶν,

*.

33

Ὁ μέγας διερµηνευτής.

*O ἀχόλουθος.

0 κριτὴς τοῦ φοσσάτου. 'O ἄρχων τοῦ ἀλλαγίου.

Ὁ πρωταλλαγάτωρ.

'O μέγας διοιχητής.

*O ὀρφανοτρόφος,

Ὅ πρωτονοτάριος.

Ὁ ἐπὶ τῶν ἀναμνήτεων. 0 δοµέστιχος τῶν τειχέων. Ὁ προκαθήµενος τοῦ κοιτῶνος.

Ὁ προχαθήµενος τοῦ βεστιαρίου.

"0 βεστιάριος.

'O ἑταιριάρχης.

Ὅ λογαριαστὴς τῆς αὐλῆς.

."O στρατοπεδάρχης τῶν µουρτάτων.

'U στρατοπεδάρχης τῶν τζαχήνων.

Ὅ στρατοπεδάρχης τῶν µονοχαδάλλω».

*Q ατρατοπεδάρχης τῶν τῥαγγρατόρων.

'O προχαθήµενος τῶν μεγάλων παλατίων.

Ὅ προχαθήµενος τῶν Βλαχερνῶν παλατίων.

"OQ δοµέστιχος τῶν ἀνατολιχῶν θεμάτων.

*O δοµέστιχος τῶν δυτικῶν θεµάτιὀν.

Ὅ µέγος μυρταῖτης.

Ὁ κρωτοχόµης.

'O παππίας.

Ὁ δρουγ]άριος.

'O σεόαστὀς.

Ὅ μυρταῖτης,

Εἰσὶ καὶ προκαθήµενοι πύλεων χατ ἀξίαν ἑχάστης αὐτῶν.

"Ev τοῦ xav:xielou $v ὁ συµπένθερος τοῦ βασι- λέως ὁ Χοῦμνος, xat οὔτε εἰς παράστασιν ἑστάθη ποτὲ οὔτε el; ἀσπασμὸν παρεγίνετο * διὸ xal ἣν ὁ τόπος αὑτοῦ ἀνεπίγνωστος. Κατεῖχε δὲ διχανίχιον ζ7λον λεῖον.

Ὡσαύτως xal ὁ τοῦ μεγάλου βαϊούλου τόπος àv- επίγνωστος Tiv.

κΕεΦφλλ.Ὀ.

Περὶ τῶν φορεµάτων ἑκάστου τῶν τε ἀξιώμάτων xal ὀφφικίωγ.

Τὸ περιχάλυµµα τῆς χεφαλῆς τοῦ δεσπότου τὸ xa- λούμενον σκιάδιον ὁλομάργαρον. Ὁ ἀλρ αὐτοῦ ἔχει ὁιόματα τοῦ φοροῦντος αὐτὸ, χρυσοχλαδαρικὸν, συρματέῖνον. Τὰ σεῖα ola xai τὰ βασιλιχἁ, πλὴν τοῦ χόµθου τῶν φοινίχων. Τὸ xóxxwoy ῥοῦχον αὐτοῦ, ὥσπερ καὶ τὸ βασιλιχὸν, μετὰ ῥιζῶν, ἄνευ τῶν στρα- τηλατικίων. Ἰὸ ταμπάριον αὐτοῦ χόκκχινον μετὰ µαρ- γελλίων. Al χάλτζαι χόχχιναι. Τὰ δ' ὑποδήματα αὖ- τοῦ διδολέα, χρώματος ὀξέος χαὶ λευχοῦ, ἔχοντα ἀετοὺς µαργαριταρξεῖνους ἐχ πλαγίων τε χαὶ ἐπὶ τῶν ταρσῶν, τοι ἑπάνω τῶν ὑποδημάτων τῶν µουζα- χίων. Τὰ σίδηρα τῶν πτερνιστηρίων αὐτοῦ ofa -xal τὰ βασιλικὰ, τὰ δὲ πτερν.στηβόλουρα διθολέα.. 'H σέλλα τοῦ ἁλόγου αὐτοῦ διδολέα ὡσαύτως, ,μετὰ ἆς- τῶν μαργαρι:αρείνων ἔμπροσθέν τε xai ὄχισθεν xol εἰς τὰ τέσσαρα µέρη τῶν ἱδρομαχίων, ἔχρυσα καὶ

DE OFFICIIS CPOLITANIS. — CAD. ΠΠ.

94

A Magnus interpres.

Acoluthus.

Judex castrensis.

Prafectus Allagii.

P. otallagator.

M.gnus administrator.

Orphanotrophus, hoc est curator pupillorum,

Protonotarius.

Α memoria.

Domesticus murorum.

Prazses cubiculi.

Praeses vestiarii.

Vestiarius.

19 Hetzeriarcha.

Logariastes aulse.

Siratopedarcha seu pri»fectus muriatoruin,

Siratopedarclia tzaconum.

Stratopedarcha seu prefectus | monocaballo- rum.

Stratopedarcha seu prefectus tzangratorum.

Praeses magnorum palatiorum.

Prases palaüorum in Blachernis.

Domesiicus orientalium thematum.

Domeaticus occidentalium tbematum.

. Magnus myrtaites, Protocomes. Pappias. Drungarius. Sebastus. .

Myrtaites.

Sunt insuper prasides civitatum pro cujuslibet ipsarum dignitate.

Ad caniclei dignitatem evectus est. Chumnus, imperatoris consocer ; qui nequein comitatu appa- ruit unquam, neque in salutatione iinperatoris. 19 Quare locus ejus.ignotus est, Baculus ejus insigne non alius fuit quam lignum lrevigatum.

Similiter magni bajuli locus incognitus est.

CAPUT ΠΙ.

- De tegumentis capitis seu pileís et indumentis officia- lium ; ac primum de ipso pileo despote. Tegumentum capitis quo despota .utitur, pileus D vulgo dictus, totus ex margaritis constat. Circulus inferior prfert nomina ejus qui gestat illud, opere Phrygio, auro ductili picta. Fila intextis unionibus pendula, qualia sunt imperatorii pilei , excepti« apice gemmeo ac gemmeo pariter muscario. Tu.ica coccinea sive ruchum ejus ut imperatoris cum figuris ac ramalibus aureo pictis, absque aquilis, militaribus insignibus. Tamparium ejus seu pe- nula coccinea cum margellis. Caligz ejus coccines. Ocrea sive cothurni bicolores, coloris nempe vio- - lacei et albi, habentque ad latera, et in utroque cal- caneo seu calce aquilas ex margaritis confectas ; sive supra ipsos calceos quasi de musivis picLos. Ferrum cnlearium ejus, quale est imperatoris. Lora vero calcarium duplici colore constant. Sella cqui

35 - CODINI CUROPOLAT.E 36 cjus similiter bicolor esi, coustans ante et 1/4 retro A μαρχέλλιον ἔμπρησθεν xal ὅπ:σθεν, ὡς xat ἡ βασι-

aquilis ex margaritis; etad quatuor partes orna- mentorum e sella pendulorum. Habet insuper ante et retro margellium, quemadmodum imperatoris. Coorpertorium tameu caret margaritis. Stapize seu tapedes ejus quales et imperatoris. [n fronte ad capistrum freni, quod et ipsum bicolor est, pei» det. floccus eum. inferiore muscario, quale etiam imperatorii equi capistrum est : caret tamen apice muscario superiore, Sli superum tegumentuni

Aux. 02 μὴν xai μετὰ µαργάρων τὸ χοπριτόριον. Al δὲ σκάλαι ofa: xal αἱ βασιλιχαί. Ἐπὶ τοῦ µετώ- που τοὺς χεφαλαρέας τοῦ χαλιναρίου, διδολέας xol αὐτῆς, ἁπῃώρηται τοῦφα μετὰ φοινιχίων, οἷα καὶ ἐπὶ τοῦ βασιλιχοῦ * οὗ μὴν δὲ καὶ χόµπωσιν. Τὸ δὲ

"τῆς σέλλας ἐἑπανωσχέπιον λευχὸς Χά΄απος ως πεδίον,

μετὰ ἀετῶν χοχχίνων μιχρῶν. ᾿Βσαύτως xai d τέντα αὐτοῦ )suxh, ἀετόπονλα γέµο-σα ἐἑρυθρᾶ.

aluus campus est, cuu) aquilis οοδοἰηθἰδ parvis.

Tentorium ejus album et rubris aquilis plenum.

Desilit ez equo despota ubicun;ue imandavcrit imperator. Cum despota adhue puer est, nullum tegumentuim fert in capite dum in palato versa- tur; sed manet aperto capile. At. quando. equitat, tunc fert eum quei. antea. deseripsimus pileum. Cuni ad ephebi ztatem processit, iunc gestat su- pra dictum pileum eiiam in palatio. Diebus fealis feri scaranicum auro tectum et onustum, unionibus οἱ imargaritis quas grandinatium sparsas appellant, distinctum : cabbadium ejus violacei vel rubri coloris, margaritis contextum, quale nimirum ex illis elegerit et acceperit.

Sebastocratoris et Casaris scaranica in festis adhuc quaruntur.

Pilei generorum imperatoris, si sint despota, eurei ei coccinei coloris 15 sunt, et auro duciili tetti, babeutque cruces ex margaritis et gyros seu circulos. . *

Pileus^scbastocratori3 aurei οἱ coccinei coloris

est et (ilis aureis textus. Circulus inferior et lila C

unionibus intezta ct pendula qualia despote. Cocci- neum vestimentum ejus tale est quale ipsius dc- spotze, sed eine liguris ac ramalibus auro testis. Chlainys ejus, qualis olim fuerit, quaeritur. Ca:te- rum caliga subviridis coloris sunt. At vero Joan- ncs Cantacuzenus uxoris sua fratres Joannem οἱ Manuelem Asanios sebastocretorag creans, pote- statem eis fecit ferendi chlamydes et caligas instar despotz. Calcei ejus sunt colore subviridi, haben-

1es aquilas llis aureis ac solidis pictas [n panni,

planitie rubra, iie locis qua indicavimus eum de . despoia ageremus. Siwiliter sella εἰ coopertorium $ubviridi colore gestant. Stapis ejus quales de- spots, Superum sellae tegumontum subviridis «υἱθ- rig est, οἱ quatuor coccineis aquilis decoratum. Tentoriu: ejus s1bum, habetque ihisuta subviridis sive czsii coloris scutula quadrata. Ex equo desi- lit et iste in. palatii aula ad tetrastylum sive ve- etibuluo quatuer columnarum : dico autem hoc

Πεξεύει à δεσπότης lv ᾧ ἂν τόπῳ προστάξοι τοῦ- τον ὁ βσσιλεὺς. Ἐπὶ χεφαλῆς ἔτι νέος μὲν ὧν ὁ δ.- σπότης φορεῖ by ti παλατίῳ οὐδὲν, ἀλλ ἕἔνι οὕτως ἀσχεπής. "Όταν δὲ χαθαλλικεύῃ, φορεῖ οἷον προεί- ποµεν σχιάδιον. Eig ἐφήδου δὰ “χρόνον χαταντήσας φορεῖ χαὶ ἓν τῷ παλατίῳ τὸ δηλωθὲν σχιάδιον. Κατὰ δὲ τὰς ἑορτὰς σχαράνιχον χρυσοχοῖχὸν, λιθάρια xal μαργαριτάρια ἔχον οὕτω λεγόμενα περίχντα. Τὸ δὲ χαθύθάδιον αὐτοῦ ὁξὺ f) ἐρυθρὸν, μαργαριταρέῖνον, οἷον ἂν ἐκ τούτων ὀρέγοιτο xal ἀποδέχοιτο.

Τὸ τοῦ σεδαστοκράτορος σχαράνιχον xal τὸ τοῦ Καίσαρος ἐπὶ τῶν ἑορτῶν σητεῖται.

Tà σχιάδια τῶν γαμδρῶν τοῦ βασιλέως, ὃσσπο-ῶν ὄντων, χρυσοχόκχινα, συρμαλἑῖνα, ἔχουτα σταυροὺς µαργαριταρ-ἴνους xat γύρους.

Τὸ τοῦ σεδαστοκράτορος σχιάδιον χρυσοκόκχχινον, συρματέϊνογ. Ὁ &áhp χαὶ τὰ asta ofa xal τὰ τοῦ δεσπό- του. Τὸ χόκκινον ἱμάτιον αὐτοῦ οἷον xai αὐτὸ τὸ τοῦ δεσπότον, ἄνευ δὲ ῥιζῶν. Τὸ ταμπάριν αὐτοῦ τὸ μὲν παλαιὸν ζητεῖται, πλὴν αἱ χάλτζαι Περάνεαι. Ὁ δὲ βασιλεὺς ὁ Κανταχουζηνὸς τοὺς γυναικαδέλφους αὖ- τοῦ Ἰωάννην τε καὶ Mavout) τοὺς ᾿Ασανίους τιμή- σας σεθαστοχράτορας δέδωχεν αὐτοῖς φορεῖν ταμπά- pix χαὶ χάλτζας ola καὶ οἱ δεσπόται. Τὰ ὑποδήμα-α αὐτοῦ Ἱεράνεα, ἔχοντα ἀετοὺς συρµατεῖνους εἰς ἀέρα xóxxivov, ἐφ᾽ ὧν εἴρηται τόπων τῶν τοῦ δεστότου. Ὁμοίως Ἡ τε σέλλα xal τὸ κοπριτόριο» Περάνεα: αἱ σχἀλαι οἷαι xal αἱ τοῦ δεοπότου» τὸ af; σέλλας ἑπανωσχέπιον Ἱεράνεον xal αὐτὸ, μετὰ ἀετῶν xoz- Χίνων τεσςάρων. Ἡ τέντα αὑτοῦ λευκὴ, ἔχουσα χαρτάρια κατὰ ῥαφὴν ἠρράνεα. Πεζεύει δὲ χαὶ οὗτος

Di, τῇ τοῦ παλατίου αὐλῇ εἰς τὸ τετράστυλον * λέγω

δὲ τοῦτο διὰ τὸ τοῦ τόπου γνώρισμα. Too Βασιλέως 6k ἐν ἄλλῳ τόπῳ εὐρισκομένου πεξεύε; κατ ἀἆναλο.- γίαν χἀχεῖσε τοῦ τόπου «ετραστύλου,

propter loci manifestam notitiam. Bi imperator

alio in loco versatur, tum desilit ibi ex equo, ratioue a loco tetràstyl sumpta.

Czs»ris pileus filis aureis textug et. rubris cet, αυτοί et coccinei coloris, qualis es& sebastoeratoria. Circulus infcrior et pendentes Ueniolzs qualia ejws- dem. Tunica ejus similis sebastocratori. Chlamys aJhuc 16 quzritur, Calig et calcei ο) δα. Pari medo s8lla, coopertorium, et tegumen quod supra scl- lam, et tentorium ejus conveniunt eum sebasto- eratore; iuteijecüa scutulis quadratis, sed οἱ

| Tb τοῦ Kalcago; σχιάδιον συρματέῖνον γρυσεχύχχι- vov, οἷον τὸ τοῦ σεδαστοχρἀάτορος. Ὁ àbp καὶ τὰ acia ela τὰ αὑτοῦ. Καὶ τὺ ῥοῦχον ὡσαύτως οἷον τὸ ἐχείλου. Τὸ δὲ ταμπάριον καὶ τούτου ζητεῖται. Ab χάλτζαι xal τὰ ὑποδήματα Ἱεράνεα. Ὁμοίως καὶ ἡ αέλλα xà τε τοῦ χοπριτορίου xal τοῦ ἑπανωσχεπίου xal fj τέντα αὐτοῦ ὅμοια efa xal ἡ τοῦ σεδαστοχράτορος, μετὰ χαρτίων Ἱερανέων ἄνευ ἀξτῶν, Πστεύει δὲ χαὶ 02.04

37

ΤΕ OFFICHS CPOLITANIS, — Caf. IV.

79

bob. cf; τοῦ π.λατίου αὐλῆς πλησίον οὗ 6 σεθαθτο- A aquilis. Ex equo descendit ct iste intra aulam

χράτωρ πέςεύε.,

Τὸν pévsor δξσπότιν ἔμπροσθεν τοῦ βασιλέως xa- 4020tw οὕτως ἆ τλὠς ' Δέσποτά µου, χκὶ Ἡ βασιλεία σου. Τὸν δὲ σεθαστοκράτορα " Αέσποτά µου σεθαστό- χρατορ, xat Ἡ βασιλεία σου. Τὸν Καΐσαρα καὶ τοῦ- τον Δέσποτά µου Καΐσαρ, χαὶ Ἡ βασιλεία σου, ὥσπερ χαὶ τὸν σεθαστοχράτορα. . ί Εἰδέναι 53 δεῖ ὅτι cl δεήσῃ ἀνενέγχαι τινὰ τῶν &p-

χόντων τῷ βασιλεῖ τι ὥστς χαὶ τοῦ ὀνύματος τοῦ δεσπότου μνηαθΏναι, « Ὁ αὐθεντόπουλός µου, » M- γει, € ὁ υἱός σου ὁ δεσπότης. » Ei δὲ πρὸς ἀλλήλους ἄρχοντὲς ὁμιλοῦσιν, μνημομεύονσι τούτου, « Ὁ αὑ- θεντόπουλός µας, κ λέγουσιν, « ὁ δεσπότης. » "Av δὲ

ὄρχων πάλιν µετὰ ἀνθρώπον τοῦ δεστότου ὁμιλῆ, εἰ Ti

μὲν βούλοιτο, λέγει * « Αὐθεντόπουλός µου ὁ δεσπό- vns * » &l 0i xal 'O αὐθέντης µας, » εἶποι, « ὁ δε- σπότης, 2 διὰ màelov:a τιμὴν, οὐ χωλύετας, "Av δὲ πάλιν ἄνθρωπον τοῦ δεσπότου ἀξήσῃ ἀνενεγχεῖν τῷ βασιλαῖ ὥστε xal τοῦ ὀνόματας τοῦ αὐθέντου οὐτοῦ μνησθιναι, οὐχ « 'O αὑθεντόπουλός µου » λέγει, fj « Ὁ αὐθέντης µο» ὁ υἱός σου, » ἁλλ «'O χύρ:ός µου ὁ υἱός σου ὁ ὁκσπότη.. » Καΐτοι γε ταντοδύναμό» ἔστιν Ὁ χύριός µου εἰπεῖν καὶ Ὁ αὐθένεης pov * ἀλλ οὕτως ἐπεχράτησεν. (0ὐδὲ γὰρ τῷ δεσπότῃ λέγει τις, εἰ δεήσει, Κὐριέ µου, καίτοι γε ταντοὀννάμου ὅ.τος καὶ αὐτοῦ, ὡς εἴρηται, ἀλλὰ, Δέσποτά µον * ἄρχοντι δὲ λέχει, Κὐριέ µου.

ΚΕΦΛΛ. A.

Περὶ τῶν τοῦ μεγά.ου δοµεστίκου καὶ τῶν «οι - πῶν ἀρχόντων σχιαδίων καὶ φορεμµάτωγ.

Τὸ σχιάδιο» τοῦ μεγάλου δοµασ-:ίχου y pucoxóxx:- vov, κλαπωτὸν, μετὰ ἀέρος χρυσοχοκκίνου Χ;απυ- τοῦ xai αὐτοῦ. Τὰ σεῖα χρυσοχόχχινα, ofa χαὶ ὁ &fp. Τὸ δικανίχιον αὐτοῦ μετὰ τῶν χόµδων Ίνοκο- πητῶν. 'O μὲν ἑπάνω κόνδυλος χρυσοῦς, eio; * ὁ μετ) αὐτὸν χρυσοῦς καὶ αὐτὸς, ἐντετυλιγμένος δὲ διὰ σχοινοπλοκίου ἀργυροῦ * ὁ μετ αὐτὸν τρίτος χρυ- σοῦς, λεῖος xavà τὸν πρῶτον, ὁ δὲ τέταρτος χατὰ τὸν δξύτερον ἐντετυλιγμένος σχοινοπλοχίῳ ἀργυρῷ xal χαθεξῆς ὁμοίως τοῖς ῥηθεῖσι. Τὸ σκαράνικον αὐτοῦ χρυσοχόκκιν.ν, αυρµατέῖνον, ἔχον ἔμπροσθεν sixo- ν.χῶς tbv βασιλέα ἱνοκοκητὸν ἱστάμενον ἑστεμμέ- vov, bx δεξιῶν µέντοι ἄγγελον ἕνα, καὶ ἕτερον ἐξ ἀριστερῶν, περικυχλωμένους διὰ μαργάρων, ἔτι üt ναὶ την τοῦ βασιλέως εἰχόνα. "Exe δὲ καὶ τὸ σχαράνιχον γύρωθεν ἐπὶ τοῦ µετώκου σειρὰν μαργαριταρεῖνην. Τὸ καδθάδιον αὐτοῦ διθολέον, μιτὰ μαργελλίων συρµατεῖνων. Αὐτὰ δὲ ταῦτα, τό τε σχιάδ.ον δη)αδῆ xat τὰ φορέματα, ἑφόρουν καὶ οἱ τοῦ βασιλέως τοῦ πρυτου ᾿Ανδβρονίκου ἀνεψιοὶ, ὃὅ τε πανυπερα ὃαστοξ, ὁ πρωτοθεστιάριος xat οἱ ἕτεροι * ἅτινα ἑδόβησαν χαὶ τῷ Καντακουνηνῷ Ἰωάννῃ παρὰ «ών δύο βασιλέων, ὅτε μέγας δοµέστιχος ἑγεγόνει.

Τὰ ὑποδήματα τοῦ πινυπερσεβάδτου χίτρινα * ὡσαύτω,; καὶ dj σέλα, ἔχουσα ἔμπροσθέν τε xal

pa'atii αἱ locis silit

Despotam coram imperatore sic simpliciter ap- pellant : Ὀεδροία mi, et Majestas tua. Caesarem porro : Domine mi Caesar, οἱ Majestas tua, ad eum

mmnodum quo sebastocfator compellatur.

quibus et scbastocrator dc-

Scire oportet, si quis ex proceribus aliquid impe-

.Tatori referàt ita ul despota meutio facienda sit,

eum iunc uti lac formula : « Dominus domini mei filius, filius tuus de«pota. » Si vero proceres mutuo inter se colloquio meminerint despols, tum dicuut: (Dominus nostér domiui nostri filing despota. »Si quis procernui cuim aliquo ex familia despotz οἱ - loquatur, si velit, dicere potest : « Dominus domiui mei filius desputa. » Si ob majorem reveren.iam dicere velit : « Doiuinus noster despota, » non proh - betur. Caeterum si quem ex familia despotas aliqu; ad imperatorem referre contingat, ut necesse ha- beat domini et heri sui monitionem injicere, non civit, Herulus meus vel. Herus. mens , tuus. filius, sed : «Dominus meus, filius tuus despota : » quan- quam idem valent kyrius (s. dominus) 17 meus ct aulhientes (8. herus) meus, Sed usus, ut distincna - ur, obtinuit. Neque enim despetz dicit quis, quando necesse est, Kyrie wi, tamelsi hoc quoque ut dictum est, zquipolleat ; sed » Despota mi : at proeeri dicit, Kyrie mi. CAPUT iV. De pileis et gestaminibus magni domestici et reliquo- rum principum.

Pileus magni domestici aureo et coecineo coloro tinctus est, Filis sericis auro textis textus est, ac pariter ejus ora auro iutermista. Taie pendula, αἰουί οἱ pilei circulus, auro coccinoque texte ; ba- culus nodis ezlatis constat, Qui supra. visitur ca- lamus, aureus est et larvis. Qui sequitur, est. ip.a aureus, sed involutus argen'o instar funarii operis contorto. Tertius aureus est et lovis instar primi. Quartus iu moduin secuadi involutus argento mora fupium contorto; et deinceps consimiliter iis que dicta suut, Scaranicum ejus aureum οἱ caccineuu

D est, ümbriatum, anteriore et posteriore parte pra-

ferens imperatoris. imaginem, celataum, stantem, coronatam. Α dextris uuum habet angelum, alts- rum a sinistris, margaritis circumdatos; insuper etiam imagiuem imperatoris. Habet vero searaub- cum circa supremau oram catenam ex margaritis confectam. Cabbadium ejus duplicis coloris csi cum margellis 18 auro ducuili ornatis. H:ec vero ipsa, nempe pileum eLalia gestamina, fereban: pri . mi Andronici imperatoris ex sorore nepotes, pan- livpersebatus, protovestiarius et alii. Que. etiam. 4 duobus impe:atoribus Joonni Cautacuzeno concessa $unt, quando imagnus domesticus creatus est. Ca!cei panhyperscbasti coloris citrini sunt. Simi-

liter οἱ sella, quie anle. et. retro. consta). margeüis

39 CODINI CUROPOLAT:E (0 filis aureis textis. Penula ejus citrino colore nitet Α ὄπισθεν μαργέλλιον χλαπωτὸν, καὶ τὸ ταμπάριον αὖ-

cum margellis.

Baculus protovestiarii aureo et prasino colore constat, auro fusus estet liquato ad pigaientum metallo collucens, Calcei ejus prasini. Ad hzc οἱ sella; quie etiam margellis insig'itur, sicut sella panhypersebasti. Tamparium ejus prasiaum est cum imargellis.

Pileus magni ducis colore aureus et coccineus est, (llis aureis textus, at sine circulo. Scaranicum ejus aureum et coccineum est et auro ductili tex- (um, conlinetque parte anteriore imperatorem Stantem, calatum, retro autem sedentem in throno. Cabbadium ejus sericum, vel quale ex consuetis voluerit. Baculus ejus habet quidem bullas aureas incisas, ut similiter calamos aureos, sed argento quasi opere funarie iuplexos, instar illius quo e»agnus domesticus utitur.

Protostrateris pileus, scaranicum et abbadium similia suut magni 19 ducis. Αι bullz sceptri ejus, superior quidem aurea, subsequentes argentesm. Calami vero aurei sunt. .

Magui logotheta gestamina, boc est pileus, cab- badium et scaranicum, nihil ab his qus proto- stratoris sunt differunt. Nec fert bsculuni.

Pileus el scaranicum magni stratopedarchze talía sunt qualia protostratoris et magni logothetz. Baculi ejus cslami omnes argentei, excepto prinio. Bulls aurez, incisz.

Magni primicerii pileas auro ductili textus est. Cabbadium quale et antecedentium. Scaranici illius superficies pruni Damasceni colorem refert, auro ductili adusta ; quemadmodum igitur fu- ουδ colur medius est inter album et nigrum, sic et iste medius est inter coccineum οἱ albuin. Contnct ScaraDnicum hoc imaginem ünperatoris, auteriore quidem stantem , liquato ad pigmentum 116- tallo pictam , quod a pellucida vi διαγέλαστον appellatur ; posteriore vero parte sedeutem in tlirono.

Baculus ejus est lignum inauratum, quale et impe- —

ratoris. Magni eontostauli iusignia omnía se habent ut mogbi primicerii. Nullum gestat baculum.

Protosebasti ornamenta qualia mazni contostauli. Άι pileus ejus aureo et prasino colore nitet: verum auro ductilí, nec simplex 96) est pannus auro tex- tas. Scaranicum ejus quale magni primicerii ; baculo caret.

Pincerng omnia ornamenta sunt ut magui pri. micerii. Non fert baculum. Curopalate insignia sunt similia pincernz. Caret et ipse baculo.

Accubitoris sigilli seu anuuli signatorii gesta. fina conveniunt cum curopalata, Baculus cjus ligneus est. Superlor calamus inauratus, secundus colore aureo ct albo intortus. Qui hune sequitur, rursam iuauratus est. Proxious ab hoc iterum cst, εἰ sic deinceps.

τοῦ κίτρινον μαργελλίω».

Τὸ δικανίκιον τοῦ πρωτοθεστιαρίου χρνσεπµάτι- vo", χρυσοχοϊχὸν, ὑποθέλιον. Τὰ ὑποδήματα αὑτοῦ πράσινα * ἔτι τε χα) d σέλλα, ἔχουδα xal αὐτὴ μαργέλλιον, ὡς καὶ fj τοῦ πανυπερσεθάστον. Καὶ τὸ ταμπάριον αὐτοῦ πράδινον μετὰ µαργελλίω».

Τὸ σχιάδιον τοῦ μεγάλου δουκὸς Χχρυσοχόκχινον Χλαπωτὺν ἄνευ ἀέρος. Τὸ σχαράνικον αὐτοῦ χρυ- σοχόκκινον, συρµατέῖνον, Éyov xal αὐτὸ ἔμπροσθεν μὲν εἰχονιχῶς τὸν βασιλέα ἱστάμενον ἱνοχοπητὸν, ὄπισθεν δὴ καθήµενον ἁἀπὶ θρόνου. Τὸ καθδάλιον αὑτοῦ βλάτινον, f| οἷον ἂν βούλοιτο ἀπὸ τῶν συνή- θων. Τὸ δὲ διχανίχιον αὑτοῦ ἔχει μὲν χόµπους χρν- σοῦς ἑγχοπτοὺς, xal χονδύλους ὡσαύτως χρνσοῦς. Κεχλωσμένους δὰ διὰ σχοινοπλοχίου ἀργυρο” ὡς τοὺς τοῦ δικανιχίου τοῦ μεγάλου δομεστίχου.

Τὸ τοῦ πρωτοστράτορος σκιάδιον τό τε exapávuxov xai «0 χαθδάδιον αὐτοῦ ὅμοια τοῦ μεγάλου δουχκός. Τοῦ δὲ δικανικίου αὐτοῦ οἱ χόμποιό μὲν ἑπάνω χρυ- σοῦς, οἱ δὲ ἑφεξῆς ἀργυροῖ * οἱ κόνδυλοι δὲ χρυσοί.

Τὰ τοῦ μεγάλου λογοθέτου φορέματα, τοι τό τε αχιάδιον, τὸ χαᾳθδάδιον, xoi τὸ αχαράνιχον, ola. τὰ τοῦ πρωτοστράτορος. Οὐδὲν δὲ φέρει δικανίκιον.

Καὶ τὰ €00 μεγάλου στρατοπεδάρχου, fivouv τὸ σχιάδιον καὶ τὸ σχαράνικον, ola. τὰ τοῦ πρωτοστρά- topo, xai τοῦ μεγάλου λογοθέτου,. Tou μέντοι διχκα- νιχίου αὐτοῦ οἱ χόνδυλοι πάντες ἀργυρ:ῖ ávsu τοῦ πρώτου, οἱ δὲ χόµποι χρυσοί, ἐγχοπτοί,

Τὸ τοῦ μεγάλου πριμμικηρίου σκιάδιο σνρµα- τέῖνον, τὸ χαθθάδιο» olov τὰ τῶν πρὸ αὐτοῦ. "IO seo σκαρανίκου αὐτοῦ, βλάτιον βερικοκχόχροον, σνρ- ματέῖνον * ὥσπερ οὖν τὸ Φαιόν ἐστι μέσον λευχοῦ χαὶ µέλανος, οὕτω xal τοῦτο μέσον κοχχίνου xal λευκοῦ. "Έχει δὲ xal τὸ τούτου σκαράνικον τν βασιλέα εἰχονικῶς, ἔμπροσθεν μὲν ἱστάμενον ὑπὸ ῥελίου λεγομένου δ.άλγεαστου, ὄπισθεν δὲ χαθήµενον ἐπὶ θρόνου. Ἐὸ δικανίχιον αὐτοῦ ζύλον κεχρυσωµέ- νον, οἷον τὸ τοῦ βασιλέως.

Καὶ τὰ τοῦ μεγάλου χοντοσταύλου πάντα ὡς τὰ τοῦ μεγάλου πριμμµιχηρίου. 0ὐδὲν δὲ χρατεῖ διχκ- γνίχιον.

Τὰ τοῦ πρωτοσεδαστοῦ φορέματα ola τὰ τοῦ με- Υάλου χοντοσταύλου * τὸ δὲ σχιάδιον αὐτοῦ χρυσο- πράσινον * πλὴν τὸ σύρμα, τοῦτο βλάτιον. Tb σχα- ράνικον δὲ οἷον τὸ τοῦ μεγάλου πριμμιχηρίου" x.t ἄνευ δικανιχίου.

1ὰ τοῦ πιγχέρνη πάντα ofa τὰ τοῦ μεγάλου πριµ- µιχηρίου, ἄνευ δὲ δικανιχίου. Kal τὰ τοῦ xovponz- λάτου ὅμοια tol; τοῦ πιγχέρνη, xal ἄνευ δικανι- χίου.

Tà τοῦ παρακοιμωμένου τῆς σφενδόνης φορέματα ὅμοια τοῖς τοῦ χουροπαλάτου. "lo δικανίκιον αὐτοῦ ξύλινον. 'U ἑπάνω χόνδφλος κεχρυσωµένος, ὁ δεύτε- pos χρυσόλευχος χεχλωσμένος, ὁ µετ αὐτοῦ πάλιν χἐχρυσωμένος, ὁ δὲ μετὰ τοῦτον αὖ χεχλωσμένος x2 χαθεξὸς ó ; Gites.

4

DE OFFICIIS CPOLITANIS. CAP. IV.

42

Καὶ τὰ τοῦ παραχοιμωμἐνού τοῦ χοιτῶνος πάντα Α — Accubitoris cubiculi insignia omnia conveniunt

ola τὰ τοῦ παραχοιµωμένου τῆς σφενδόνης. Πλὴν ὁ μὲν πρῶτος κόνδυλος τοῦ διχανιχίου χρυσοῦς ὡς xal οἱ τῶν ἄλλων, τὸ δὲ ἑφεξῆς ἕως χάτω χρυσάσπρον χεκλωσμένον.

Τὸ τοῦ λογοθέτου τοῦ γενιχοῦ σχιάδιον λευχὸν βλάτιον μετὰ µαργελλίων. Τὸ χαθθάδιον Bx τῶν συνήθως πολιτευοµένων βλατίων. Τὸ δὲ σχαράνιχον χρυσόλενχον βλάτινον συρµατέϊνον, ἔχον ἔμπροσθέν τε xai ὄπισθεν τὴν τοῦ βασιλέως εἰχόνα διαγέλαστον, ὥσπερ xal τοῦ πριμµιχηρίου, καὶ ἄνευ διχανιχίου,

Τὸ τοῦ πρωτοθεστιαρίου σκιάδιον χλαπωτόν. Τὸ καθθάδιον xaX τὸ σχαράνικον αὐτοῦ οἷα τὰ τοῦ λογο- θέτου εοῦ γενιχοῦ. Τοῦ δὲ δικανικίου αὐτοῦ ὁ πρῶ- τος μὲν χόνδνλος χρυσοῦς, τὸ δὲ ἑφεξῆς συθαλταρέα, ypocoxóxxtva.

Τὰ τοῦ δοµεστίχου τῆς τραπέζης φορέματα ὅμοια

τοῖς τοῦ πρωτοθεστιαρίτου, ἄνευ δικανιχίου.

Tà τοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης οἷα τὰ αὐτῶν, τοῦ τε πρωτοδεστιαρίτου xal τοῦ δομεστίχού τῆς spa més nc. Too δὲ διχανικίου αὑτοῦ ὁ μὲν πρῶτος χόνδυλος χρυσοῦς, ὁ δὲ δεύτερος µέλας, εἶτα χρυσοῦς xat πά- ιν µέλας, χαὶ χαθεξῆς ὁμοίως.

Τὰ τοῦ μεγάλου παπίου φορέματα ὅμοια τοῖς τοῦ δοµεστίχου τῆς τραπέζης. Τὸ δὲ δικανίχιον αὐτοῦ ὥσπερ τοῦ παραχοιμωµένου τῆς σφενδόνης ἔχει χόνδυλον χρυσοῦν xai χόνδυλον χρυσόλευχον, οὕτω τοῦτο χόνδυλον χρυσοῦν κἀὶ κόνδυλον χρυσοχέχ- κινον.

Καὶ τὰ τοῦ ἐπάρχου οἷα τὰ τοῦ μεγάλου παπίου, ἄνευ δὲ διχανικίου.

Tà τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου τῆς βίγχλης φορέ- pasa, ἤγουν τότε σχιάδιον xal τὸ χαθδάδιον, ὅμοια τοῖς τοῦ ἑπάρχου. Τὸ δὲ τοῦ cxapavixou αὐτοῦ βλά- των χρυσοχίτρινον, χρυσοχλαδαρικὸν, συρµατέῖνον, ἔχει ἔμπροσθεν μὲν τὸν βασιλέα εἰχονικῶς καθήµε- voy ἐπὶ θρόνου χρυσοῦ ἀναθατοῦ, ὄπισθεν δὲ bg! ἵπ- που. Τὸ διχανίχιον αὐτοῦ μετὰ τὸν ἑπάνω χόνδυλον χεχρυσωµένον ὄντα, ὡς xal ἐν τοῖς τῶν πάντων, χρνσοχόχχινον, χεχαλλωπισμένον ἕως κάτω:

Σηµείωσαι ἅτι ἀπὸ τοῦ μεγάλου δοµεστίκου µέχρι

xai τοῦ αὐτοῦ μεγάλου δρουγγαρίου τῆς βίγλης D

πάντες ἄρχόντες, ὅτε μὲν βούλονται, φοροῦσιν χαθ- θάδια, ὅτε δὲ, ἐπιλούριχα * ἀπὺ δὲ τοῦ αὐτοῦ καὶ χάτω οὐχ οὕτως.

Τὰ τοῦ μεγάλου ἑταιριάρχου Φορέματα οἷα τὰ τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου. Τὸ δικανίχιον αὐτοῦ, ὥσπερ τὸ τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου χρυσοχόχχινον, οὕτω τοῦτο ypuconépavov χεκλωσμένον.

Τὰ τοῦ µεγάλον χαρτουλαρίου ofa τὰ τοῦ μεγάλου ἑταιριάρχου, ἄνευ δὲ διχανιχίου.

Τὸ τοῦ λογοθέτου τοῦ δρόμου σχιάδιον οἷον τὸ τοῦ μεγάλου χαρτουλαρίου. Φαχεωλίδα δὲ φορεῖ οὗτος xal ἐπιλούρικον, o0 μὴν σχκαράνικον.

Tb τοῦ πρωτοασηκρῆτις σχιάδιον βλάτιον, διδο- Mov, χρώματος ὀξέος xal λευκοῦ, ἔχον µαργέλλια

PATROL. Gg. CLYII. |

6

com insignibus accubitoris sigilli seu sigilliferi, excepto quod primus calamus baculi est aureus, ut et aliorum, sequentes vero ad finem usque ex au- reo et albo colore nexi.

Logothetze generalis zerarii pileus est albus pan- nus cum margellis. Cabbadium ex iis qua com- muni more gestari solent pannis sericis, Scarani- cum aurei et albi coloris est, panno serico ductili auro texto confectum, habens ante et retro impe- ratoris imaginem ex liquato ad pigmentum metalle, cujusmodi etiam est scaranicum yrimicerii. Caret baculo.

ProtovesUaritse pilems auro tex'us est. Cabba- dium et scaranicum 41 ejus ut logothet:e ρεπό» ralis erarii. Baculi primus calamus est aureus, sequentes storeatim plexi aurei et coecinei coloris.

Gestamina domestici mens» talia sunt qualia protovestiarità», Caret tamen baculo.

Prefecti mens:z qualia protovestiaritss et dome- stici mensz. Baculi ejus primus calamus aureus est, secundus niger, postes aureus, iterum niger, et sic deinceps.

Magni pappiz gestamina similia sunt domestici mensa. Et ut baculus sigilliferi habet calamuin aurei et albi coloris, sic baculus pappia habet calamum aureum, et calamum aurei et cocclnei coloris.

Eparchi omnia sunt ut magni pappise; sed non gestat baculum.

Magni drungarii vigiliarum gestamiuna, nempe pileus et cabbadium, conveniunt cum gestamini- Lus eparchi. Scaranici ipsius pannus aureo ci- trinoque colore nitet, opere Phrygio ornatur et auro ductili : habet anteriore quidem parte impe- ratorem effigiatum sedentem in sublimi throno au- reo, pone vero equestrem. Baeulus ejus pest su- premum calamum inauratum, $9. ut aliorum 9m- nium, aureo et coccineo colore constat. ornatus usque ad iium.

Observa a magno domestico usque ad magnum excubiarum drungarium omnes proceres, quando volunt, ferre cabbadia ; et quapdo lubet, ferre epi- lorica, hoc est superulas, Ab hoc vero deorsum versus res aliter se habet.

Magni hetzeriarch» gestamina sunt. qualia. ma- gni drungarii. Et quemadinodum tnagni drungarii baculus est aurei et coccinei coloris, ita hujus est aurei et czesii intorti,

Magni chartularii gestamina qualia magni οί” riarchze, Sed caret baeulo, *

Logotbetz cursus pileus est qualis magui char- tularii : fert iste phaceolium et epilocicum, at nou scaranicuim.

Priwi secretarii pileus est ex pauno serico, du-

plicis coloris, violacei et albi ; habens margelia 9

33 CODINI CUROPALAT.E l4

ex auro duciili, lata, non in. erucis formam, sed A συρματέῖνα πλατέα, οὗ μὴν σταυροειδῶς, ἀλλά xo-

jn orbeu circa verticem pilei, ambitumque trullz, que supra habet figuram trifolii, margellarum - opere, quale descripsimus. Gestat phaceolium οἱ epiloricum, ea specie qua logotheta. Caret et iste 'scaranico.

93 Prefecti exercitua pileus auro textus est. Cabbadium et scaranicum qualia magni char. tularii.

Mystice phaceolium competit et epiloricum, at non acaranicum.

Domestici scholarum gestamina similia, sunt prefecti exercitus. Baculus ejus argenteus est, sine 23uro; superne bullam habet, et nihil pre- Aerea,

Magni drungarii classis. gestamiua similia sunt domestici scholarum. Caret baculo.

Primicerii aulz pileus cabbadium et searanicum comparata sunt ut magni drungarii. Baculus ejus storeatiin plerzus aureum casiumque colorem prefert, sicuti baculus protovestiaritz ex aureo et coceineo.

Protospatharii pileus, cabbadium εἰ scaranicum similia sunt primicerii aula ; nec utitur baculo.

Magni principis qualia protospaibarii. Neque bie baculum habet.

Tate aulici ut magni principis. Baculus ejus est liguum lxve.

Magnus tzausii pileus, cabbadium et scaranicum similia sunt tatze Φή, aulici : gestat ipse a sini- stra parle zona siromasten, quem vulgo salibam vocant.

Omnia gestawinpa przetoris populi conveniunt cum gestaminibus magni tzausii, Baculus ejug est lignum lave.

Logothete rerum demesticarum competunt plha- ecolium et epiloricum, at non scaranicum.

Magni logariasta qualia logotbetze rerum dome- sticarum.

Primarii venatoris pileus, cabbadium et acarani- cum habent se ut prztoris populi. Similiter et scu- terii Seu scutiferi. Nec dissentiunt gestamina ami- ralii.

Praefecto supplicum precibus competunt pha- ceolium et epiloricum, at non scaranicum,

Quastoris pileus, cabbadium el scaranicum similia sunt magni tzausii.

Magni asdnumiaste qualia quistoris. Bacolus ejus argenteus est, auri expers, habens superne unum nodum et solum, cui insidet columba.

Logothetze exercitus gestamina sunt phaceolium et epiloricum, at ion scaranicum,

Primi aceipitrarii pileus, cabbadium εἰ scarani- eum similia sunt magni adnumiasta. Fert in zona

χλόθεν, περί τε τὺ ἄχρον τοῦ σχιαδἰου καὶ τὸν Upov τῆς ερούλης, τις ἔχει ἑπάνω τύπον τριφύλλου, διὰ μαργελλίου, olov εἴπομεν. Φορεῖ δὲ φαχεωλίδα καὶ ἐπιλούριχον, οἷα τὰ τοῦ λογοθέτου * καὶ οὐδ' οὗτος σκαράνιχ»ν.

Τὸ τοῦ ἐπὶ τοῦ στρατοῦ σχιάδιον χλαπωτόν. Τὸ δὲ καθθάδιον xaX σχαράνικον αὐτοῦ ola τὰ τοῦ μεγάλου χαρτουλαρίου.

Τὰ τοῦ μυστιχοῦ φαχεωλὶς xal ἐπιλούρικον, οὐ μὴν χαὶ σχαράνικον.

Τὰ τοῦ δοµεστίχου τῶν σχολῶν φορέματα ὅμοια ποῖς τοῦ ἐπὶ τοῦ στρατοῦ. Τὸ δικανίχιον αὐτοῦ ἀρ- γυροῦν μὲν, ἀχρύσωτον δὲ, ἔχον τὰ ἑπάνω xat μετὰ τὸν χόνδυλον ἕτερον χόμπον xaX πλέον οὐδέν.

Τὰ τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου τοῦ ατόλου φορέ- paca πάντα ὅμοια τοῖς τοῦ δομεστίχου τῶν σχολῶν, xai ἄνευ διχανικίου.

Τὰ τοῦ πριμμικηρίου τῆς αὐλῆς, ἤγουν τό τε σχιάδ.ον xai τὸ καθθάδιον xai τὸ oxapávixov, ὡς καὶ τὰ τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου. Τὸ δὲ διχανίχιον αὐτοῦ xpuconépavov συδαλταρέα, ὥσπερ τὸ τοῦ πρω- τοδεστιαρίτου, χρυσοκόκκινον. N

Τὸ τοῦ πρωτοσπαθαρίου. σχιάδιον, τὸ καθδάδιον xai τὸ σκαράνιχον, ὅμοια τοῖς τοῦ πριμμικηρίου τῆς αὐλῆς. Οὐδὲν δὲ κρατεῖ διχανίκιον.

Τὰ τοῦ μεγάλου ἄρχοντος ola τὰ τοῦ αὐτοῦ πρω- εοσπαθαρίου. Καὶ οὐδὲ οὗτος χρατεῖ διχανίχιον.

Καὶ τὰ τοῦ τατᾶ τῆς αὐλῆς ὡς τὰ τοῦ μεγάλου ΄

C ἄρχοντος. Τὸ δικανίχιον αὐτοῦ ξύλον λεῖον.

Τὸ τοῦ μεγάλου τζαουσίου σχιάδιον, χαθθάδιον καὶ τὸ axapávixov, καὶ ταῦτα ὡς τοῦ τατᾶ τῆς αὖ- λῆς. Φέρει δὲ οὗτος ἀπὸ τοῦ ἀριστεροῦ µέρους τῆς ζώνης αὐτοῦ αειροµάστην, ὃν κοινῶς χκαλοῦσι σα- λίδαν.

Τὰ τοῦ πραίτορος τοῦ δήµου πάντα φορέματα ὅμοια τοῖς τοῦ μεγάλου τζαουσίου, Τὸ δικανίχιον

᾽αὐτοῦ ξύλον λεῖον.

Τὰ τοῦ λογοθέτου τῶν οἰχειαχῷν φαχεωλὶς καὶ ἐπιλούριχον, οὐ μὴν δὲ σκαράνικον.

Τὰ τοῦ μεγάλου λογαριαστοῦ ola τὰ τοῦ λογοθέτου τῶν οἰχειακῶν. |

Τὸ τοῦ πρωτοχυνηγοῦ σκιάδιον, τὸ καθθάδιον xat τὸ σχαράνιχον, ὡς τὰ τοῦ πραίτορος τοῦ δήμου. Καὶ - τὰ τοῦ σχουτερίἰου τοιαῦτα. Τὰ τοῦ ἁμηραλίου ὡσ- αὐτως.

Τὰ τοῦ ἐπὶ τῶν δεῄσέων φαχεωλὶς xat ἐπιλουρί- χιον, οὐ μὴν δὲ σχαράνικον.

T5 τοῦ κοιαίστορος σχιάδιον, τὸ χαδθάδιον xal τὸ σχαράνιχον, ὅμοια τοῖς τοῦ μεγάλου τζααυτίου.

Καὶ τὰ τοῦ μεγάλου ἀδνουμίχστοῦ ofa τὰ τοῦ

" xotalovopog τὸ δὲ διχανίχιον αὐτοῦ ἀργυροῦν

ἀχρύσωτον, ἔχον ἑπάνω χόμπον ἕνα χαὶ µόνον, ἔχοντα ἐπιχαθημένην περιστερἀν.

Τὰ τοῦ λογοθέτου τοῦ στρατιωτικοῦ φορέματα φαχεωλὶς καὶ ἐπιλούριχον, οὗ μὴν xal oxapávi- xov.

Τὸ τοῦ πρωτοϊεραχαρίου ex:ábiov, τὸ Χαθθάδιον xai τὸ σχαράνικον, ὅμοια τοῖς τοῦ μεγάλου ἆδνου-

&5 DE OFFICIIS CPOLITANIS. CAP. 1V. £5 μιαστοῦ. Φέρει δὲ ἐπὶ ζώνης χειρόρτιον, ἀριστερὸν, A ad sinistram chirotecam, quz cirea summum 95

ἔχον περὶ τὴν τῆς εἰσόδου ἄχραν ἑῥῤῥαμμένον µαρ- γέλλιον, ὑφαντὸν ἔχον ἀετοὺς ὀξέας.

Τὰ τοῦ λογοθέτου τῶν ἀγελῶν φαχεωλὶς xal ἐπλ. λούριχον, ὡς τὰ τοῦ λογοθέτου τοῦ στρατιωτικοῦ, οὗ μὴν xal σχαρᾶνιχον.

Τὸ τοῦ μεγάλου διερμηνευτοῦ σχιάδιον xal τὸ χαθθάδιον ὡς τὰ τοῦ πρωτοϊεραχαρίου. Τὸ σχαράνικον αὐτοῦ ἑνδεδυμένον χασδίῳ, ἔχον ἐπὶ χορυφῆς μιχρὰν τοῦφαν xoxxivmv. Τοῦ διχανιχίου αὐτοῦ τὸ μὲν ἓν πλόάγιον χόχκινον, τὸ δὲ ἕτερον ἀργυροῦν διὰ πετα- λίου ζωγραφικοῦ.

Τὸ τοῦ ἀχολούθου σκχιάδιον, τὸ χαθθδάδιον xat τὸ σχαράνιχον ὅμοια vol; τοῦ μεγάλου διερμηνευτοῦ, ἄνευ δὲ διχανικίον.

Τὰ τοῦ μεγάλου διοιχητοῦ φορέματα ola τὰ τοῦ ἀκολούθου. Φέρει δὲ δικανίχιον, ξόλον λεῖον ἄνεν κόμθου.

Τὰ τοῦ χριτοῦ €oU φωασάτου ὡς τὰ τοῦ μεγάλου διιχηιτοῦ. οὐδὲν δὲ κρατεῖ διχανίκιον.

Τὰ τοῦ ἄρχοντος τοῦ ἁλογίου πάντα οἷα τὰ τοῦ χριτοῦ τοῦ φωσσάτου * κρατεῖ δὲ διχαν΄χιον ξύλον λεῖον.

Τὸ τοῦ πρωταλλαγάτορος σχιάδιον, τὸ χαθδάδιον καὶ τὸ σχαράνικον ὅμοια τοῖς τοῦ ἄρχοντος τοῦ ἆλ- λαγίου, Φέρει δὲ ἀντὶ δικανικίου ἣν ἰδιωτικῶς χα” λοῦσι ματζοῦχαν, ἀργυρᾶν, κεχρυσωµένην, fic ὁ

στηλειὸς ἑνδεδυμένος βλατίῳ κοκχίνῳ * ἔχων εἰς τὸ

ἄχρον καταχεχρυσωµένον βουτίον xai xaxà τὴν pé- σην δέµα ὁμοίως χεχρυσωμένον.

Τὰ τοῦ ὀρφανοτρόφου τοιαῦτα, ἄνευ δικανιχίου. Καὶ τὰ τοῦ πρωτονοταρίου πάντα ὅμοια.

Τὰ τοῦ ἐπὶ τῶν Δναμνήσεων ofa τὰ τῶν πρὸ αὖ- τοῦ, πρωτονοταρίου τε καὶ τῶν λοιπῶν. Too δὲ δι» χανιχίου αὐτοῦ ὁ μὲν ἑπάνω κόνδυλος χεχρυσωµένος, τὸ δὲ λοιπὸν συδαλταρέα ἀσπροκόχχινον, ἄνευ χρυ- σαφίου τενός.

Τὰ τοῦ δοµεστίχου τῶν τειχέων ὡς τὰ τοῦ ἐπὶ τῶν ἀναμνήτεων. Τὸ δὲ δικανίκιον αὐτοῦ ξύλον λεῖου.

Τὸ τοῦ προχαθηµένου τοῦ χοιτῶνος σχιάδιον, τὸ καδθδάδιον xal vb κόχχινον σκαράνιχον ὅμοια τοῖς τοῦ δοµεστίχου τῶν τειχέων. Τὸ διχανίκιον αὐτοῦ ξύλον λεῖον.

TX τοῦ προχαθηµένου βεστιαρίου πάντα, xat τὸ διχανίχιον, ofa τὰ προκαθηµένου τοῦ κοιτῶνος. Kal τὰ τοῦ βεσιιαρίου ταῦτα, ἄνευ δὲ δικανιχ[ου.,

Τὰ τοῦ ἑταιριάρχου πάντα ὁμοίως τούτοις * τὸ δὲ διχανίχιον αὐτοῦ, ὥσπερ τὸ τοῦ μεγάλου ἑταιριάρ- χου, χρυσοηέρανον χεχλωσμένον, οὕτω τοῦτο χιτρι- νοηέρανον χεχλωσμένον.

Τὰ τοῦ λογαριαστοῦ τῆς αὐλῆς τοιαῦτα”. τὸ διχα- νίχιον αὐτου ξύλον λεῖον,

Τὰ τοῦ ἑμοίως.

στρατοπεδάρχου τῶν µμονοχαθάλλων

Τὰ τοῦ στρατοπεδάρχου τῶν τζαγγρατόρων ὁμοίως τοῖς τοῦ πρὸ αὐτοῦ.

Τὰ τοῦ στρατοπεδάρχου τῶν µουρτάτων olx τὰ τοῦ στρατοπεδάρχου τῶν τζαγγρατόρων.

ingressum habet insutam margellam, eui subji-

ceiuntur violacei coloris aquil:. Logotheta: rei pecuariss seu gregum phaeeolium et epilorienm qualia logotliele exercitus : sed scae

.ranico non utitur.

Magui interpretis pileus et cabbadium sicut primi accipitrarii. Scaranicum ejus est suffultum se- rico heteromallo, cujus in vertice parvus floccus, isque coccineus apparet. Baculi ejus onum latus coc- cineum est, alterum argenteum opere pictorio.

Acoluthi pileus et cabbadium et scarsnieum simi- lia sunt magni interpretis, sed caret baculo.

B — Magni administratoris gestamina qu lia acoluthi.

Baculi loco fert lignum leve seine nodo.

Judicis exercitus qualia magni administratoris, Bed caret baculo.

Praefecti allagii ornamenta conveniunt cum ínsi- gnibus judicis exercitus. Baculus ejus eat lignum leve.

Protallagatoris pileus, cabbadium et scaranicum similia sunt iis quibus decoratur przefectus allagii. Loco baculi fert eam quam vulgus vocat matzucant (clavam), argenteam, inauratam, cujus contus indu- tus 26 est panno coccineo, habens in vertice inau- rotam bullam (nodum, caput), et in medio cingulum

€ pariter inauratum.

Similia sunt orphanotrophi, at sine baculo. Eo- dem modo se habent omnia ornamenta pro'*onotarii.

Ejus qui a memoria est, insignia talia noveris qualia eorum qui antecedunt, protonotarii scilicet et aliorum. Baculi ejus superior quidem calamus inauratus est, reliqui storeatim plexi, albi et coccinei sine ullo auro illito.

Domestici murorum qualia ejus qui est a memoria, Baculus ejus est lignum lazve.

Praesidis seu excubitoris sacri cubiculi pileus, cab- badium ac coccineum scaranicum similia sunt do- mestici murorum. Baculus ejus lignum lave.

Presidis vestiarii ornamenta omnia et baculus eodem modo se habent quo przsidis cubiculi. Eadeia sunt vestiarii, excepto baculo.

Gestamina hetzriarchz snnt similia istis. Bacu- lus ut magni hetariarchz est aureiet czsii coloris intorti ; ita hujus est citrini et czesii coloris intorti.

Talia sunt itidem logariaste aule. Baculus ejus lignum lxve.

Concinunt insignia prsefecti monocaballorum, hoc est eorum qui uno equo utuntur.

27 insignia praefecti tzangratorum nibil discre-- pant ab antegressis.

Paria habet przfectus murtatorum cum stratope- darcha tzangratorum.

41 CODINI CUROPALAT.E 48 Prafecti tzaconum omnia conveniunt eum ante A — Kal τὰ τοῦ στρατοπεδάρχου τῶν εζαχόνων ὅμοια

dictis,

Oinnia gestamina presidis magnorum palstiorum similia suut jam antea commemoratis. Baculus ejus lgnum lave est. |

Cum iisdemiuvariabiliter conveniunt gestamina ejus qui Blaebernis palatiis praesidet.

Doiestici thematum omnia eodem modo se ha- bent.

Omnia insignia domestici Orientalium thematum οἱ ouinia domestici Oecidentalium thematum, ad hzc et baculus ejus, conveniunt cum prioribus.

Μαροί myrtzit:e cabbadium et coccineum scarani- cum similia sunt jam ante positis. Baculus ejus ar. genteus, auro perfusus, figuras littere gamma su- perne repraesentans.

Protocomitis gestamina nil abeunt a predictis. Caret baculo.

Drungarius tenet baculum, sed solum et nudum lignum leve. Sebastus nullum, quemadmodum et myrtaites.

98 Praesides spectatissimarum civitatum habent baculos, ligna candida.

Pappias habet sceptfum ex solo ligno, sine ullis modis.

CAPUI V. De wingulorum officiorum ministeriis.

Despota, sebastecrator et Czsar nullo munere

κατὰ πάντα τοῖς πρὸ αὐτοῦ.

Τὰ τοῦ προχαθηµένου τῶν μεγάλων παλατίων πᾶντα ola τὰ τῶν πρ) αὐτοῦ. Ὡσαύτως xa τὸ δι- χανίχιον αὐτοῦ ξύλον λεῖον.

Καὶ τὰ τοῦ προχαθηµένου τῶν Βλαχερνῶν παλα- τίων ἁπαραλλάκτως τοιαῦτα.

Τὰ τοῦ δοµεστίχου τῶν θεμάτων πάντα ταῦτα ὡσαύτως.

Τὰ τοῦ δοµεστίχου τῶν ἀνατολιχῶν θεμάτων πάντα, καὶ τὰ τοῦ δοµεστίχου viov δυτἰχῶν θεµάτω» πάντα, ἔτι δὲ xol τὸ διχανίχιον αὐτοῦ, ὅμοια τοῖς τῶν πρὸ αὐτοῦ. |

Τὰ τοῦ μεγάλου μυρταῖτου, fot τὸ μὲν χαθθάδιον xai εὺ χόκχινον σχαράνικον αὐτοῦ, ὡς τὰ τῶν πρὸ

B αὐτοῦ. Τὸ δὲ δικανίχιον αὐτοῦ ἀργυροῦν, χρυσοχοῖ-

xbv, Υαμματίζον ἄνωθεν.

Καὶ τὰ τοῦ πρωτοκόµητος φορέματα ὁμοίως τοιαῦτα. Οὐδὲν δὲ χρατεῖ δικαν[κιον.

Ὁ δὲ δρουγγάριος χρατεῖ Bixavixtov µόνον ξύλον λεῖον. Ὁ σεδαστὸς οὐδέν. Ὡσαύτως καὶ 6 μυρταῖ- της»

Oi προχαθήµενοι τῶν ἑντίμων πόλεων κρατοῦσι διχανίχια, ξύλα λευχά. |

Ὁ δὲ παππίας κρατεῖ δικανίχων µονόξυλον χωρὶς χόμδων.

ΚΕΦΛΛΑΙΟΝ E. Περὶ τῆς ὑπηρεσίας ἑκάστου τῶν ὀφφικίων. 'O δεσπότης μὲν, 6 σεθαστοκράτωρ καὶ ὁ Καΐσαρ

funguntur, nisi preefectura quepiameis committatur. c οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἔχουσιν, ἐὰν μὴ ταχθῶαιν εἰς

"Miuisteria magni domestici et protovestiarii hic sileantur. Exponentur suo loco.

Panhypersebastus nullo munere fungitur.

Ut magnus domesticus caput est in exercitu, ita magnus dux przcipuus estin mari, Et proceres qui- dem aliis triremibus, ceu capita, praepositi statuunt οἱ erigunt usitatum imperatoris flammulum, hoc est crucem cum quatuor iguiariis chalybibus: ma- gnus dux statuit eterigit flammulum imperatoria imagine equestri insignitum. Habet autem sub se magnam drungarium classis, amiralium, drungarios et comites.

29 Protostirator, magno domestico absente, portat imperatoris ensem. Quando igitur iniperator equum ascensurus est, equo per couitem equorum imperatoriorum adducto, quem etiam tenet, post- quam imperator ascendit, protosirator apprehenso freno ducit equum usque ad quartam vel quintam palatii aule partem. Postea subiens ejus in locum chartu larius freno ducit. usque ad ponriam. Idein facit, quando imperator ex equo desilire paratus est: ducit enim a porta equum usque ad designatum Jocum ; in cujus vicem" iterum succedit proto- strator adducto equo ai eum usque locum, uhi imperator descendere solct. Si protostrator forte absit aut peregre ayierit, praestat lioc ab iuitio. ad

ἡγεμονίαν.

Αἱ δὲ τοῦ μεγάλου δοµεστίχου ὑπηρεσίαι χαὶ τοῦ πρωτοθδεστιαρίονυ κείσθωσαν τό γε νῦν ἔχον * λεχθή- σονται γὰρ ἐν τῷ προσῄἠχοντι τόπψ.

Ὁ πανυπερσέδαστος οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἔχει.

Ὁ μέγας δοὺξ, ὥσπερ ὁ μέγας δοµέστιχος εὑρί- σχεται εἰς τὸ φωσσάτον ἅπαν χεφαλὴ, οὕτω xal χατὰ θάλασσαν οὗτος. Καὶ οἱ μὲν εἰς τὰ ἕτερα εὖ - ρισχόµινοι ἄρχοντες ὡς χεφαλαὶ ἱστῶσι τὸ σύνηθες βασιλικὺν φλάμουλον ᾖτοι τὸν σταυρὸν μετὰ πυρ- εκθύλων * οὗτος δὲ ὁ µέγας δοὺξ τὴν τοῦ βασιλέως στήλην ἵστησιν ἔφιππον. Ἔχει δὲ ὑπ αὐτὸν τόν τε µέγαν δρουγγάριον τοῦ στόλου, τὸν ἁμηράλιον, τὸν πρωτοκόμητα, τοὺς δρουγγαρίους xal τοὺς

D χόµητας,

'O πρωτυστράτωρ τοῦ μεγάλου δυµεστίχου ἁπόν- του φέρει τὴν τοῦ βασιλέως σπάθην, Ὅτε οὖν ὁ βασιλεὺς μέλλει τοῦ ἵππου ἐπιδήσεσθαι, τοῦ χόµη- τος τῶν βασιλικῶν ἵππων χοµίσαντος ἵππον, xal κρατοῦντος ἵππον, μετὰ τὸν βασιλέα ἐπιδῆναι, ὁ πρωτοστράτωρ ἀπὸ τοῦ χαλινοῦ λαδὼν σύρει tiv ἵππον µέχρι τοῦ τετάρτου ἡ πέμπτου τῆς τοῦ πα- λατίου αὐλῆς µέρους. πειτε διαδεξάἀµενος τοῦτον ὃ μέγας χαρτουλάριος φέρει διὰ τοῦ χαλινοῦ ἕως τῆς πύλης, Ὡσαύτως πυιεῖ xal ὁπότε μέλλει πε- ζεύειν ὁ βασιλεὺς, φέρων δηλονότι ἀπὸ τῆς πύλης t^v ἵππον μέχρι xal τοῦ προῤῥηθέντος τόπου, ἀφ' οὗ διαδέχεται πάλιν αὐτὸν ὁ πρωτοστράτωρ, φέρων µέχρι xxi τοῦ πιεζεύματος. Ei δὲ ἴσως τύχοι εὺν

LY) DE OFFICIIS €POLITANIS, €AP. V.. πρωτοστράτορ« ἀποδημεϊν, notet τοῦτο &w' ἀρχῆς A finem mognus chartularius, Si et ipse absit, tunc

µέχρι τέλους ὁ μέγας χαρτουλάριος. Ἐὰν δὲ οὗτος ἀποδημεῖ, φἑρει τὸν ἵππου ἀπὸ τῶν χαθευρεθέντων ἀρχόντων ὁ ἐντιμότερος.

Asl δὲ γινώσχειν ὅτι ἔθος kal χαθ᾽ ἑχάστην ἐτοί- µους εἶναι ἵππους ἑπτὰ, ol xal γαλοῦνται στρώσια, ἐχδεχομένους τὸν βασιλέα, χαθδαλλιχεῦσαι οἷον ἂν ix τούτων βούλοιτο. Οἱ δὲ λοιποὶ ἵπποι ἀκολουθοῦ- σιν, οἳ xal χαλοῦνται συρτάἀ. Ὁ μέντοι δηλωθεὶς κόµης bmw" ἀδείας ἔχει, οἷον ἂν ἐκ τῶν βασιλικῶν ἵππων βούλοιτο, καδαλλιχεύειν εἰς τὸ χαθαλλαρίχιον τοῦ βασιλέως, ἄγειν τε καὶ φέρειν kv τῇ a01 xal ἑθίζειν, πεζεύειν ab εἰς τὸ χκαθαλλαρίχιονι, ἑἐντὸς μέντοι, ὡς εἴρηται, τῆς αὐλῆς µόνον ' ἐχδῆναι δὲ ταύτης ἱππότης ἢ εἰσελθεῖν οὔθ) οὗτος οὔτε τις ἔτι- ρος. El δὲ δεήσῃ ἄρχοντάς τινας χαδαλλιχεῦσαι ἓν τῇ αὐλῇ, πεζῇ μὲν εἰσέρχονται, εἶτα καθαλλικεύου- σιν. Πάλιν δὲ εἰς τὴν ἐχδολὴν αὐτῶν πεζεύοντες ἐξέρχονται πεζή. Ἔχει τε ἄδειαν 6 χόµης βασιλέως παρόντος βασιλικὸν χαδαλλικεύειν αυρτὸν, οἷον ἂν βούλοιτο ἁπόντος δ' οὐχ οὕτως. ᾽Αλλὰ σαγίσµατος τῶν τοῦ ἵππου σχαπουλίων ἐπιχειμένου µέχρι xai τῆς ἡμισείας σκέποντος σέλας, οὕτω καδαλλικεύει, ἀπερχόμενος ἀλλαχοῦ μὲν οὐδαμῶς, ἕως δὲ xat µό- νον τοῦ στρατορικίου.

Ἔθος δέ τι xal τοῦτο κατ ἔτος ἐστῖν, τὸ κατὰ τὸν τοῦ μεγάλου Πάσχα καιρὸν γίνεσθαι σέλλας βα- σιλικὰς xal χαλινοὺς xai ἑπάνω σκέπια πάντα καινὰ, xal τὰ παλαιὰ λαμδάννιν πάντα τὸν κόμητα, τοι τὰς σέλλας μετὰ τῶν χοµπωσίων καὶ τοὺς yat. νοὺς οὕτω μετὰ τῶν τουφῶν.

Ἡ δὲ τῶν λεγομένων σαυρτῶν βασιλικῶν ἵππων ἀκολούθησις, ὁπηνίκα χαδαλλικεύῃ ὁ βασιλεὺς, Mye- ται γενέαθαι ἐξ αἰτίας τοιᾶσδε. Tbv βασιλέα Θεόὀφιλόν Φασι γενέσθαι φιλοδίκαιον, Ἱππότην οὖν φορόμενόν ποτε, ὑπαντῆσαί φασι γυναῖχα, χράζουσαν ἑαυτῆς εἶναι τὸν ἵππον ᾧ ἐποχεῖται ὁ βασιλεύς. Τοῦ τοιού- του τοίνυν ἐξετασθέντος εὑρεθῆναι ἀληθεύουσαν tiv γυναῖχα * εἶναι μὲν γὰρ τὸν ἵππον αὐτῆς, τὸν δὲ ἔπαρχον ἀφελόμενον δῶρον, ὡς ἑαυτοῦ τοῦτον ὄντα, προσενεγχεῖν τῷ βασιλεῖ.- Τούτου τοίνυν δήλου γεγονότος τὸν μὲν βασιλέα εὐθὺς, ὡς εἴχε, χατα- δῆναι τοῦ ἵππου, xal δοῦναι τοῦτον τῇ χεχτηµένῃ. Ἐπεὶ δ' οὐκ σαν τότε ἵπποι βασιλικοὶ συρόµενοι, ἐγένετο δὲ ὁ βασιλεὺς Lv χρείᾳ ἵππου xa ἐχαδαλ. λίχευσεν ἵππον «bv τυχόντα, ἐτάχθη fj τῶν συρτῶν ἀκολούθῆσις, ὡς ἂν, εἴ τι συμθεδηχὸς τύχοι, εἴησαν ἔτοιμοι ἵπποι βασιλιχοὶ πρὸς τὸ ἀφιππάσασθαι τὸν βασιλέα.

Ἡ μέντοι σπάθη τοῦ βασιλέως ἀεὶ εἰς τὸ ῥουχα- ρεῖον εὑρίσχεται, τὰ δὲ ὑποδήματα etc τὸ βεστιά- ριον. Ἔστι δὲ xai ἕτερον εἶδος ὁποδημάτων, ἃ καλοῦνται τζαγγία, ἔχοντα ἐκ πλαχίων χατὰ τὰς χνήµας xai ἐπὶ τῶν ταρσῶν ἀετοὺς διὰ λίθων xal µαργάρων, ἅτινα xal φορεῖ ὁ βασιλεὺς εἷς τε τοὺς περιπάτους καὶ τὰς προχύψεις. Καὶ ὁ ταῦτα ποιῶν οὗ τξαγγάριος, ὡς οἱ ἕτεροι, ἀλλὰ τναγγὰς ὀνομά-

aliquia ex honoratioribus, qui presentes sunt ex proceribus, equum ducit,

Observandum est moris esse ut quotidie parati sint septem equi, quos stratos vocant, excepturi imperatorem, ut quemcunque ex illis voluerit equitet. Reliqui equi sequuntur, quos manuductos appellant. Memoratus igitur comes potestatem habet equitandi quemcunque ez imperatoriis equis voluerit in equile imperatoris, item domandi, exer- cendi et instituendl in aula et ex equo desiliendi in cstadromo : attamen, ut 90 dictam est, solum- modo intra sulam ; ex hac vero equitem exire vel introire neque huic neque alteri cuipiam conces-

B sum est, Sin autem oporteat proceres aliquos

equitare in aula, pedites ingrediuntur, delnde equitant. Rursus eum abeandum est, descenduot ex equo, οἱ egrediuntur pedites. Habet comes po- testatem prssente imperatore equitandi quemeun- qne voluerit imperatoris equum ex his qui ducun- tur manu. Absente imperatore non item. Sed te- gumento equi scapulis incumbente et mediam scel- Jam operiente equitat; neque quoquam se confert nisi ad locam ubi strator imperaterem in equum sublevat.

Consuetudine receptum est ut. quotannis circa magnum pascha renoventuf omnes imperatoris sell:, freni et omnia alia tegmina, omniaque vetera accipiat comes, sellas nimirum cum apicibus muscariis et frena simul eum phaleris ac floccis.

Caeterum comitatus equorum qui manu. ducuu- tur, quaudo imperator equitat, tali ex occasione exstitisse fertur. Fama est unperatorem Theophi- lam fuisse justitizz amantem. Cum igitur. quodam tempore equo insideret, occurrisse aiunt quandam mulierculam, et clamasse equum illum, quo velie- batur imperator, suum esse. Inquisitione facta cognitum esse mulierem vera dicere, equum enim ipsius esse, eparchum autem vi rapuisse 31 et ut suum, imperatori munus obtulisse. Imperatorem, cum hzc comperisset, statim in vestigio descen- disse de equo, eumque dedisse el eujus erat. Cum

D 2utem tunc usus equorum qui manu ducerent?

nondtm introductus esset, et imperator equo. 1n- digens obvium equitasset equum, decretum (uisse αἱ eum comitarentur equi sessoribus vacui, ut st quis casus exsisteret, parati suppeterent equi: im- peratorii, qui imperatorem equos mutantem excipe- rent,

Spatha seu ensis imperatoris semper est in- ru- chario, calcei vero in vestiario. Est εἰ alia species calceorum, qui nominantur tzangia. Insigniuntur a lateribus secundum tibias et in calcaneis, aquilis ex lapillis et margaritis, quos etiam induit impe- rator ad processiones et ostentationes, Et qui hos calceos facit, non tzangarius sive sutor, ut ca- Yeri, sed tzangas appellatur. Quandocunque igitur

5

51 CODINI CUROPALAT;E 59 juperatorem equitare oportet, calc os adfert puer ex 4 ζεται. «Ὀπηνίκα γοῦν δεήσει τὸν βασιλέα χαδαλλι-

vestiario, quod vulgo vocant allaxiuiarium. Parato jam et equitante imperatore cymbaliste cgmbala pulsant, tub:cines tubis, ct buccinatorcs bucceinis ar- genteis canunt, Hz vero tubas huic usui destinatze non referunt aliarum tubarum formam, sed alia quadam figura praditz sunt. Indieat hoc ipse eliam sonus talium instrumentorum ; qui eat, ut si quis ex po- pulo aliquid 942 petat vel injuria afficiatur, audito hoc $0no .aceurrat et ad imperatorem — libere referat. κ

Fit autem hoc, si imperator mane equitet. Δι si

pos! prandium equitet, id nullo modo observatur. '

Causa nescitur : at si conjectura locus datur, dico cum plebeii mane quidem sobrii sint, post pran- dium plerumque ebrii et magis temerarii, merito mane tubis caount eo quo diximus modo, post prandium vero nequaquam, ne quis ebrius in- composite et temere ad imperatorem acce- dat.

Insuper protostrator est defensor eorum qui ex- earsiones faciunt et predas agunt ; cum enim isti neque certum ordinem neque propnum flammu- lum habeant, sed confuse et sine ordine ferautur, protostrator pone consistens defendit illos, si bel- lum ingruat. ldeo etiam protostrator appellatur, ni- mirum quod autecedat totum στρατόν, hoc est exer- eitum. Ex animalibus vero prada abactis, quascun-

χεῦσαι, φέρει τὰ ὑποδήματα παιδόπουλον τοῦ βεστια- plou ἀχτὸς, οὕτω χοινῶς ὀνομαζομένου ἀλλαξιμαρίου. Ἑτοιμασθέντος οὖν χαὶ χαθαλλικεύσαντος τοῦ βα- σιλέως, οἱ ἀναχαρισταὶ κρούουσι τὰ ἀνάχαρα, σαλπίζουσι δὲ xal ol σαλπιγχταὶ ὁμοίως καὶ οἱ βουκκινάτορες δι ὀργάνων ἀργυρῶν. At μέντοι xatà εὖν τοιαύτην ὑπηρεσίαν σαλπίζουσαι σάλπιγγες οὐ κατὰ τὰς Aag sloi σάλπιγγας, ἁλλ' ἕτερόν €t σχΏμα. Δηλοῖ δὲ καὶ dj τῶν τοιούτων ὀργάνων φωνὴ, τὸ ἑάνπερ τι αἰτῇ τις τοῦ λαοῦ f| ἁδικῆται, ἀχούσας τούτων ὁραμὼν ἀνενέγχῃ.

Γἱγνετάι μέντοι τὸ τοιοῦτον, εἰ χατὰ τὴν πρωῖαν τῦχοι χαθαλλικεύων ὁ βασιλεύς * μετὰ δὲ «b γεῦμα χαδαλλιχκεύσειν μέλλοντος οὐδαμῶς Ὑίγνεται τοῦτο.

B H «tia ἀγνοεῖται. Στοχαστικῶς γε μὴν λέγω ὡς

ἐπείπερ ol τοῦ πλήθους ἄνθρωποι πρωῖας piv ν]- φουσιν, μετὰ δὲ τὸ γεῦμα µεθύουσιν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖ- στον xai προπετέστεροι γίνονται, εἰκότως πρωῖας μὲν σαλπίζουσε δι) ὃν εἴπομεν τρόπον, μετὰ δὲ τὸ γεῦμα οὐδαμῶς, ἵνα µῇ τις μεθύων ἁτάχτως xal προπετῶς προσέλθῃ τῷ βασιλεῖ.

"Es: ó πρωτοστράτωρ ἔνι καὶ δεφένσωρ τῶν χαυρ- σευόντων. Τούτων γὰρ μήτε τάξιν ἑχόντων μήτε φλάμουλον ἴδιον, ἀλλ' ἁτάχτως οὕτως ἀπολυομένων, ὁ πρωτοστράτωρ ὀπίσω τούτων εὑρισχόμενος δεφεν- δεύει τούτους, ἐὰν ἄρα πόλεµμον εὕβωτιν * διὰ τοῦτο καὶ γὰρ πρωτοστράτωρ καλεῖται, διὰ τὸ προηγεῖ- σθαι παντὸς αὐτοῦ τοῦ στρατοῦ. 'Amb δὲ τῶν xoup- σευοµένων πάντα τὰ ποιχίλα, ἃ ὀνομάξονται φυτίλια,

que colore sunt varla, que nominantur phytilia, mos C ἔβος ἐστὶ AagÓávety τον πρωτοστράτορα.

est protostratorem accipere.

Magnus logotheta curat míssa mandata et. chry- sobullas seu aureas litteras ad reges, sultanos, topar- chas. Ét hoc munus proprium est magni logo- thetz.

Q3 Domestici offlcium est ut quidquid imperator praceperit exsequatur.

Magnus stratopedarcha procurator est. omnium quibus exercitus indiget, uu sunt esculenta, poculenta et o:nia ad vitam necessaria.

Magnus primicerius, quando intra palatium fa- mulus ex vestiario, circeumstante aulicorum coetu, iperatoria sceptrum etiam usque ad duplam tri- clinii partem *affert, ab eodem acceptum | impera- tori porrigit ; et quando illud ab imperatore reci- pit, sape potestatem habet retineudi illud honoris gratia. Proprium vero baculum tradit pradicto vestiarii famulo, quiillud effert eadem ceremonia qua imperatoris.

Mos quoque obtinet ut magno priimicerio singu- lis diebus dominicis, propter baculum, detur unum hyperpyrum : monete. id genus est. Si fortassis iste absit, tum imperatori baculum porrigit quis- quis ex honoratieribus proceribus adest. Est idem in exercitu quoque imperatorii comitatus caput. Mabet vero proprium etiam flammulum in hujus- modi turma.

.95 .

Ὅ μέγας λογοθέτης διατάττει τὰ παρὰ τοῦ βασι- Mog ἀποστελλόμενα προστάγµατα xat χρυσόδουλλα πρός τε ῥῆγας, σουλτάνους xal τοπάρχας. Καὶ τοῦτο μὲν ἴδιον τοῦ μεγάλου λογοθέτου ὑπηρέτημα.

Τὸ δὲ τοῦ δυµεστιχίου ἐνεργεῖν ὃ ἂν ἐπιτάξοι ὁ βασιλεύς.

Ὁ μέγας στρατοπεδάρχης ἐστὶν ἐπιμελητὴς τῶν τῆς στρατιᾶς ἐπιτηδείων, τοι τροφίμων, ποτῶν xal πάντων τῶν χρειωδῶν.

'O µέγας πριμμιχήριος ἑντὸς τοῦ παλατίου εἰς τὴν παράστασιν παιδοπούλου τοῦ βεστιαρίου χοµί- ζοντος τὸ βασιλιχὸν δικανίχιον, µέχρι xal τοῦ τρι- χλίνου διµοίρου, οὗτος τοῦςο λαμδάνων τῷ βασιλεῖ φέρων δίδωσιν. "Orav δ᾽ ab τοῦτο παρὰ τοῦ βασι- λέως λάδῃ, kx' ἀδείας ἔχει πολλάκις χατέχειν αὐτὸ τιμῆς ἕνεχα. Τὸ δὲ οἰχεῖον δίδωσι πρὸς τὸ ῥηθὲν τοῦ βεστιαρίου παιδόπουλον, ὃς καὶ ἐξάγει τοῦτο ἓν τῷ σχήµατι, κατὰ χαὶ «b βασιλικόν.

Ἔνι δὲ xai τεταγμµένον δίδοσθαι πρὸς τὸν μέγαν πριμμιχήριον xasà χυριαχὴν, χάριν δικανιχίου , ὑπέρπυρον Ev. "Av δ᾽ [auc οὕτας ἀποδημεῖ, Δίδωσι sb διχανίχιον à ἐντιμότερος τῶν χαθευρεθέντων ἀρ- χόντων. Εὐὑρίσχεται xa* εἰς τὸ φωσσάτον κεφαλὴ τῆς βασιλιχῆς συντάξεως. Έχει δὲ xai ἱδιχὸν αὐτοῦ φλάμουλον ἐν τῇ τοιαύτῃ συντάξει.

55

DE OFFICIIS CPOLITANIS, CAP. V.

δὲ

Ὅ μέγας κοντόσταυλος εὑρίσχεται χεφαλ] τῶν A — Magnus contostaulus est caput. stipendiariorum

óoratópuy Φράγγων.

'O πρωτοσεθαστὸς οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἔχει.

Τοῦ πιγχέρνη fj ὑπηρεσία, ὅτε καὶ f) τῶν μεγάλου δοµεστίχου λεχθήσεττι,

"O χουροπαλάτης εἶχε μὲν εἰς τὸ χαλαιὸν ὑπηρε- σίαν, Ἶτις basi) ἐνεπίγνωστος, νῦν δὲ οὐδεμίαν.

'O παρχχοιμώμενος τῆς σφενδόνης τὴν τοῦ βασι- λέως σφενδόνην λαμδάνων σφραγίζει διὰ χηροῦ ἔνθα δεῖ * dj δὲ τόιαύτη σφραχὶς, ἡ διὰ κηροῦ δηλαδη, οὐδαμοῦ Ὑίνεται ἀλλαχοῦ παρὰ τοῦ βασιλέως, εἰ μὴ πρὺς τὴν δέσποιναν τὴν μητέρα αὐτοῦ xal τὴν δέσποιναν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ τὸν βασιλέα τὸν vil αὐτοῦ. Πρὸς δὲ δεσᾗότας, πατριάρχας xol τοὺς

Francorum.

Protosebastus nullo munere fungitur.

Pinceru:e officium explicabitur, quando de ma- gni domestici munere sermo erit. 3/4 Curopalata olim quidem habebat officium, quod nunc incognitum est. In praesenti nullo fun- gitur munere.

l'refectus sigilli ου sigillifer imperatoris pala seu annulo obsignat litteras cera, quando oportet. Hoc vero per ceram sigillum non usurpat uspiam imperator, nisi ad dominam matrem suam, ad dominam uxorem suau et ad imperatorem filium ; ad despotas autem, ad patriarchas et ad reliquos honoratiores principes et proceres utitur plumbea

λοιποὺς ἄρχοντας τῶν ἐντιμοτέρων διὰ µολιδδίνης B bulla, Portat insuper ἰφίο ἱπιροταίυγίδ ensem, absente

βούλης. Φέρει δὲ οὗτος xa τὴν βασιλιχὴν σπάθην, ἀποδημοῦντος τοῦ πρωτοστράτορος.

Ὁ παραχοιμώμενος τοῦ χοιτῶνος εὑρίσκεται xe- φαλῃ τῶν ἐν τῷ χοιτῶνι παιδοπούλων xal τῶν κοι- τωναρίων, ἔχων ὑπ αὐτὸν xal τὸν προκαθήμενον τοῦ χοιτῶνος. Μένει δὲ καὶ ἑντὺς τοῦ παλατίου. ToU παρακοιµωμένου δὲ τής σρενδόνης ἀποδημοῦντος οὗτος φέρει τὴν τοῦ βασιλέως απἆθην.

Ἡ τοῦ γενικοῦ λογοθέτου ὑπηρεσία οὐ γινώσκε. ται.

Ὁ πρωτοδεστιαρίτης ἐστὶν ὑπηρέτης τῆς napa- στάσεως. Ἡρὸ γὰρ τοῦ τὸν βασιλέα τοῦ κχελλίου αὐτοῦ ἐξελθεῖν οὗτος εὑρίσχεται ἓν τῷ τρικλινίψ μετά τε τοῦ μεγάλου ἑταιριάρχου xal τοῦ τῆς αὖ- Anc πριμμιχηρίου. Καὶ μετὰ τὸ ἐξελθεῖν χαὶ στα- θῆναι τὸν βασιλέα ἐξέρχεται ὁ πρωτοθεστιαρίτης, xai χαλεῖ τοὺς τῶν ἀρχόνιτων ἑντιμοτέρους εἰς τὴν παράἀστασιν. Ἔπειτα ὁ μέγας ἑταιριάρχης, xo χαλεῖ xai οὗτός τινας τῶν προτέρων πλείους. Καὶ μετὰ τοῦτον ἐξέρχεται ὁ πριμµιχήριος τῆς αὑλῆς, χαὶ χαλεῖ xal οὗτος ὡσαύτως τοὺς λοιποὺς τῶν &p- χόντων. Elta φέρουσι τὸ τοῦ βασιλέως δικανίχιον * οὗ καὶ ξοθέντος τῷ βασιλεῖ παρὰ τοῦ μεγάλου πριµ- µιχηρίου, ὡς εἴρηται, εὐθὺς οἱ ἔτα:ριάρχαι χαλεῦτι τοὺς ἑἐπιλοίπους, τοὺς τὰ χόχχινα δηλονότι φοροῦν- τας σκαρἀνιχα, xal πάντας τοὺς χάτω. Καὶ γίνεται μὲν οὕτω τοῦτο πάντοτε, χατά τε τν τοῦ ὄρθρου ὥραν τῆς λειτουργίας xal ἑσπερινοῦ * μετὰ δὲ τὴν

C

protostratore.

Prefectus cubiculi est caput. eorum qui mini- strant in cubiculo et cubiculariorum. Habet sub se quoque presidem cubiculi. Manet in palatio. Ab- ' sente praefecto sigilli fert. iste imperatoris en-

sem. *

Functio logothetz generalis incognita est.

Protovestiarites minister est cireumstationis., Prius enim quam imperator ex suo conclavi exeat, iste Jam in triclinio versatur cum magno hetzriar- cha et primicerio aule. Et postquam imperator prodiit et. in triclinio constitit, egreditur protove- stiarites, vocatque ad circeumstatíonem honoratiores ex proceribus. Postea magnus heteriarcha vocat et ipse aliquos, et quidem plures prioribus. Post hunc exit primicerius 95 aulz, qui reliquos pro- cerum similiter advocat. Deinde afferunt impera- toris sceptrum ; quod magnus primicerius impera- tori modo supraexposito porrigit. Quo peracto sta- tim letzriarche accersunt caeteros, nempe eos qui scaranica coccinea ferunt, et his inferiores ; fitque hoc sempec mane circa horam liturgie et boram vespertiui officii. Post missionem. si im- perator aut vetba facere aut beneficium oflicii in aliquem conferre velit, manet circumstatio. Sin

ἀπόλνσιν, εἰ μὲν ἔχει θέληµα ὁ βασιλεὺς ἵνα δηµη- D minus, protovestiarita humum ' cum suo baculo

γορήσῃ ἢ εὑεργετήσῃ ὀφφίχιον πρός τιν, ἔτι fj πα- ράστασις ἵσταται. El δὲ μὴ, τοῦ πρωτοδεστιαρίτου τὸ ἑαυτοῦ δικανίκιον χρούσαντος ἐπ᾽ ἐδάφους ἠρέμα οἱ ἑτάιριάρχαι ol δικανίκια ξύλινα φέροντες λέγουσι τοῖς μετὰ τὸ διχανίχιον εἰσελθοῦσι τοῦ βασιλέως, χαὶ ἐξέρχονται. El δέ τι τῆς παραστάσεως ἰἱσταμά- γης δεήσει ἀνενεχθῆναι τῷ βασιλεῖ, εἴτε δι’ ἆπο- " πρισιάριον εἴτε δι) ἄλλο τι τῶν ἀναγχαίων, οὐδεὶς τῶν ἀρχόντων ἔχει τοῦτο ἓπ᾽ ἁδείας ποιῆσαι, μὴ τοῦ βασιλέως ἴσως ἐπιτάξαντος, εἰ ph. μόνος ὁ

pulsante paulatim hetzeriarche, et qui baculos ligneos gestant, id indicant iis qui post allatum sceptrum imperatoris ingressi sunt, el. egrediun-. tir. Si quid durante circumstatione sive per apo- crisiarium sive alium quem ex necessariis impera- tori proponendum sit, nemo ex proceribus ejus faciendi potestatem habet, non mandante id for- lassis imperatore, nisi solus protovestiariles, et ipso absente magnus hetzriarcha ; si et ipse absit, primicerius aula.

πρωτοδεστιαρίτης * εἰ δ' οὗτος ἀποδημεῖ, ὁ μέγας ἑταιριάρχης, εἰ δὲ χαὶ οὗτος, ὁ τῆς αὐλῆς πριμμµι-

χἠριος. Ἡ τοῦ δοµεστίχου τῆς τραπέζης ὑπηρεσία χαὶ

Offcium domestici mense εἰ prefecti mensae

coe «pm. E om "as vl dam. "UE luc HRRUMER ER AGRCA -ὐ--4-λκι πο μμ.

55 CODIN?! CUROPATAT/E 56

explicabitur, quando. de munere magui domestici Α τοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης λεχθήσεται, ὅτε χαὶ ἡ τοῦ

disseretur.

Magnus pappias olim habuit incognitum oflicium, nunc autem nullum.

Similiter eparchus, qui et ipse nullum officium babet. .

26 Magni drungarii vigiliarum ofticium expone- tir, quando de officio magni domestici in exer- citu disseremus.

Magni heteriarchze munus prius quidem expli- catum est, quando de circumstatione agebamus. Recipit iste undequaque adventantes exsules et perfugss : ideo etiam hetzriurcha appellatur, tan- quam qui ἑταίρους sive amicos suscipiat.

Logotheta cursus olim habuit officium nobisiuco- gnitum, nunc vero nullum.

Primi secretarii munus ex ipso vocabulo innote- scit. Est primus inter judices. Interdum cum ipso judicant, decreto imperatoris, etiam alii honora- tiores ipso.

Prafecti exercitus officium explicabitur, quando de offcio magni domestici in exercitu sermo erit.

e

Mystici functio patescit ex ipso nomine.

Domesticus scholarum olim ferme idem officium gessit quod modo magnus domesticus. Nunc nullo munere fungitur.

Magnus drunyarius classis eam rationem habet ad magnum ducem, quam vigiliarum magnus drun- garius ad magnum domesticum.

Primicerius aule habet in circumstatione eam functionem de qua 377 antea dictum. Ejus etiam mu- nus est ut inter omnes qui in aula versantur, de- centem ordinem constituat, (Quemadmodum enim quilibet ex proceribus designatum et proprium locum in circumstatione obünet, ita et quaJibet aulicorum classis proprium in aula tenet locum. Barangi enim ministri sunt ad fore3 conclavis im- peratorii et triclinii. la aula vero palatii milites sunt stationarii, habentes equos, quibus etiam aloga- tor prseest. Post istos sunt alii stationarii, sed equis

μεγάλου δοµεστίχου.

Ὁ μέγας παππίας εἶχε μὶν πάλαι ὑπηρεσίαν ἀνεπίγνωστον, νῦν δὲ οὐδεμίαν.

'O ἔπαρχος ὡσαύτως * νῦν δὲ οὐδὲ οὗτος.

Ἡ τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου τῆς βίγλης όπηρε- ela εἰρήσεται xal αὐτὴ, ὅτε καὶ fj τοῦ μεγάλου δο- µεστίχου tj εἰς τὸ φωσσάτον.

Τὸ τοῦ μεγάλου ἑταιριάρχου ὑπηρέτημα ἑλέχθη μὲν πρότερον, ὅτε περὶ τῆς παραστάσεως ἑλέγομεν. Δέχεται δὲ οὗτος xal τοὺς προσερχοµένους παντα- χόθεν φυγάδας * διὸ xal ἑταιριάρχης καλεῖται, à, τοὺς ἑταίρους ᾖτοι τοὺς φίλους δεχόµενος.

''O λογοβέτης τοῦ Bp^uou εἶχε μὲν πάλαι χα οὗτος ὑπηρεσίαν ἡμῖν ἑνεπίγνωστον, νῦν δὲ οὖδε- μίαν.

Τὸ τοῦ πρωτασηκρῆτις ὑπηρέτημα δήλον xal &T' αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος * πρῶτος γὰρ τῶν σεχρέτων λέγεται. Ἔστι δὲ ὅτε συγχρίνουσι μετ αὐτοῦ βασι- λιχῷ ὁρισμῷ καὶ ἕτεροι ἐντιμότεροι τούτου.

Τὸ τοῦ ἐπὶ τοῦ ἐπὶ στρατοῦ. ὑπηρέτημα, λεχθή- σεται χαὶ τοῦτο, ὅτε xal τοῦ μεγάλου δοµεστίκου τὸ εἰς φωσσάτον.

Ἡ τοῦ μυστιχοῦ ὑπηρεσία νοεῖται καὶ ἀπ᾿ αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος.

Ὁ δοµέστιχος τῶν σχολῶν πάλαι μὲν εἶχεν ὕπη- ρεσίαν σχεδὸν fiv ὁ μέγας δοµέστιχος ἄρτι, vov. ὃν οὐδεμίαν.

'O µέγας δρουγγάριος τοῦ στόλου τὸν αὐτὸν λόγον ἔχει πρὸς τὸν µέγαν δοῦχαν ὃν ὁ τῆς βίγλης µέγας ὁρουγγάριος πρὺς τὸν µέγαν δοµέστικον.

'O πριμµικήριος τῆς αὐλῆς ἔχει μὲν tv τῇ πα- ραστάσει ὑπηρεσίαν οἷαν προείποµεν, εὐταχτεῖ δὲ καὶ τοὺς ἐν τῇ αὐλῇ πάντας. ὭὍτπερ γὰρ τῶν ἁρ-

, χόντων ἕκαστος τὸν ἀποτεταγμένον καὶ ἴδιον ἔχει

τόπον εἰς τὴν παράστασιν, οὕτω xal τῶν iv τῇ αὐλῇ τάξεων ἑχάστη τὸν ἴδιον αὐλῆς χέκτηται τό- πον. Οἱ μὲν γὰρ Βάραγγοι εὑρίσκονται ὑπηρε- τοῦντες εἷς τε τὰ; θύρας τοῦ χελλίου τοῦ βασιλέως καὶ εἰς xb τρίχλινον, ὃν τῇ αὐλῇ δὲ τοῦ παλατίου οτρατιῶται ὀνομαζόμενοι οὕτω παραμοναὶ, ἔχοντες ἄλογα, ἐφ᾽ ὧν καὶ ἀλλαγάτωρ. Καὶ μετ αὐτοὺς

carent , habent tamen alogatoreim : qui spathas suas p ἕτεροι, παραμοναὶ μὲν xal οὗτοι, πλὴν ἄνευ ἁλό-

manibus gestant. Deinde sunt quos nominant tzacones, qui et ipst- pilaticia portant. Post hos sunt alii, pedites quidem et isti, quos murtatos vocant, quorum quilibet fert tela. |Stationarii pi- leos seu. umbellas gestant, tzacones, petasos seu cuculiones. Ferunt etiam superne coloris czsii lo- ricas stantibus leonibus, iisque albis, in pectore insignitas, qui contra sese erecti sunt, Similiter in tergo. Etiam Cortinarii, qui et ipsi praefectuin habent, quem comitem appellant; quorum licet classis minor si', stationem, tamen habent infra locum imperatorii throni. Bardariotze destinat sunt ad custodiam. janusx aulicz. Omnes igitur isti, quando matutina laudes, liturgia et vesper- tinz decantantur, ordine quique suo consistunt,

γων, ἔχοντες ἀλλαγάτωρα, Φφέροντες ἓν yepol máv- τες τὰς σπάθας αὐτῶν. Εἶτα εὑρίσχονται οἱ ὀνομα- ζόμενοι τζάκονες, φέροντες xal οὗτοι πιλατίχια. Καὶ μετὰ τούτους ἕτεροι, πεζοὶ μὲν καὶ οὗτοι, ὀνομαζόμενοι Μυρτάτοι, τόξα Έχαστος φέροντες αἱ μέντοι παραμοναὶ μετὰ σχιαδίων, οἱ τξάχονες δὲ μετὰ χαπασίων, φοροῦντες xal ἑπάνω κλίθανα Περάνεα, λέοντας περὶ xb στῆθος ἔχοντα ἱσταμένους λευκοὺς, ὁρῶντας ἀντιχρὺ χατὰ πρόσωπον. Ὡσαύ- τως χαὶ ὄπισθεν, Εἰσὶν xai Κορτινάριοι, ἔχοντες xai οὗτοι Évoyov, ὃς κόμης χαλεῖται' οἵτινες δὴ xàv ἑλάττων τάξις ᾿εὑρίσχωνται, ἀλλ οὖν χάτω ἵστανται τῆς προχύψεως. Οἱ δὲ Βαρδαριῶται εἰς τὴν τῆς αὐλῆς θύραν. Πάντες οὖν οὗτοι, καὶ οἱ εἰρημένοι, καθ) ἣν ὥραν ὃ τε ὀρθρινὸς ὕμνος φάλ-

51 DE OFFICHS CPOLITANIS CAP. Y. á8

λσται, ὁ τῆς λειτουρχγίας, xal ὁ τοῦ ἑσπερινοῦ, χατὰ A primicerio aulse ipsos in ordinem decentem co- τάξιν ἵστανται, εὐταχτοῦντος αὐτοὺς τοῦ πριµµι- gente, ut dictum est.

xnplou τῆς αὐλῆς, χαθὰ εἴρηται.

Ὑπηρετοῦσι δὲ οἱ Κορτινάριοι εἰς εν τοῦ βασι- λέως σχηνὴν, Ἶτις χκόρτη ὀνομάσεται. Ὁ μέντοι κόμης αὐτῶν καὶ αὐτοὶ δ᾽ οὗτοι πανία φοροῦσι xó£- χινα ix τῶν τῆς χόρτης παλαιῶν πανίων, t£. ὧν xai ἐπὶ χεφαλῆς σκουφἰας µόνον ἐρυθρᾶς ἑντὸς μὲν τῆς αὐλῆς, οὗ μὴν δὲ καὶ καπάσια' ἔτι τε κ.ὶ χάλτξας τοιαύτας, μετὰ παπουτζιῶν µελάνων. Ἐκτὸὺς δὲ φοροῦσι τὰς τοιαύτας σκουφίας μετὰ χαπασίων.

Τοιαῦτα ἑνδύματα ἑἐρυθρὰ ἑνδύονται μὲν καὶ οἱ Βαρδαριῶται, διὰ πανἰίων, οὐκ ἐκ τῆς κόρτηςν ἀλλ ἐξ οἰχείων, ἐπὶ χεφαλῆς δὲ Περσικὸν φόρεμα, ἀγγου- ῥρωτὸν ὀνομαξόμενον, ἔχον ἀντὶ µαργελλίων πάνιον χίτρινον. Κρέμανται δὲ ἐπὶ ζώνης ἑχάστον τούτων Aopot, οὓς καλοῦσι µαγχλάδια, μµαστίζειν τοὺς ἀξίους µαστίζεσθαι, φέροντες del δικανίχια. "ὍΌτε δὲ χαδαλλικεύσῃ ὁ βασιλεὺς, προηγοῦνται, καὶ φέ- ῥοντες αὐτὰ ὅρθια εὐτακτοῦσι τὸν λαόν. Ἔχουσι δὲ οὗτοι χαὶ πριμμµικήριον. Τούτους πάλαι Πέρσας κατὰ γένος ὄντας ὁ βασιλεὺς µετοικίσας ἐχεῖθεν εἰς τὸν Βαρδάριον ἐχάθισε ποταμὸν, ἀφ᾽ οὗ xal Βαρδαριῶται χαλοῦντα:.,

'O πρωτοσπαθάριος λέγεται ὅτι ἣν χατὰ μὲν τὸ παλαιὸν πρῶτος τῶν σπαθαρίων παραμονῶν. NUv δὲ οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἔχει,

Ὁ μέγας ἄρχων οὐδὲ ἓν ὑπηρέτημα χέχτηται, χαὶ ὁ τατᾶς τῆς αὐλῆς ὡσαύτως.

Οἱ μεγάλοι «ζαούσιοι εὑρίσχονται εὐταχτοῦντες τὴν τοῦ βασιλέως αύνταξιν, ὑπὸ τὸν µέγαν πριµµι- χήρων ὄντες.

Ὁ πραίτωρ τοῦ δήµου οὐδ' οὗτος ἔχει ὑπηρεσίαν τινά. -

*O τῶν οἰχειαχῶν λογοθέτης ὡσαύτως.

Καὶ ὁ λογαριαστὴς τῆς αὐλῆς οὐδ' οὗτος ἔχει τι ὑπηρέτημα νῦν.

'O πρωτοχυνηγὸς ἔχει μὲν τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ὅτι τοῦ βασιλέως τὸν ἵππον ἁναδαίνοντος οὖὐδεὶς ἕτερος τὴν σχάλαν κατέχει εἰ pij μόνος οὗτος, εἰ παρὼν εὑρίσκεται, ἄρχει δὲ xal τῶν χυνηγῶν τῶν λεγομένων σχυλλομάγγων. El δέ ποτε χυνηγετοῦν- τς τοῦ βασιλέως αἱμαχθῆναι συµόθῇ τι τῶν ἱματίων αὐτοῦ, λαμθάνει τοῦτο καθ) ὑπηρέαίαν ὁ mputoxu- νητός.

'O σχουτέριος βαστάζει τὸ διδέλλιον xa τοῦ βα- αιλέως σχουτάριον, οὗ µόνον εἰς τὰς προχύψεις, ἀλλὰ xÀv ὅπου ὁ βασιλεὺς ἀπέρχηται. Εὑρίσχονται δὲ μετὰ τοῦ διδελλίου χαὶ πάντες οἱ Βάραγγοι. Εἴτε οὖν εἰς τὸ φωσσάτον ὁ βασιλεὺς εὑρίσχεται, εἶτε xai ἀλλαχοῦ, τὸ διδέλλιον πάντοτε ἔμπροσθεν αὐτοῦ φέρεται.

0 ἁμηράλιος ὑπὸ τὸν µέγαν δοῦχαν εὑρίσχεται, ἡγεῖται δὲ τοῦ στόλου παντός. "O ἐπὶ τῶν δεῄσεων δέχεται τὰς τῶν αἰτούντων

καὶ τῶν ἁδικουμένων ἀναφορᾶς, χαδαλλαρίου διερ- χομένου τοῦ βασιλέως,

98 Cortinarii ministrant sd imperatoris taber- naculum, quod cortis nominatur ; quorum comes et ipsi ferunt pannos coccineos ex cortis veteribus pannis, et ex iisdeme in capite galericulos rubros intra aulam quidem, at non petasos. Praterea ca- ligas ejusdem generis cum nigris calceamentis. Extra aulam vero gestant hujusmodi galerículos cuim petasis seu cuculionibus.

Hujusmodi rubris indumentis vestiuntur etiam Bardariots», qus confecta sunt ez pannis, non a corte sumptis, sed ex propriis. In capite Persicum gestamen gestant, cui nomen angurotum, quod loco margellarum pannum citrini coloris habet. Ex cu- juslibet horum zona pendent lora, que vocantur manuclavia, hoc est baculi seu virgz, ut flagellis dignos flagellent. Semper ferunt baculos. Prace- dunt, quando imperator equitat, et baculos erectos ferunt, ut constituant ordinem in populo. Habent et isti primicerium ; quos origine Persas imperator inde transtulit ad Bardarium flumen, a quo etiam Bardariotarum nomen inditum est.

Protospatharius hoc nomen adeptus est, quia olim fuit primus inter spatharios stationarios. In presenti nullom officium gerit.

99 Neque magnus princeps officium aliquod ha-

C bet, ut nec tatas aule.

Magni tzausii comitatum imperatoris ordinant, et àubsunt magno primicerio.

Prator populi caret functione. N

Similiter logotheta rei familiaris. Neque logariastes aule alique munere fungitur.

Primus venatorum hoc muneris habet : impera- tore equum ascendente nullus alius, sed ipse solus, si prasens sil, stapedem tenet. Preest venatoribus, quos canum mangones vocitant. Si contingat ali- quod ex vestimentis imperatoris sanguine aspergi

p in venatione, accipit illud ex munere suo primus

venalorum.

Scutifer fert vexillum et imperatoris scutum non solum ad loca quibus in throno suhlimis sedet, sed quocunque 8e confert imperator. Ümnes porro Ba- rangi ad hoc vexillum defendendum sunt destinati. Sive igitur imperator sit in exercitu, sive alibi, ve- xillum semper illi praeportatur.

Ameralius magno duci subditur, regitque totam classem.

Magister supplicum libellorum, quando impera- tor equitat, supplicationes eorum qui petunt quique injuria affecti sunt recipit.

59 CODINI CUROPALAT/E 60 AQ Quaestor olim babebat officium, nuuc nullum. A — 'O χοιαΐστωρ εἶχε μὲν πάλαι καὶ οὕτος ὑπηρεσίαν,

Functio magni adnumiastz explicabitur, quando agetur de officio domestici in exercitu.

Logotheta castrensis nullum ministerium habet.

*

Primus accipitrarius proest illis venatoribus qui aves ferunt. Gestat quoque chirothecam in 100, ut aotea dictum.

Logotheta gregum seu pecuarie functus quidem olim fuerat officio, nunc vero nullo.

Magnus interpres est primus interpretum, quos vulgo nominant dragomanos.

Acoluthus barangorum prefectus est. Sequitur imperatorem anie illos. Ea etiam de causa acolu- thus, hoc est secutor, appellatur.

Judex exercitus, si imperator sit in exercitu, occurrentes controversias militum, sive de equis sive de armis sive de prada sive de alia quacunque coguoscit ae coinponit.

E refectus allagii locum obtinet in comitatu im- peratorio, et subest magno primlcerio.

Protallagator similiter subjicitur magno primi- cerio, et comitatuin sequitur, uL si quis eum dese- rat, revocet et in comitatum reducat A41 debitum- que ordinem conservet. Si vero magnus primicerius sliquo ex militibus comitatus opus habeat, signi- ficat ἰά protallagatori, qui eum accersit.

Magnus administrator nullam functionem habet. Orphanotrophus olim habebat curam pupillorum, nuuc omni officio caret.

Protonotarius ipso suo nomine innotescit : est enim primus notariorum sive scribarum.

Ejus qui a memoria functio olim erat, ut eorum qui in expeditionibus et alibi preclare se gessis- sent, nomina describeret, eosque imperatori in me- wioriam revocaret, quo justis honoribus et praemiis afficerentur. In presenti nullam functionem ha- bet.

Domesticus murorum hanc functionera babet, ut D

si qua urbes reparauone egeant, id reparandum curet.

Praeses cubiculi imperatorii przest quidem eubi- culariis, sed subjacet accubitori cubiculi.

Praeses vestiarii subjicitur protovestiaritze. Ope- ram suam locat in acceptorum expensorumque proveutuuui rationibus annotandis.

Vestiarii munus occupatur in mari. Nam quando imperator expeditionem 42 marinam suscipit, iste preest triremi qua vestiarium (imperatoris ) vehit. Pone sequitur triremem imperatoriam.

letzriarcha quidem, ut ante dictum est, ad cir-

νῦν δὲ οὐδαμῶς.

Τὸ τοῦ μεγάλου ἀδνουμιαστοῦ ὑπηρέτημα λεχθήη- σεται δὲ τοῦτο, ὀπηνίχα τοῦ μεγάλου δοµεστίκου τὸ εἰς τὸ φωσσάτον.

Ὅ λογοθέτης«τοῦ στρατιωτικοῦ οὐδεμίαν ὕπηρε- σίαν ως

O πρωτοϊεραχάριος ἄρχει τῶν ρερόντων ὄρνεα χυνηγῶν, φέρει δὲ xal χειρόρτιον ἐπὶ ζώνης, ὡς προείρηται.

'O λογοθέτης τῶν ἀγελῶν εἶχε xal οὗτος πάλαν

. ὑπηρεσίαν, νῦν δὲ οὐδαμῶς.

Ὁ μέγας διερµηνευτής ἐστι πρῶτος τῶν ἕρμη- γέων, οὓς κοινῶς ὀνομάζουσι ὁραγοµάνους.

Ὁ ἀχόλουθος εὑρίσχεται μὲν Évoyoc τῶν Βαράχ- γωγ, ἀχολουθεῖ δὲ τῷ βασιλεὶ ἔμπροσθεν αὐτῶν διά τοι τοῦτο xai ἀχόλουθος λέγεται.

Ὁ κριτῆς τοῦ φοσσᾶτου, τοῦ βασιλέως εἰς τὸ φωσσάτον εὐρισχομένου, τὰς παρεμπιπκτούσας ὑπο- θέσεις τοῖς στρατιώταις εἴτε περὶ ἁλόγων εἴτε ἀρ- µάτων εἴτε xal κούρσων 8i περὶ τοιούτου εινὸς xa- θιστᾷ καὶ Σξετάζει.

ὍὉ ἄρχων τοῦ ἀλλαγίου εἰς τὴν τοῦ βασιλέως εὑρίσχεται μὲν σύνταξιν. xal ὑπὸ τὸν µέγαν δὲ πριμμιχήριον.

Πρωταλλαγάτωρ ὡσαύτως ὑπὸ τὸν μέγαν πριμ- µιχήριον, πλὴν ἀχολουθεῖ ὄπισθεν τῆς συντάξεως, (va κἂν ἀπολιμπάνηταί τις αὐτῆς, φέρῃ οὗτος xat ἀποχαθιστᾷ εἰς τὴν σύνταξιν καὶ εὐτακτῃ. El δὲ xal ὁ μέγας πριμμιχήριος ἓν χρείᾳ τινὸς γένοιτο τῶν

&nb ταύτης, πρὸς τὸν πρωταλλαγάτορα λέγει xal

καλεῖ τοῦτον.

Ὁ μέγας διοιχητὴς οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἔχει.

*0 ὀρφανοτρόφος ἦν μὲν φροντίζων καὶ ἐπιμελού- µανος πάλαι τῶν ὀρφανῶν, νῦν δὲ οὐδαμῶς χέκτη- val τινα ὑπηρησίαν.

Ὁ πρωτονοτάριος δῆλος xai ἀπὸ τοῦ ὀνόματος" πρῶτος γὰρ τῶν νοταρίων τοι τῶν γραμματιχῶν.

Τὸ τοῦ ἐπὶ τῶν ἀναμνήσεων ὑπηρέτημα πάλαι μὲν ἦν τοῦ ἀπογράφεσθαι τοὺς Ev ταῖς στρατιαῖς καὶ ἆλ- λαχοῦ ἀριστεύοντας, xal ἀναμιμνήσχειν τὸ ὑπὲρ αὐτῶν τῷ βασιλεῖ, ἵνα λαμδάνωσι τὰς προσηχούσας τιµάς κατὰ δὲ τὸ παρὸν οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἔχει.

Ἕ δοµέστιχος τειχέων ἔχει τοῦτο tb ὑπηρέτημα, ὅτι εἴ τινος τὰ χάστρα περιποιῄσεως δέοιντο, ἐπιμε- λεῖσθαι τοῦτο εἰς τὸ ἀνακτίζεσθαι.

'O προχαθήµενος τοῦ χοιτῶνος του βασιλικοῦ ἄρ-

χει μὲν τῶν κοιτωναρίων, εὑρίσχκεται δὲ ὑπὸ τὸν

«00 χοιτῶνος παρακοιμώμενον.

'O προχαθήµενος τοῦ βεστιαρίου ὑπὸ τὸν πρωτο- θεοτιαρίτην εὐὑρίσχεται, ὑπηρετεῖ δὲ xal εἰς τὰς προφεροµένας καὶ ἑξερχομένας εἰσόδους τε καὶ ἐξό- boue.

*O βεστιάριος ἔχει ὑπηρέτημα θαλάσσιον. Tod γὰρ βασιλέως χατὰ θάλασσαν στρατεύοντος ἄοχει

᾿οὗτος τοῦ τὸ βεστιάριον φέροντος κατέργου, ἆχολου-

Ost τε χατόπιν τοῦ βασιλικοῦ χατέργον. 'O ἑταιριάρχης ὑπηρετεῖ μὲν εἰς τὴν παράστα-

,

61 DE OFFICHS CPOLITANIS. CAP. VI. 69

91V, ὡς προείρηται, συνυπηρετεῖ δὲ καὶ τῷ µεγάλῳ Α cumstationem ministrat. Simul autem cum magno

ἑ;αιῤιάρχῃ ὑπὲρ τῶν προσφύγων,

ὍὉ τῆς αὐλῆς λογαριαστῆς λογίζεται τοὺς àv τῇ αὐλῃ εὑρισχομένους πάντας ῥογάτορας, sl λείπει ttv ἀπὸ τῆς ῥόγας αὐτοῦ ?| ἑξεδούλευσεν ὑπὲρ ὧν ἐρογεύθη.

Στρατοπεδάρχης τῶν µονοκαδάλλων ὑπηρέτημα εἶχε τοιοῦτον. "Ησαν ἓν τοῖς χατὰ θέµατα τόποις φωσσάτου τάγματα, οἱ μὲν µεγαλοαλογῖται ὀνομα- ζόμενοι, οἱ δὲ τριχάδαλλοι, οἱ δὲ διχάδαλλοι, xal ἕτεροι μονοχάδαλλοι. "Hv οὖν οὗτος à στρατοπεδάρ- yns φροντιστὴς χαὶ ἐπιμελητῆς ᾗόνων τῶν povoxa- θάλλων.

Ὁ τῶν τζαγγρατόρων στρατοπεδάρχης φροντίζων ὡσαύτως xat ἐπιμελούμενος τούτων, χαὶ ὁ τῶν µουρ- τάτων στρατοπεδάρχης ὁμοίως.

Ὁ στρατοπεδάρχης τῶν τζῥακόνων ἐπιμελεῖται τῶν εἷς τὰ κάστρα εὑρισχομένων φυλάξεων, οἵτινες τζάχονες ὀνομάξονται,

"O προχαθήµενος τῶν μεγάλων παλατίων ἔπιμε- Anth; αὐτῶν, xal τῶν Βλαχερνῶν παλατίων ὡσαύ- τως Τρόχαθήµενος.

Τῶν θεμάτων δοµέστιχος Sv πάλαι φροντίζων καὶ ἐπιμελούμενος τῶν τοῦ δημοσίου πραγμάτων. Καὶ ol δοµέστιχοι τῶν τε ἀνατολιχῶν καὶ δυτιχῶν θεµά. των φροντισταὶ ὡσαύτως xal ἐπιμεληταὶ τῶν ἐχεῖσε ὀπτμρσαίων πραγμάτων.

Τὸ τοῦ μεγάλου μυρταῖτου ὑπηρέτημα ἀνεπίγνω- στόν ἐστιν,

Τὸ τοῦ πρωτοχ/ήµητος θαλάσσιόν ᾿ἔστιν,. Εὐρίσχε- ται οὗτος τῶν ἐν τῷ βασιλικῷ στόλῳ πάντων χοµή- των πρῶτος.

Καὶ τὸ τοῦ δρουγγαρἰου ὡσαύτως θαλάσσιον. Δροῦγγα ποσότης τοσούτων τινῶν ἑρμηνεύεται, Tc à ἀρχὴ ὁ τοιοῦτος δρουγγάριος.

Οἱ προχαθήµενοι χαὶ οἱ χαστροφύλαχες ὑπηρέται ἑχάστης κατ ἀξίαν τῶν πόλεων.

Ἔως ὧδε πασῶν al ὑπηρεσίαι.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ GQ'*.

Περὶ τῆς τῶν δεσποτικῶν ἑορτῶν τάξεως, xol τῶν κατ αὐτὰς τε ουμόνων ἐθίμων, ἐν διαλαμδάνεται καὶ περὶ τοῦ µεγά.Ίου δοµεστί- xov ὑπηρεσίας, τοῦ te πικέρνη καὶ δοµεστίκου τῆς τραπέζης καὶ τοῦ ἐπὶ τραπέζης.

Τῇ κδ τοῦ AexepÓplou μηνὸς, καθ) fjv ἡ τῶν Χριστουγέννων παραμονὴ, τοῦ βασιλέως εἰς τὸν ὅρ- θρον μὴ ἐξδελθόντος χατὰ τὴν ἐξ ἔθους αὐτῷ συνἠ- θειαν, ἀλλ᾽ ἐν τῷ αὐτοῦ κελλίῳ εὑρισχομένου, φέ- ρουσι μετὰ τὴν ἀπόλυσιν οἱ χανονάρχαι χα) ἱστῶσιν εἰχονοστάσιον, el; ὃ χρέµανται ἅγιαι εἰχόνες τῆς τε γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ ἕτεραι τρεῖς f) τέασαρες. Ἔμπροσθεν δὰ τούτου ἀναλόγιον, ἐφ᾽ οὗ ἐπίχειται ἅγιον Εὐαγγέλιον. Καὶ οἱ μὲν ἱερεῖς ἵστανταιν πλη- σίον τῶν ἁγίων εἰχόνων μετὰ τῶν ἱερατικῶν στολῶν, οἱ δ' ἀναγνῶσται μέσον τοῦ τριχλίνου κατὰ πρόσω- Xov τοῦ βασιλέως μετὰ τῶν ἑματίων xal ἐπιῤόι- πταρίων αὐτῶν, φοροῦντες καὶ χαµίσια ἑπάνω τῶν ἱματ-ων, ὁ μέντοι πρωτοφάλτης xai à δοµέστιχος λενχὰ, ὁ λαμπαδάριος δὲ χρατῶν τὸ χρυσοῦν διδάµ-

hetzriarcha euram gerit eorum qui refugium qua- runt.

Logariastes 4111 numerat et computat omnes milites qui in au!a stipendia merent ; et dispicit num quid alicui de stipendio desit, aut uum plene satisfecerit pro stipendio quod accepit.

Stratopedarcha militum qui uno solum equo utuntur, hujusmodi munus gessit; Erant ín locis thematum exercitus agmina, quorum alii appella- bantur µεγαλοαλογῖταε, alii a. tribus equis trica- balli, alii a duobus dicaballi, alii ab uno monoca- balli. Et isti soli pertinebant ad curam stratoped- archa.

Tzangratorum curam similiter gerit eorum stra- topedarcha, ut et murtatorum eorumdem strato- pedarcha.

Stratopedareha tzaconum curator est custodia- rum in urbibus, qui tzacones nominantur.

Praeses magnorum palatiorum eadem palatia sub sua cura habet, ut et praeses palatiorum quz sunt in Blacheruis.

{3 Domesticus thematum olim cura sua publicas res comprehendebat, Et domestici orientalium et ' occidentalium thematum similiter curatores erant publicorum negotiorum quz ibi enascebantur.

Magni myrtaite munus est incognitum.

Protocomiti3 functio ad mare spectat : est enim in imperatoris classe comitum omnium primus.

Drungarii officium consimiliter ad mare pertinet, Drunga est certus numerus militum, quibus talis - drungarius imperat.

Presides civitatum et castrorum custodes mini- stri sunt pro cujusque civitatis dignitate.

' Hucusque omnium administrationes. CAPUT VI.

De Christi Domini festorum | ordine et ritibus in eis- dem observandis ; tum de magni domestici mini- sierio, de pincerna, de domestico mense εἰ eidem mense praposito.

D Mensis Decembris 94 celebratur vígilia Nativita-

tia Christi, ímperatore ad matutinum secundum usitatam sibi consuetudinem non egresso, AA sed €uo in conclavi commorante..Finito matntiuo et di- misso οί canonarchz imagines afferunt et tabu- latum erigunt, ex quo pendent sanete Imagines nativitatis Christi et alie tres vel quatuor. Coram hoc pulpitum est, in quo sanctum Evangelium re- positum jacet. Et sacerdotes quidem stant prope sanctas imagines cum sacerdotalibus suis stolis : at lectores stant in medio triclinio e conspectu im- peratoris cum suis tunicis et capitis tegminibus, ferentes quoque camisia super vestes, protopsaltes quidem et domesticus candida, lampadarius autetn tenens auream hastam, cui cereus cst. impositus,

63 | CODINI CUROPALAT E 64 magister et omnes cantores purpurea; sed eano- Α πουλον, Ó µαΐῖστωρ xal πάντες οἱ φάλται πορφυρᾶ.

parche cum solis tunicis adstant, et capite aperto. Post hsc protovestiarites, magnus hetezriarcha, primicerius aula, hetzriarch: et quotquot baculos ferunt et ministerium obeunt, introducunt proce- res ad imperatoris circumstationem, donee implea- tur domus. Postea egreditur imperator ex suo con- clavi, magno domestico ad januam s!ante et im- peratoris ensem ferente. Igitur simul ac imperator apparet, cantores statim canunt illud : « Diutur- num faciat Deus imperium tuum. » Quibus canen- tibus imperator vadit, sanctasque imagines oscula- tur. Deiude regressus stal prope thronum suum, magno domestico ad sinistrum imperatoris latus 8tante cum spatha seu ense imperatorio, ut dictum est. S Lampasdarius autem infra magnum domesti- cum fert aureum contum cum ardente lampade; cujus lampadis suprema partes tincta sunt cinnabari ; medium vero per bracteam inauratum est, qua in- 1us cruces coceineas in orbem reprzsentat. Facto igitur borarum initio, famulus vestiarii statim im- peratoris sceptrum affert ; quod magnus primice- rius imperatori porrigit.

Sciendum δεί imperatorem in quotidianis cir- cumstationibus dicere : Proferatur sceptrum meum. Et mox famulum vesiiarii illud alferre, ut antea diximus. Caeterum in festis, quando circumstatio instituitur, postquam imperator stat suo in solio ; omisso illo, Proferatur sceptrum meum, magnus primicerius compellans famulum, Famule, inquit : et confestim sceptrum 2apportat, Ratio hujus est, quia in quotidianis matutini εἰ vesperarum cir- eumstationibus, postquam honoratiores ex proceri- bus in circumstatione jam presentes sunt, ait im- perator : « Proferatur sceptrum meum ; » quod arguniento est populum, qui inferius consistit, etiain ingressurum. At in magnis festis omnes proceres et reliqui. intrant, nec opus est ut imperator scep- erum suum deposcat: hocenim sciens magnus primicerius iujussus przcipit, et afferunt illud.

Cauuntur igitar hore, ut moris est, prima, tertia, sexta et nona 4G cum tropariis. Ad ultimum none

Οἱ κανονάρχαι tb μετὰ ἱματίων µόνων xat ἀσχεπεῖς. Καὶ μετὰ ταῦτα ὁ πριυτοθεστιαρίτης τε, ὁ μέγας ἑταιριάρχης, ὁ πριμμιχήριος τῆς αὐλῆς, οἱ ἑται- ριάρχαι, xaX ὅσοι φέρουσι τὸ δικανίχιον xal ὑπηρε- τοῦσιν, εἰσάγουσι τοὺς ἄρχοντας εἰς τὴν τοῦ βασι- λέως παράστασιν ὥστε τοῦτον πληρωθῆναι τὸν οἶχον. Καὶ μετὰ τοῦτο ἐξέρχεται ὁ βασιλεὺς τοῦ χελλίου αὐτοῦ, τοῦ μεγάλου δοµεστίχου εἰς τὴν θύραν ἴστα- µένου xat τὴν τοῦ βασιλέως φέροντος σπάθην. Άμα οὖν τῷ τὸν βασιλέα φανῆναι οἱ φάλται αὐτίκα φάλ- λουσι τὸ πολυχρόνιον * φαλλόντων δὲ τούτων ὁ βασι- λεὺς ἀπέρχεται καὶ ἁσπάζεται τὰς ἁγίας εἰχόνας, Εἴθ᾽ ὑποστρέφας ἵσταται πλησίον τοῦ θρόνου αὐτοῦ, τοῦ μὲν μεγάλου δοµεστίχου χατὰ τὸ ἀριστερὺν µέ- pos ἱσταμένου τοῦ βασιλέως μετὰ τῆς σπάθης, ὡς εἴρηται, τοῦ δὲ λαμπαδαρίου κάτωθεν τοῦ μεγάλου δοµεστίκου τὸ διδάµπουλον μεθ) ἡμμένης λαμπάδος φέροντος, ἧς δὴ λαμπάδος τὰ μὲν ἄχρα εἰσὶ διὰ χιν-

' va6ápso; βεδαμμµένα, τὸ δὲ μέσον διὰ πεταλίου χε-

χρυσωμµένον ἔχοντος σταυροὺς ἑντὸς χύχλῳ κχοχχί- νους. Τῆς οὖν τῶν ὡρῶν ἑνάρξεως γενομένης φἑρει αὐτί[χα παιδόπουλον τοῦ βεστιαρίου «b τοῦ βασιλέως δικανίκιον, ὅπερ λαδὼν ὁ μέγας πριµμµιχήριος qé- pov δίδωσι τῷ βασιλεῖ.

Ἱστέον δὲ ὅτι εἰς μὲν τὰς καθ᾽ ἑχάστην γινοµένας παραστάσεις ὁ βασιλεὺς λέγει ὅτι τὸ δικανίχιόν µου, xai φέρει τοῦτο τοῦ βεστιαρίου παιδόπουλον, χκαθὰ εἴρηται. "Evi δὲ τῶν ἑορτῶν, ὅταν παράστασις Υένη- ται, μετὰ τὸ τὸν βασιλέα elc τὸν θρόνο» αὐτοῦ στα- θῆναι, xal χωρὶς τοῦ εἰπεῖν αὐτὸν ὅτι τὸ δικανίχιόν µου, λέγει ὁ μέγας πριβµιχήριος, παιδόπουλον, καὶ φέρει τοῦτο. 'O δὲ περὶ τούτου λόγος οὗτός ἐστιν, ὅτι εἰς τὰς xa0' ἡμέραν τῶν ὄρθρων παραστάσεις xai τῶν ἑσπερινῶν, μετὰ τὸ τοὺς ἐντίμους τῶν àp- χόντων εἰς τὴν παράστασιν εἰσελθεῖν, λέγει ὁ βασι- λεὺς ὅτι τὸ διχανἰχιόν gov, σημεῖον ὃν τοῦτο τοῦ xal τὸν παραχάτωθεν λαὺν εἰσελθεῖν. Κατὰ δὲ τὰς µε- γάλας τῶν ἑορτῶν πάντες ἄρχοντές τε χαὶ οἱ λοιποὶ εἰσέρχονται, καὶ οὐκ ἔστι χρεία διὰ τοῦτο τὸν βασι- λέα ζητῆσαι τὸ δικανίχιον αὐτοῦ * τόδε γὰρ εἰδὼς ὁ μέγας πριμμιχήριος λέγει ἀνερωτήτως, καὶ φέρον- σιν αὐτῷ.

Ψάλλονται οὖν αἱ ὧραι, ὡς ἔθος, fj τε πρώτη, f τριθέχτη xal ἡ ἐννάτη, μετὰ τῶν τροπαρίων. Εἰς

hora troparium dicit protopsaltes : « Gloria Patri D μέντοι τὸ τελευταῖον τῆς ἑννάτης ὥρας τροπάριον

et Filio et Spiritui sancto ; » et decantatur. Addi. tur deinde et hoc: « Et nunc et semper ; » nec secundo cantatur troparium, legitur autem a ca- nonarcha, qui post lectionem sic profatur : « Diu- turnum faciat Deus przpotens et sanctum impe- rium vestrum ad multos annos. » Rursus tertia vice : « Diuturnum faciat Deus a Deo acceptum et 4 Deo custoditum prapotens et sanctum imperium vestrum ad multos annos, » Deinde acclamant clr- cumstantes : « Diuturnum faciat Deus sanctum

λέγει ὁ πρωτοφάλτης τὸ Δόξα, xal φάλλεται. Εἶτα xai τὸ Καὶ νῦν xal ἀεί. Καὶ οὗ ψάλλεται Ex δευτέρου μὲν τὸ τροπάριον, ἀναγινώσχεται δὲ ὑπὸ τοῦ κανο- vápyou* ὃς xal μετὰ τὸ ἀναγνῶναι λέγει οὕτω" «Πολυχρόνιον ποιῄσαιόὁ 8:5, τὴν χραταιὰν καὶ ἁγίαν βασιλείαν adc εἰς πολλὰ ἔτη. » Καὶ πάλιν ix τρίτου» « Πολυχρόνιον ποιῄσαι ὁ θεὺς τὴν θεοπρόθληπτον, θεόστεπτον χαὶ θεοφρούρητον, χραταιὰν χαὶ ἁγίαν βασιλείαν od; εἰς πολλὰ ἔτη: » καὶ ψάλλεται τὸ τρο- πάριον αὖθις, ἐπεὶ τὸ Νῦν καὶ ἀεὶ Προεῤῥέθη,

imperium vestrum ad multos annos. » Caniturque il ud troparium iterum, cum illud: « Nunc e,

semper, » antea decantatum fuerit. Psalmos borarum legit archidiaconus, prophetiain

Τοὺς μὲν οὖν ψαλμοὺς τῶν ὡρῶν ἀναγινώσκει ὁ

(5 DE OFFICIIS CPOLITANIS. CAP. VI. 6 ἀμχιδιάχονος, τὴν προφητείαν xal τὸν ἁπόστολον 6 Α et apostolum protapostolarius. Ex Evaugeliig pri-

πρωταποστολάριο:, τῶν δὲ Εὐαγγελίω» τὸ μὲν πρῶ- τον ὁ πρωτοπατᾶς, τὰ δὲ λοιπὰ ἱερεῖς ἕτεροι.

Μετὰ δὲ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ὠρῶν τοῦ βασιλέως ἀπελθόντος αὖθις καὶ τὰς ἁγίας εἰχόνας ἁσπασαμέ- νου, καὶ μετὰ τοῦτο sl; τὸ χελλίον αὐτοῦ εἰσελθόν- τος, λύεται ἡ παράστασις μέχρις ἂν ἡ τῆς λειτουρ- γίας προσήχουσα Ελθῃ ὥρα, xol τότε φάλλεται ὁ ἑσπερινὸς Όμνος. 1 Ἵνεται μέντοι τοῦτο οὕτως, εἴπερ τύὐχοι οὖτα fj ἑορτὴ ἐν ἄλλῃ τῆς ἑθδομάδος ἡμέρᾳ * ei δὲ ἓν σαδόάτῳ 3$ χυριαχῇ, τῶν ὡρῶν καὶ τῶν τροπαρίων Φαλλομένων πάρεστιν μὲν ὁ βασιλεὺς, οὗ μὴν δὲ καὶ εἰς την λειτουργίαν, ἀλλ᾽ ἰδίᾳ ψάλλε- ται αὐτή. 'H δέ γε αἰτία τοῦ μὴ παρεῖναι αὐτὸν βα- σιλέα xal εἰς τὴν λειτουργίαν ἑστὶν ὅτι τὰς μὲν ἅλλας πέντε ἡμέρας ψάλλεται πρῶτον 6 ἑσπερινὸς ὄμνος xol μετ αὐτὸν ἡ λειτουργία, εἰ δὲ ἐν Σα6- 6άτῳ τύχοι f] χυριακῇ, εἰς τρίτην ὥραν τῆς ἡμέρας γίνεται dj λειτουργία. Διά τοι τοῦτο xal οὐδὲν σώζει φάλλεσθαι «εν τοιαύτην ὅλην ἀχολουθίαν τῶν τε ὡρῶν xal τῶν τροπαρἰων, διὰ τὸ πλείστην εἶναι, xai t£ ἀνάγχης ψάλλεται μὲν πρῶτον ἡ λειτουργία ἰδίως, ὡς χατὰ τὸν τεταγµένον χαιρὸν, xal ἄνευ τῆς τοῦ βασιλέως ἐπιδημίας, κατὰ δὲ τὴν τοῦ ἑσπερινοῦ ὥραν ὁ βασιλεὺς ἔρχεται εἰς τὴν ἐχχλησίαν.

Τῶν οὖν τροπαρίων φαλλομένων ὁ μὲν βασιλεὺς φορεῖ σχιάδιον xal τὴν χαθηµερινὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ οἱ ἄρχοντες δὲ ὡσαύτως ' χατὰ δὲ τὸν ἑσπερινὸν χαὶ τὴν λειτουργίαν ἀλλάσσει ῥοῦχον µαργαριτα-

ρεῖνον. Φορεῖ δὲ ἐπὶ χεφαλῆς τὸ δοχοῦν αὐτῷ φό- C

pepa, foc 9) χρινωνίαν f) τετράφυλλον fj τι ἕτερον ὅμοιον τούτοις’ ol δὲ ἄρχοντες axapávtxa, φαχεώλια καὶ χαθδάδια καὶ ἐπιλούρικαι, ἔἕχαστος χατὰ τὴν τά- ξιν αὐτοῦ. .

ἩῬαλλομένης οὖν τὴ» λειτουργίας, 3 µόνον τοῦ ἑσπερινοῦ, εἰ àv σαθθάτῳ ἢ χνριαχῇ τύχοι, ὡς εἴρη- ται, ol προῤῥηθέντες ἄρχοντες οἱ χαὶ τῆς παραστά- σεως ὑπηρέται τὰ βασιλικὰ φέροντες φλάμουλα τῆς προχύψεως ἱστῶσι χαταντικρύ. "A 65 καὶ εἰσὶ ταῦτα, τὸ μὲν ἓν ἀρχιστράτηχος, τὸ bk ἕτερον εἰχόνας Éyoy πολλὰς θείας ἱεραρχῶν ὀκτάγλωσσον, ὅπερ καλεῖται ὀχταπόδιον. "Αλλο σταυρὸς ἔχων εἰχόνας τῶν ἁγίων τεασάρων μεγάλων μαρτύρων, Δημητρίου, Προχο-

mum quidem legit protopapa, reliqua alii sacer- dotes. 22

Finitis horis, imperatore rursus abeunte et sanctas iinagines exosculante suumque conclave repetente, sulvitur circumstatio, donec debita liturgia liora ad- venerit. Et tunc psalluntor vespera, Et hoc ita fit, si festum in septimanz diem incidat. Si vero fe- stum in Sabbatum aut Dominicam diem inciderit, cum hore et troparia concinuntur, adest quidem impe- rator, sed uon in liturgia, qua privatim peragitur.447 Causa cur imperator liturgi2 non sit presens est ista, quia aliis quinque antecedentibus diebus cantatur primum vesperiinus hymnus, et post hunc liturgia perficitur. Si vero festum in Sabbatum vel Domi- nicum diem incurrat, liora tertia diei liturgia cele- bratur. Quamobrem integrum non est ut hujus- modi totum officium borarum et tropariorum persolvatur, eo quod sit valde prolixum. llinc neces- sario prius liturgia seorsim decantatur, tanquauni 8tatulo tempore, et sine imperatoris prasenutia. At circa vesperarum horam imperator ad ecclesiam se confert.

Dum igitur troparia psalluntur, imperator fert pileum et quotidianum suum amictum. Similiter et proceres aulici. Circa vesperüinas vero laudes et liturgiam mutat suum ruchum, boc estextimum indumentum, margaritis contextum : fert autem in capite quod allubescit gesíamen, puta «el cri- noniíam vel tetraphyllum vel quid àssimile. Proce- res vero gestant scaranica, phaceolia, cabbadia οἱ epilorica, cuilibet secundum ordinem ct dignitatem suam.

Dum igitur liturgia peragitur aut sole vesperti- nz laulles decantantur, si festum Sabbato aut Do- minico die occurrat, ut dietum est, prenominati proceres, qui etiam circumstationis moderstores eunt, gestant flammula ex adverso imperatorii so- lii, quae sunt ista. Unum quidem A48 archis:rate- gus appellatum, alterum labens multas divinas- que sacrorum pontificum imagines lingulis octo, quod vocant octapodium ; tertium crux est, habens

πίου xa θεοδώρων, ἕτερον ἔχον τὸν ἅγιον Γεώργιον D iniagines sanctorum quatuor magnorum martyrum,

ἔφιππον, ἄλλο δραχόντειον, καὶ ἕτερον δὲ τὴν τοῦ βασιλέως ἔχον στήλην ἔφιππον. "À δὴ ταῦτά εἰσιν ἕκαστον ἀνὰ δύο, τοι ὁμοῦ ιβ’ τὸν ἀριθμόν. Ἔμπρυ- σθεν δὲ τῶν τοιούτων φλαμούλων προῖσταται ὁ σχου- τέριος βαστάζων τὸ διδέλλιον, B 6h ἕνι µόνον ἓν, xal τὸ σχουτάριον τὸ βασιλιχόν. "Hy μὲν οὖν πάλαι συν- Ίθεια, ὅτε fj τοῦ βασιλέως σύνταξις ἦσαν ἑξαχισχ[- λιοι, Ίσαν xa0* ἓν ἕκαστον φλάμουλον πεντακόσιοι. Νῦν δὲ τὰ μὲν τοιαῦτα φλάμουλα φέρουσι xat ἱστῶσι καταντικρὺ, ὡς εἴρηται, τῆς προχύψεως' ἑχτὸς δὲ ὁπόταν στρατεύει ὁ βασιλεὺς, κατὰ ἀναλογίαν τῆς ποσότητος τῆς αὐτοῦ αυντάξεως ἔχει xal φλάµο»- λον Év τυχὸν 1| δύο. "Οπισθεν δὲ τῶν το:ιούτων βασι- λιχῶν φλαμούλων ἵσταντᾳα, τὰ τῶν δεσποτῶν xal τῷ

Demetrii, Procopii et utriusque Theodori ; aliud re- przsentans S. Georgium equestrem, aliud dracon- teum, illud imperatoris effigiem equo insideniis ex- hibens. Bina et bina sunt omnia, hoc est universe duodecim. Anie qua flammula stat. scutifer, ferens divelium seu vexillum imperatorium, quod ab aliis 96- paratiim et singulare tenetur, cum itnperatoris scuto. Olim, quando praesidium imperaloris sex millibus constabat, aderant cuivis flammulo quingenti. Nunc vero talia flammula ferunt et statuunt e regione imperatorii solii, ut diximus, Extra vero, quando imperator in expeditione versatur, secum circum- [ert pro exercitus magnitudine unum vel alterum fl :mmulum. Retrohujusmodi iw peratoria flammula

πα ο--

01 CODINI CUROPALAT/E 03 visuntur flammula despotarum et procerum, at A ἁρχόντων, οὐ μὴν χαὶ κατὰ τάξιν. Τούτων δ᾽ aJ

non certo ordine. Pone ista conspiciuntur populi seu tribunorum.

Ceterum postquam predicti hymni finem ac- ceperunt, omnes cantores et lectores multos snnos imperatori apprecantur, quando ecclesiam ingre- ditur adorationis causa, et ut panem benedictum sumat. Deinde redit imperator ad solium elevatius, et confestim adest universus imperialis 49 clerus cum supradictis indumentis suis, et stanl ante flammula. Inter hzc autem, clerum, inquam, et flammula, stant omnes qui dicuntur pzgniotz, nempe tubicines, buccinatores, cymbaliste et su- rulist:e ; et hi soli : nam ex minutioribus instru- mentis ne unum quidem adest. Postea adveniunt quoque proceres similiter cum suis gestaminibus, stantque singuli secundum ordinem οἱ dignitatem $uam, prout iu triclinio fieri consuevit. Similiter et Barangi ; stant ii quoque in eadem aula prope columnas solii, ferentes secures suas palmis suis. Cum autem superne ex solio elevatiore imperator se conspiciendum pr:ebet, transferunt eas, ut moris est, in humeros suos.

Ascendente igitur imperatore in solium, ut prius expositum est, simulascendunt etiam despota, prze- terea lampadarius cum conto et face et lampade, ei protovestiarius. Et postquam vela seu cortinas sus- penderunt circa solium imperatoris, protovestiarius pilaticia siveclavas honorarias manu dextra in su-

ὄπισθεν τὰ τῶν δηµάρχων.

Μετὰ δὲ τὴν ἁπόλυσιν τῶν προῤῥηθέντων Όμνων πάντες φάλται ve xal οἱ ἀναγνῶσται πολυχρονίζουσι τὸν βασιλέα εἰσερχόμενον Ev τῇ ἐχχλησίᾳ προσχυνῆ- σαι χαὶ ἀντίδωρον λήφεσθαι. Είτα ἀνέρχεται ὁ βασι- λεὺς ἐπὶ τῆς προχύψεως, χαὶ αὐτίχα ἔρχεται ὁ βασι- Aube ἅπας χλῆρος μετὰ τῶν προῤῥηθέντων ἑνδυ- µάτων αὐτῶν, xol ἵστανται ἔμπροσθεν τῶν φλα- µούλων. Μεταξὺ δὲ τούτων δὴ, εῶν τοῦ χλήρου xal αὐτῶν 65 τῶν φλαμούλων, ἵατανται πάντες οἱ λεγό- μενοι παιγνιῶται, ᾖτοι σαλπιγχταὶ, βουκχινάτορες, ἀναχαρισταὶ xal σουρουλισταὶ, οὗτοι καὶ μόνοι * ἀπὸ γὰρ τῶν λαπτῶν ὀργάνων οὐδὲ ἓν παραγίνεται. Elsa ἔρχονται ὡσαύτως μετὰ τῶν φορεµάτων, xai losav- ται ἕχαστοι κατὰ εἰν τάξιν αὐτῶν, χαθὰ xax lv τῷ τριχλίνφ. Ὁμοίως χαὶ οἱ Βάραγγοι, xav ἵστανται καὶ οὗτοι ἐν εῇ abi πλησίον τῶν τῆς προχύψεως κιονίων, φέρουντες τὰς πελέχας αὐτῶν ἐπὶ τῶν xap- ποχείρων αὐτῶν * τοῦ βασιλέως δὲ ἄνωθεν ἀπὸ τῆς προχύφεως Φφανέντος αἴρουσιν αὐτὰς πάντες, ὡς ἔθος, ἐπὶ τῶν ὤμων αὐτῶν.

Ανερχομένου οὖν τοῦ βασιλέως, ὡς δεδήλωται, εἰς τὴν πρόχυψιν συνανέρχονται xat οἱ δεσπόται, ἔτι δὲ ὅ λαμπαδάριος μετὰ τοῦ διδαμπούλου xal τῆς λαμπάδος καὶ ὁ πρωτοδεστιάριος. Καὶ ἐπειδὴ χρέ- µανται βηλόθυρα εἰς τὴν πρόχυψιν τὴν τοῦ βασιλέως καλύπτοντα θεωρίαν, ὁ πρωτοθεστιάριος πιλατίχια

blimi suspensa tenens (de quibus paulo poat dicetur) C χρατῶν ἀπῃωρημένα γε ὕντα xac τὴν δεξιὰν χεῖρα

eittensque per cortinam populo ostendit; quo indicie gignificat imperatorem jam in solium ascendisse.Cum ergo imperator ín solio suum stemma vel aliud gesta- men gestaturus est, protovestiarius &( ex ruchario acceptum imperatori ex oflicio suo id offert. Neque solum occasione horum festorum, sed semper sic agit.

αὐτοῦ, περὶ ὧν μετ) ἀλίγον ῥηθήσεται, ἐχθαλὼν αὐτὰ ἀπὺ τοῦ βηλοθύρου δε[χνύσι πρὸς τὸν λαὸν, δηλὼν διὰ τούτου ὅτι ἀνῆλθεν ὁ βασιλεὺς εἰς τὴν πρόχυψιν. ὌὌντος οὖν ἐν τῇ προχύψει τοῦ βασιλέως xat τὸ Eav - τοῦ στέµµα f) τι τῶν ἄλλων αὐτοῦ φορεµάτω» φορέ- σειν μέλλοντος, ὁ πρωτοθεατιάριος λαμθάνων αὐτὸ

ἀπὸ τῶν τοῦ ῥουχαρείου ὑπηρετῶν δίδωσι τῷ βασιλεῖ. Οὐ µόνον δὲ χατὰ τὸ» τοιοῦτον τῶν ἑορτῶν xat-

ρὸν, ἀλλά xal ἀεὶ οὕτω ποιεῖ.

Habet et lioc proprium atque eximium, ut οἱ in veste vel pileo imperatoris aliquod, animalculum viderit vel lutum vel aliud quid assimile, deposito Capitis sui tegumento scu pileo, extenta manu illud tollat aut purget, licet prius faeultatem non obti- nuerit. Quod huic soli concessum est, czeteris om- nibus proceribus ejus faciendi potestate denegata.

Scire oportet illud quod nunc vocatur stemma, olim appellatum esse-diadema. [d autem erat lata vitta ex uuionibus et margaritis, posita quidem in imperatoris fronte, sed circa occiput retro ligata : ainde οἱ diadematis, quasi dicas ligamenti, nomen obtinuit : quod paulatim mutatum evasit tale quale hodie visitur, et nominatur stemua. Porro quod nunc vocatur diadema, olim zona militaris diceba- tur, insigne hono:is. Hiuctyrauni venerandos mar- Ayres, qui Christum: confitebantur ante omnia pri- wabant Του» et torque, et posteo tradebant tortori- bus. Στρεπτὸν (torques ) vero est aurum diductum, ex tribus quasi funiculis contextum, quod ferebant in collo. Quando igitur imperator fert stemma,

"Eyes δὲ xai τοῦτο ἴδιον xat ἑξα[ρετην, ὅτι káv τι ζωῦφιον (6p fj πηλὸν f) ἄλλο ει περὶ τὸ ῥ .Όχον τοῦ βασιλέως, τὸ σχιάδιον ἐκδάλλων τὴν χείρα ἑχτείνας ἑπαίρει f) καθαἰρει τοῦτο ἀνερωτήτως, μηδενὸς τῶν ἄλλων ἁπάντων ἀρχόντων ἄδειαν ἔχαντος τοῦτο ποιῆ- σαι, εἰ μὴ τούτου xai μόνου.

Ast δὲ γινώσχειν ὅτι ὅπερ χαλεῖται vov στέμμα, ὠνομάξετο πάλαι διάδηµα. Τοῦτο δὲ ἣν βλάτιον μετὰ λίθων xal µαργάρων, χατὰ τὸ τοῦ βασιλέως µέτωπον κχείµενον μὲν, δεδεµένον ὃ᾽ ὄπισθεν περὶ τὸν ἐγχέφαλον, διὸ καὶ ἐχαλεῖτο διάδηµα * ὅπερ ἐκ τοῦ χατὰ μιχρὸν ἁμειρθὲν ἐγένετο olov ὁρᾶται τὴν σήμερον, xaX ὀνομάνεται στέµµα. "O δὲ νῦν χαλεῖ- ται διάδηµα, ἑλέγετο πάλαι ζώνη στρασιωτιχὴ δη- λοῦσα τιμήν * ὅθεν χαὶ οἱ τύραννοι πρῶτον ἀφῄρουν tie ζώνης καὶ τοῦ στρεπτοῦ τοὺς τῶν μαρτύρων ἐντίμους τὸν Χριστὸν ὁμολογοῦντας, ἔποιτα παρε- δίδουν τούτους βασανισταῖς. Στρεπτὸν δέ ἐστιν ἔλη- λαμένος χρυσὸς, ἐκ τεριῶν πεπλεγµμένος καθάπερ σχοινίων, ὅπερ ἐφόρουν ἐπὶ τραχήλου. Ὅτε γοῦν ὁ

69 DE OFFICIIS CPOLITANIS, CAP. VI. 10 βασιλεὺς τὸ στέµµα φορεῖ, ἕτερόν τι ἕνδυμα οὗ φο- Α aliud indumentum non gestat przeter saccum et dia-

ρεῖ εἰ μὴ τὸν σάχχον καὶ sb διάδηµα. Καὶ ὁτὲ μὲν ταῦτα, ὁτὰ δὲ ἐπιλουρίχιον xal φαχεωλίδα φορεῖ, ἅλ- οτε χαθθάδιον xai φναλὶν, ἐπὶ δὲ χεφαλῆς φορέ- pata δ.άφορα, ποτὲ μὲν τὸ ὀνομαζόμενον τροπαιου- χίαν, ποτὰ δὲ Ἱουστινιάνειον, àv ἄλλοις δὲ ὑπέρτε-΄ pov, ὧν τὰ σχήματα ἑχάστων οὐχ ἔστι νῦν κατὰ μέρος λέγειν.

᾿Απὸ μὲν τῶν τοιούτων φορεμάτων φορεῖ ὁ βασι- λεὺς ola ἂν βούλοιτο, τὸν δέ ya σταυρὸν ἐν δεξιᾷ ςέρει ἀεὶ, &v δὲ τῇ ἀριστερᾷ βλάτιον χώδιχι ἐοι» χὺς, δεδεµένον μετὰ µανδυλίου * ὃ β)άτιον ἔχει χῶμα ἑἐντὸς, xal καλεῖται ἀχαχία. Kol τὸν μὲν σταυρὸν ὁ βασιλεὺς φέρων δι’ αὐτοῦ δείχνυσι τὴν εἰς Χριστὸν ἑαυτοῦ πίστιν, διὰ τοῦ στέµµατος τὴν τιμὴν, διὰ τῆς ζώνης (f) νῦν, ὡς εἴρηται, καλεῖται ξιάδηµα) τὸ στρατιώτην εἶναι αὐτὸν, διὰ τοῦ σἄκχου µέλανος ὄντος τὸ τῆς βασιλείας χρύφιον, διὰ τοῦ χώματος, χαλεῖται ἀἁχαχία, ὡς εἴπομεν, τὸ τὸν βασιλέα ταπεινὸν εἶναι ὡς θνητὸν χαὶ μὴ διὰ τὸ τῆς βασιλείας ὕψος ἑπαίρεσθαι καὶ μεγαλανχεῖν, διὰ τοῦ µανδυλίου «b ταύτης ἄστατον xal τὸ µεταδαί- νειν ἀφ' ἑτέρο εἰς ἕτερον, διὰ τῆς σπάθης τὸ ἐξουσιαστιχόν, Καὶ τὴν λαμπάδα φἑρουσιν ἔμπρο- σθεν αὐτοῦ διὰ τὸ φάσχον λόγιον ὅτι Οὕτω λαμφάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἕμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσι τὰ καλὰ ὑμῶν ἔργα χαὶ δοξάζωσι -ὃν Πατέρα ὑμῶν &by ἓν τοῖς οὐρανοῖς.,

Μετὰ μέντοι τὸν βασιλέα ἀλλάξαι τὰ ἑαυτοῦ

dena ; et aliquando quidem baec, aliquando epilo- ricum seu superulam et phaceolium gestat, aliquan- do cabbadium et phyalin. In. capite diversa habet gestamina, B1 interdum id quod vocatur tropzu- chia, aliquando Justinianeum, aliquando hyperteron diclum ; quorum figuras particulatim declarare non est bujus loci.

Ex his igitur gestaminibus gestet imperator quod- cunque voluerit. At crucem in dextra semper por- tat, in sinistra vere pannum sericum codici simile, ligatum mantili, habetque intus terram, et vocatur acacia. Kt crucem quidem ferens imperator suam in Christum manifestat fldem, stemmate. protesta- tur honorem ; zona, quae, ut sumus prefati, diade- ma vocatur, se militem proflletur; s»ceo subfusco (violaceo nimirum vel purpureo ) imperii obscuri- tatem e£ secretum ; pulvere, qui, ut diximus, aca- cia nuncupatur, imperatorem humilero esse ut mor. talem, neque propter imperii sublimitatem efferri, neque insolenter se jactare. l'er mautile significa- tur ejusdem imperii inconstantia et mos ab uno ad alium transeundi, Per ensem indicatur potestas. Lampadem praeferunt imperatori propter illud Chri- sti dictum : «Sie luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in colis est. »

Postquam imperator sua indumenta mutavit, pro-

φορέματα, ὁ πρωτοδεστιάριος ἐμφανίζει αὖθις τὰ C tovestiarius iterum pilaticia ostendit ; quo signi-

πιλατίχια, τὴν τοῦ βασιλέως δειχνύων ἑτοιμασίαν.

Tv δὲ σπάθην αὐτοῦ φέρει ἀρχοντόπουλον ἀσχεπὲς, -

τῶν ἐγγὺς προσηχόντων τῷ βασιλεῖ’ ὁ γὰρ µέγας δοµέστικχος ἵσταται xal οὗτος μετὰ τῶν λοιπῶν ἁρ- χόντων ἓν τῇ αὐλῃ.

Σταθεὶς οὖν ὁ βασιλεὺς ἐπὶ τῆς προχύφεως φα[- νεται &mb τῶν γονάτων καὶ ἄνω, ἓν μὲν τῇ δεξιᾷ τὸν σταυρὸν φέρων, Ev δὲ τῇ ἀρισ-:ερᾷ τὴν ἀκαχίαν, ὡς δεδήλωται. Αὐτὰ ταῦτα φορεῖ ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ, εἰ ἑστεμμένος εὑρίσχεται' εἰ δὲ μὴ, τὸ σύνηθες ᾖῥοῦχον αὐτοῦ, xal Em' αὐτὸ λεγόμενον φυαλὶν μετὰ λίθων xal papyápuv. Ἐπὶ χεφαλῖῆς δὲ φἑρει στέφανον, φαινόµενος xal οὗτος ἀπὸ τῶν γονάτων xal ἄνω. Τῶν δὲ δεσποτῶν τὰ μὲν λοιπὰ

ficst imperatorem jam paratum esse. Cujus 59 en- sem aperto capite fert Juvenis primariuser illis qui imperatorem genere prope attingunt : nam magnus domesticus stat et ipse eum eztéris proceribus in aula.

Stans igitur imperator in solio conspicuus est. a genibus et supra, dextra crucem, sinistra acaciam portans, ut antea dictum. Eadem gestamina fert itidem imperatoris filius, οἱ sit coronatus : sin mi- nus, usitatum sibi indumentum habet, et super il- lud quod dicitur capitis tegimen, ex unionibus et margaritis confectum. Capile sertum gestat. Appa- ret et iste populo a genibus et supra. Despota a pet« tore et supra aspectabiles sunt : celer corporum.

τῶν σωμάτων χρύπτονται, ἀπὸ δὲ τοῦ στήθους xai D partes occultantur.

ἄνω φαίνονται.

Μετὰ γοῦν τὸ ἑτοιμασθῆναι τὸν βασιλέα xal στα- Ῥῆναι, ὁ πρωτοδεστιάριος ἐμφανίζει πάλιν ἐχ τρί- του τὰ πιλατίχια, δηλῶν διὰ τούτου ὅτι ὁ βασιλεὺς ἑστάθη εἰς τὴν πρόχυψιν. Καὶ παρευθὺς ἀνοίγουσι τὰ βηλόθυρα, χαὶ οὔτε ὁ πρωτοδεστιάριος οὔτε ὁ λαμπαδάριος οὔτε μὴν ὁ τὴν βααιλιχὴν φέρων σπάθην φαίνονται ὅλως, εἰ μὴ fj σπάθη µόνη xal ἡ λαμπάς. "Άμα γοῦν τὸ ἀνοιγῆναι ταῦτα, xol τὸν βασιλέα xal µόνον φανῆναι, εὐθὺς φάλλουσιν οἱ φάλται τὸ πολυχρόνιον, τῶν ὀργάνων ἠχούντων, διαφέρων ὄντων, ὡς εἴρηται. Οἱ μέντοι φάλται μετὰ τὸ πολυχρονίσαι σιωπῶσιν, τὰ ὄργανα δὲ Ἱχοῦσι μέχρι xai ixavr;; ὥρας, Εἶτα τοῦ βασιλέως δρέμα

Postquam igitur Ἱπιρογλίου paratus est et ία!» protovestiarius tertio pilaticia ostendit, indicans boc signo imperatorem jam iu solio stare, statimque diducuntur cortine ; et neque protovestiarius ne- que lampadarius, neque qui portat ensem imperia- lem, uspiam appzrent, sed solus ensis et. lampas Ergo simul ac cortine panduntur, et Imperator, is- que solus, conspicitur, statim cantores cantant. il- lud : « Diuturnum faciat Deus imperium tuum, » resonantibus organis, quz varia sunt, ut antea di- ctum. Cantores igitur post multorum annorum ap- precationem conticescunt. At organa satis multo tempore perstrepunt. Deinde imperatore 53 sen-

07 CODINI CUROPALAT/E 08 visuntur flammula despotarum et procerum, &t A ἀρχόντων, οὐ μὴν καὶ κατὰ τάξιν. Τούτων δ᾽ a3

non certo ordine. Pone ista conspiciuntur populi seu tribunorum. v

Ceterum postquam predicti hymni fioem ac- ceperunt, omues cantores et lectores multos snnos imperatori apprecantur, quando ecclesiam ingre- ditur adorationis causa, et ut panem benedictum sumat. Deiude redit imperator ad solium elevatius, et confestim adest universus imperialis 49 clerus cum supradictis indumentis suis, et stant ante flammula. Inter hzc autem, clerum, inquam, et flammula, stant omnes qui dicuntur pegniotz, nempe tubicines, buccinatores, cymbalistz δἱ su- rulist:e ; et hi soli : nam ex minutioribus instru- mentis ne unum quidem adest. Postea adveniunt quoque proceres similiter cum suis gestaminibus, stantque singuli secundum ordinem et dignitatem suam, prout in triclinio fleri consuevit. Similiter et Barangi ; stant ii. quoque in eadem aula prope columnas solii, ferentes secures suas palmis suis. Cum autem superne ex solio elevatiore imperatot se conspiciendum pr:ebet, transferunt eas, ut moris est, in huineros suos.

Ascendente igitur imperatore in solium, ut prius expositum esl, simul ascendunt etiain despotze, prz-- terea lampadarius cum conto et face et lampade, ei protovestiarius. Et postquam vela seu cortinas sug- penderunt circa solium imperatoris, protovestiarius pilaticia siveclavas honorarias manu destra in su-

ὄπιαθεν τὰ τῶν δηµάρχων.

Μετὰ δὲ τὴν ἀπόλυσιν τῶν προῤῥηθέντων ὕμνων πάντες φάλται τό xal οἱ ἀναγνῶσται πολυχρονίζονσι τὸν βασιλέα εἰσερχόμενον kv τῇ ἐχχλησίᾳ προσχυνῆ- σαι χαὶ ἀντίδωρον λήφεσθαι. Elta ἀνέρχεται ὁ βασι- λεὺς ἐπὶ τῆς προκύψεως, καὶ αὐτίχα ἔρχεται ὁ βασι- λιχὸς ἅπας χλῆρος μετὰ τῶν προῤῥηθέντιν ἑνδυ- µάτων αὐτῶν, xal ἵστανται ἔμπροσθεν τῶν φλα- µούλων. Μεταξὺ δὲ τούτων δὴ, τῶν τοῦ χλήρου xol αὐτῶν δὴ τῶν φλαμούλων, ἵστανται πάντες οἱ λεγό- pevor παιγνιῶται, ἤτοι σαλπιγχταὶ, βουκχινάτορες, ἀναχαρισταὶ χαὶ σουρουλισταὴ, οὗτοι καὶ μόνοι * ἀπὸ γὰρ τῶν λεπτῶν ὀργάνων οὐδὲ ἓν παραγίνεται. Εἶτα ἔρχονται ὡσαύτως μετὰ τῶν φορεµάτων, xal ἵσταν- παι ἕχαστοι χατὰ τὴν τάξιν αὐτῶν, χαθὰ xai iv τῷ τριχλίνφ. Ὁµοίως xal οἱ Βάραγγοι, καὶ ἵστανται καὶ οὗτοι ἐν τῇ αὐλῇ πλησίον τῶν τῆς προχύφεως χιονίων, φέροντες τὰς πελέχας αὐτῶν ἐπὶ τῶν xap- ποχείρων αὐτῶν * τοῦ βασιλέως δὲ ἄνωθεν ἀπὺ τῆς προχύφεως φανέντος αἴρουσιν αὐτὰς πάντες, ὡς ἔθος, ἐπὶ τῶν ὤμων αὐτῶν.

Ανερχομένου οὖν τοῦ βασιλέως, ὡς δεδήλωται, εἰς τὴν πρόχυψιν συνανέρχονται καὶ οἱ δεσπόται, ἔτι δὲ ὁ λαμπαδάριος μετὰ τοῦ διδαμπούλου καὶ τῆς λαμπάδος καὶ ὁ πρωτοθεστιάριος. Καὶ ἐπειδὴ χρέ- µανται βηλόθυρα εἰς τὴν πρόχυψιν την τοῦ βασιλέως καλύπτοντα θεωρίαν, à πρωτοθδεστιάριος πιλατίχια

blimi suspensa tenens (de quibus paulo post dicetur) c χκρατῶν ἁπ[ωρημένα γε ὄντα κατὰ τὴν δεξιὰν χεῖρα

euwittensque per cortinam populoostendit; quoindicie significat imperatorem jam in solium ascendisse.Cum ergo imperator in solio suum stemma vel aliud gesta- men gestaturus est, protovestiarius $6) ex ruchario acceptum imperatori ex oflicio suo id offert. Neque solum occasione horum festorum, sed semper sic agit.

αὐτοῦ, περὶ ὧν μετ) ἀλίγον ῥηθήσεται, ἐκδαλὼν αὐτὰ &nb τοῦ βηλοθύρου δε[χνὺσι πρὸς τὸν Aabv, δηλῶν διὰ τούτου ὅτι ἀνῆλθεν ὁ βασιλεὺς εἰς τὴν πρόκυψιν. "Ovtoz οὖν ἐν τῇ προχύψει τοῦ βασιλέως xat τὸ éav - τοῦ στέµµα f) τι τῶν ἄλλων αὐτοῦ φορεµμάτων φορέ- get» μέλλοντος, à πρωτοθδεστιάριος λαµδάνων αὐτὸ

ἀπὸ τῶν τοῦ ῥουχαρείου ὑπηρετῶν δίδωσι τῷ βασιλεῖ, Οὐ µόνον δὲ κατὰ τὸν τοιοῦτον τῶν ἑορτῶν και-

ρὸν, ἀλλὰ καὶ ἀεὶ οὕτω ποιεῖζ.

Habet et lioc proprium atque eximium, ul si ín weste vel pileo imperatoris aliquod. animalculum 'viderit vel lutum vel aliud quid assimile, deposito Capitis sui legumento scu pileo, extenta manu illud tollat aut purget, licet prius faeultatem non obti- nuerit. Quod huic soli concessum est, cxteris om- nibus proceribus ejus faciendi potestate denegata.

Scire oportet illud quod nunc vocatur stemma, vlim appellatum esse-diadema. Id autem erat lata vitta ex unionibus et margaritis, posita quidem in imperatoris fronte, sed circa occiput retro ligata : aide et diadematis, quasi dicas ligamenti, nomen obtinuit : quod paulatim mutatum evasit tale quale hodie visitur, et nominatur stemuia. Porro quod nimc vocatur diadema, olim zona militaris diceba- tur, insigne honoiis. Hiuc tyranni venerandos mar- Ayres, qui Chrístuim: confitebantur ante oninia pri- wabant zous οἱ torque, et postea tradebant tortori- bus. Στρεπτὸν (torques ) vero est aurum diductum, ex tribus quasi funiculis contextum, quod ferebant in collo. Quando igitur imperator fert stemma,

Ἔχει δὲ xal τοῦτο ἴδιον xal ἑξαίρετων, ὅτι &v «t ζωῦφιον ἵδῃ f) πηλὺν f) ἄλλο ει περὶ τὸ ῥ .ῦχον τοῦ βασιλέως, τὸ σχιάδιον ἐκδάλλων τὴν χεῖρα ἑχτείνας ἑπαίρει Ἰ καθαἰρει τοῦτο ἀνερωτήτως, μηδενὸς τῶν ἄλλων ἁπάντων ἀρχόντων ἄδειαν ἔχαντος τοῦτο ποιῆ- σαι, εἰ μ} τούτου xal µόνον.

Ast δὲ γινώσχειν ὅτι ὅπερ καλεῖται vov στέµµα, ὠνομάξετο πάλαι διάδηµα. Τοῦτο δὲ ἣν βλάτιον μετὰ λίθων xol µαργάρων, χατὰ τὸ τοῦ βασιλέως µέτωπον. χείµενον μὰν, δεδεµένον ὃ᾽ ὄπισθεν περὶ τὸν ἐγχέφαλον, bib x3V ἐχαλεῖτο διάδηµα * ὅπερ ἐκ τοῦ χατὰ μιχρὸν ἁμειφρθὲν ἐγένετο olov ὁρᾶται τὴν σήμερον, καὶ ὀνομάτεται στέμμα. "O δὲ νῦν χαλεῖ- ται διάδηµα, ἑλέγετο πάλαι ζώνη στρατιωτιχὴ δη- λοῦσα τιμήν * ὅθεν xal οἱ τύραννοι πρῶτον ἀφῄρουν τίς ζώνης καὶ τοῦ στρεπιοῦ τοὺς τῶν μαρτύρων ἑντίμους τὸν Χριστὺὸν ὁμολογοῦντας, ἔπειτα παρε- δίδουν τούτους βασανιαταϊῖς. Στρεπτὸν δέ ἔστιν ἑλη- λαμένος χρυσὸς, ἐκ τριῶν πεπλεγμένος χαθάπερ σχοινίων, ὅπερ ἐφόρουν ἐπὶ τραχήλου. Ὅτε γοῦν ὁ

69 DE OFFICIIS CPOLITANIS, CAP. VI. 10 βασιλεὺς τὸ στέµµα φορεῖ, ἕτερόν τι ἔνδυμα οὗ φο- Α aliud indumentum non gestat preter saccum et dia-

ρεῖ εἰ μὴ τὸν σάχχον xal τὸ διάδηµα. Καὶ ὁτὲ μὲν ταῦτα, ὁτὲ δὲ ἐπιλουρίχιον xal φαχεωλίδα φορεῖ, ἅλ- λοτε γαθθάδιον xal φναλὶν, ἐπὶ δὲ κεραλῆς φορέ- µατα δ.άφορα, ποτὲ μὲν τὸ ὀνομαζόμενον τροπαιου-

χίαν, ποτὲ δὲ Ἰουστινιάνειον, àv ἄλλοις δὲ ὑπέρτε-΄

pov, ὧν τὰ σχήματα ἑκάστων οὐχ ἔστι νῦν κατὰ μέρος λέγειν.

᾿Απὺ μὲν τῶν τοιούτων φορεµάτων φορεῖ ὁ βασι- λεὺς ola ἂν βούλοιτο, τὸν δέ ye σταυρὸν ἐν δεξιᾷ σέρει ἀεὶ, Ev δὲ τῇ ἀριστερᾷ βλάτιον χώδιχι ἐοι- χὺς, δεδεµένον μετὰ µανδυλίου ' ὃ β)άτιον ἔχει χῶικα ἐντὸς, xal χαλεῖται ἀἁχαχία. Kai τὸν μὲν σταυρὸν ὁ βασιλεὺς φέρων δι αὑτοῦ δείχννσι τὴν εἰς Χριστὸν ἑαυτοῦ πίστιν, διὰ τοῦ στέμματος τὴν τιμὴν, διὰ τῆς ζώνης (ἡ νῦν, ὡς εἴρηται, χαλεῖται ξιάδηµα) τὸ στρατιώτην εἶναι αὐτὸν, διὰ τοῦ σἄᾶκχου µέλανος ὄντος τὸ τῆς βασιλείας χρύφιον, διὰ τοῦ χώματος, καλεῖται ἀχαχία, ὡς εἴπομεν, τὸ τὸν βασιλέα ταπεινὸν εἶναι ὡς θνητὸν καὶ μὴ διὰ τὸ τῆς βασιλείας ὕψος ἑπαίρεσθαι χαὶ μεγαλαυχεῖν, διά τοῦ μανδυλίου «b ταύτης ἄστατον καὶ τὸ µεταθαἰ- νειν ἀφ' ἑτέρου εἰς ἕτερον, διὰ τῆς σπάθης τὸ ἐξουσιαστιχόν. Καὶ τὴν λαμπάδα φέρουσιν ἔμπρο- σθεν αὐτοῦ διὰ τὸ φάσχον λόγιον ὅτι Οὕτω λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσι τὰ χαλὰ ὑμῶν ἔργα καὶ δοξάζωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἓν τοῖς οὐρανοῖς.

Μετὰ μέντοι τὸν βασιλέα ἀλλάξαι τὰ ἑαυτοῦ

dena ; et aliquando quidem haec, aliquando epilo- ricum seu superulam et phaceolium gestat, aliquan- do cabbadium et phyalin. In capite diversa habet gestamins, S1 interdum id quod vocatur tropzu- chia, aliquando Justinianeum, aliquando hyperteron dictum ; quorum figuras particulatim declarare non est hujus loci.

Ex his igitur gestaminibus gestet imperator quod- cunque voluerit. At crucem in dextra semper por- tat, in sinistra vere pannum sericum codici simile, ligasum mantili, babetque intus tecram, et. vocatur acacia. Et crucem quidem ferens imperator suam in Christum manifestat fidem, stemmate protesta- tur honorem ; 20na, quz, ut sumus prafati, diade- ma vocatur, se militem profltetur; saceo subfíusco (violaceo nimirum vel purpureo ) imperii obscuri- tatein et secretum ; pulvere, qui, ut diximus, aca- cia nuncupatur, imperatorem humilem esse ut mor- talem, neque propter imperii sublimitatem efferri, neque insolenter se jactare. l'er mautile signillca- tur ejusdem imperii inconstantia ei mos ab uno ad alium transeundi, Per ensem indicatur potestas. Lampadem preferunt imperatori propter illud Chri- sti dictum : «Sie luceatlux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patreum vestrum, qui in colis est. »

l'ostquam imperator suajndumenta mutavit, pro-

qopípa:a, 6 πρωτοδεστιάριος ἐμφανίζει αὖθις τὰ C tovestiarius iterum pilaticia ostendit ; quo signi-

χιλατίχια, τὴν τοῦ βασιλέως δειχνύων ἑτοιμασίαν.

Tv δὲ σπάθην αὐτοῦ φέρει ἀρχοντόπουλον ἀσχεπὶὲς, -

τῶν ἐγχγὺς προσηχόντων τῷ βασιλεῖ’ ὁ γὰρ µέγας δοµέστιχος ἵσταται xal οὗτος μετὰ τῶν λοιπῶν ἁρ- χόντων ἐν τῇ αὐλῃ.

Σταθεὶς οὖν ὁ βασιλεὺς ἐπὶ τῆς προχύφεως φαί- νεται ἀπὺ τῶν γονάτων xal ἄνω, ἓν μὲν τῇ δεξιᾷ τὸν σταυρὸν φέρων, Ev δὲ τῇ ἀριστερᾷ τὴν ἀχαχίαν, ὡς δεδήλωται. Αὐτὰ ταῦτα φορεῖ ὁ βασιλευς xal ὁ υἱὸς αὐτοῦ, εἰ ἑστεμμένος εὑρίσχεται' εἰ δὲ μὴ, τὸ σύντθες ῥοῦχον αὐτοῦ, xal ἐπ αὐτὺ λεγόμενον φυαλὶν μετὰ λίθων xal papyápuv. Ἐπὶ χεραλῆς δὲ φέρει στέφανον, φαινόµενος xal οὗτος ἀπὸ τῶν γονάτων καὶ ἄνω. Τῶν δὲ δεσποτῶν τὰ μὲν λοιπά

τῶν σωμάτων χρύπτονται, ἀπὸ δὲ τ,ῦ στήθους καὶ D

ἄνω φαίνονται.

Μετὰ γοῦν τὸ ἑτοιμασθῆναι τὸν βασιλέα καὶ στα- θῃναι, ὁ πρωτοθεστιάριος ἑμφανίζει πάλιν ἐκ τρί- του τὰ πιλατίχια, δηλῶν διὰ τούτου ὅτι ὁ βασιλεὺς ἑστάθη εἰς τὴν πρόχυψιν. Καὶ παρευθὺς ἀνοίγουσι τὰ βηλόθυρα, χαὶ οὔτε ὁ πρωτοθεστιάριος οὔτε ὁ λαμπαδάριος οὔτε μὴν ὁ την βασιλιχὴν φέρων σπάθην φαίνονται ὅλως, εἰ μὴ fj σπάθη µόνη xat ἡ λαμπάς. "Aya γοῦν τὸ ἀνοιγῆναι ταῦτα, xal τὸν βασιλέα καὶ µόνον φανΏναι, εὐθὺς Ψάλλουσιν οἱ ψάλται τὸ πολυχρόνιον, τῶν ὀργάνων Ἰχούντων, Gag pv ὄντων, ὡς εἴρηται. Οἱ μέντοι φάλται μετὰ *b πολυχρονίσαι σιωπῶσιν, τὰ ὄργανα δὲ ὶχοῦσι μέχρι xaX ἱχανΏῆς ὥρας. Εἶτα τοῦ βασιλέως ἠρέμα

ficat imperatorem jam paratum esse. Cujus 59 η» sem aperto capite fert juvenis primariusex illis qui imperatorem genere prope attingunt : nam magnus domesticus stat et ipse cum eztéris proceribus in aula.

Stans igitur imperator in solio conspicuus est. a genibus el supra, dextra crucem, sinistra acaciam portaus, ut antea dictum. Eadem gestanina fert itidem imperatoris filius, si sit coronatus : sin mi- nus, usitatum sibi indumentum habet, et super il- lud quod dicitur capitis tegimen, ex unionibus et margaritis confectum. Capite sertum gestat. Appa- ret et iste populo a genibus et supra. Despotz a pet« tore et supra aspectabiles sunt : cetera corporum. partes oceultantur.

Postquam igitur imp^rator paratus est et sta, protovestiarius tertio pilaticia ostendit, indicans hoc signo imperatorem jam in solio stare, stalimque diducuntur cortine ; et neque protovestiarius ne- que lampadarius, neque qui portat ensem imperia- lem, uspiam appzrent, sed solus ensis et lampas Ergo simul ac cortine panduntur, et imperator, is- que solus, conspicitur, statim cantores cautant. il- lud : « Diuturnum faciat Deus imperium tuum, » resonantibus organis, qua varia sunt, ut antea di- ctuin. Cantores igitur post multorum annorum ap- precationem conticescunt. Αἱ organa satis multo tempore perstrepunt. Deinde imperatore $3 seu-

71 CODINI CUROPALAT.£ 79 sim mantile suum movente ceasant et ipsa ; et rur- A τὸ μανδύλιον χτήσαντος παραυτίχα xal ταῦτα

sus incipiunt cantores accommodatos festo versus decantare, et paulo post illud : « Christus natus est, qui te imperatorem coronavit, » et post hoc s!ichos seu versus. Et rursus idem sat longo tempore. Deiu- de nomina imperatorum et iraperatricum bonis pre- cationibus afficiuntur. Quo peracto cantores iterunt multos annos concinunt. Quibus adhue canentibus ex- p»nduniur et clauduntur córting imperatoris; orga- nis denuo ad modicum tempus resonantibus exeunt flammula seu vexilla. Et imperatoria quidem ferun- tue in vestiarium, ubi asservari solent ; procerum vero quodlibet ad proprias cujusque sedes defertar. Descendens imperator ad niensam se confert, quoti- dianum amictum ferens : at proceres supra exposita gestant gestamina.

(::eleram oratio de mensa differatur nonnihil. Quoniam vero pilaticiorum mentionem antea feci- mus, dicamus prius de illis, ut postmodum etiam de mensa disseramus,

Cyrus magnus, rex Perearum, filius Cambysse, post obitum Astyagis avi sui haereditate etiam ac- quisivit imperium ejus, hoc est Medorum regnum. Cum igitur Persarum geus parva esset. et vitain pastoritiam ageret, Cyrus, relictis Persarum mori- bus, utebatur ritu et consuetudiue Medorum, utpote gentis magna et magnifice, Horum vero judices fe- rebant 4$ epilorica seu superulas, et in capite li- neum legmen phaceolidem appellatum. Ex quolibet

phaceolio pendebat a sinistra parte margellium sive C

fimbria ex margella, alteram aurem ejus qui gesta- bat obtegens. Quo significabatur aurem quidein re- tectam accusatoribus dari, tectam vero aurem ac- cusatis, sed absentibus, reservari. Excollo judicum pendebant in sericis filis margellia auro ductili tex- ta. Longitudo erat spithama minor, latitudo uuius palmi ; que rex Medorum ferebat, similiter et ju- dices. Quemadmodum igitur olim exercituum dyces ferebant torques, qui erant honoris indices, sic et pilaticia honorem judicum manfestabant. Cyrus igiwur regnum Medorum adeptus eorum quoque consuetudinibus utebatur, ut antea exposituin est. Armis vero in Assyrios sumptiseoruin itidem impe- rium oceupavit majus imperio Medorum, a quibus eiiam nonnullas consuetudines mutuatus est ; se ip- sum vero Persarum regem appel:avit, tribuens hoc paterui regni honori, licet minus esset imperio Mcdo- rum et Assyriorum, ut dictum est. Ergo a Medis ac- cepit phaceulium e! epiloricum, ab Assyriis scarani- cum, cabbadium et draconibus insignitum flaminu- lum seu vexillum ; et ab eo tempore mos obtinuit ut omnes post Cyzum appellacentur reges Persarum, usque ad Darium, qucm cum Alexander Macedonum rex devicisset, pariter ei regno 99 ejus potitus est. Cuinque magnus Constantinus et esset et diceretur iinperator Romanoruti,, successores ejus usque ad hzc tempora imperatores Romanorum salutantur ; et crm Alexander fuerit rex Macedonum, Macedo- nia autem lKomanorum imperatoris in ditione sit,

παύουσιν, xal ἄρχονται πάλιν οἱ φάλται, προσφό- ρους λέγοντες στίχους τῇ ἑορτῇ, χαὶ μετ ὀλίγον " € ριστὸς ἐγεννήβη ὁ στέφας σε βασιλέα,» χαὶ μετὰ τοῦτο στίχους, xol πάλιν αὐτὸ µέχρι καὶ ἱχανῆς ὥρας. Εἶτα Ὑίνεται fj εὐφημία τῶν ὀνομάτων τῶν βασιλέων χαὶ τῶν δεσποινῶν, μεθ) ἣν πολυχρονί- ζουσιν αὖθις ol φάλται. Τούτου δ' ἔτι Φαλλομένιυ χλείουσι τὰ βηλόθυρα. Πάλιν δὲ τῶν ὀργάνων πρὸς ὀλίγον ἠχούντων ἐχθδαίνουσι τὰ φλάμουλα. Καὶ τὰ μὲν βασιλικὰ διακοµίζονται εἰς τὸ βεστιάριον, ὅπου εὑρίσχεται, τὰ δὲ τῶν ἀρχόντων kv τοῖς οἴχοις ἑχάστων. Κατελθὼν δὲ ὁ βασιλεὺς ἀπέρχεται εἰς την τράπεζαν xav' ἔθος, φορῶν χαθημερινὴν στο- λὴν, οἱ δὲ ἄρχοντες τὰ προβῥηθέντα τούτων φορέ- paa.

Ὁ μέντοιτῆς τραπέζης λόγος ἀναμεινάτω μικρόν’ ἐτεὶ δὲ πιλατικίων προεμνήσθηµεν, εἴπωμεν χατὰ πρῶτον περὶ αὐτῶν, Έπειτα ἵνα καὶ περὶ ταύτης δηλώσωμεν. |

"O Κῦρος ὁ μέγας, 6 τῶν Περσῶν βασιλεὺς, υἱὸς ὢν τοῦ Καμθύσου, μετὰ θάνατον ᾿Αστυάγου τοῦ πάππου αὐτοῦ ἐκληρώσατο xal την ἐχείνου ἀρχὴν Ἴτοι τοὺς Μίδευς. Τῶν τοίνυν Περσῶν ἔθνους ὄντων μικροῦ, καὶ νομαδικὸν βίον ζώντων, 6 Κῦρος δη. οὕτος τὰ τῶν Περσῶν ἔθιμα κχαταλείφας τοῖς τῶν Mfbov ἐχρήσατο, μεγάλου ὄντος ἔθνους xal µεγα- λοπρεποῦς, ὧν δη ol χριταὶ ἑἐφόρουν ἐπιλούρικα καὶ ἐπὶ χεφαλῆς φαχεωλίδα. "Ev οὖν φαχεωλίῳ ἑκάστῳ χρέµαταί τε χατὰ τὸ ἀριστερὺν µέρος μαργέλλιον συρματέῖνον, τὸ ἕτερον τοῦ φοροῦντος τῶν (tty καλύπτον, δηλοὺν ὡς τὸ μὲν ἀσχεπὲς τῶν ἐγχαλούν- των ἐστὶ, τὸ δὲ σκεπόµενον οὓς τῶν χατηγορουµέ- vov μὲν, ph παρόντων δέ. Ἐπὶ δὲ τραχήλου τῶν κριτῶν ἑκρέμαντο δύο τινὰ διὰ σιτανίων πιλατίχια λεγόμενα, ἅπερ lol μαργέλλια μετὰ σύρματος, τὸ μὲν μῆχος σπιθαμῆς ἕλαττον, τὸ δὲ πλάτος παλα- μιαῖον. "ΆΑτινα ὁ τῶν Μήδων ἑφόρει βασιλεὺς, ὁμοίως καὶ οἱ χριταἰ. Ὥσπερ οὖν ἐφόρουν πάλαι οἱ στρα- τηγοὶ στρεπτὰ, τὴν τιμ]ν τούτων δηλοῦντα, οὕτω xai τὰ πιλατίχια τὴν τιμὲἓν τῶν κριτῶν ἑδήλουν. Ὁ τοίνυν Küpoc τὴν τῶν Μήδων ἀρχὴν χτησάµενος, ὡς δεδήλωται, καὶ τοῖς ἔθεσι τούτων ἐχρῆτο' πο-

2 λεμήσας δὲ ἔπειτα xal τοῖς ᾿Ασσνρίοις συµπαρέλαδε

piv xai τὴν τούτων ἀρχὴν, µείζω τῆς τῶν Μήδων οὖσαν, ἀφ᾽ ὧν xal τινα τούτων ἔθιμα ἔλαδεν, ἑαυ-΄ τὸν δὲ βασιλέα Περσῶν ὠνόμαξε τιμῆς ἕνεχα τῆς τοῦ πατρὸς ἀρχῆς, εἰ xal τῶν Μήδων xaX τῶν 'Áa- cuplov ἑλάττων ἣν αὐτὴ, ὡς εἴρηται. Καὶ ἀπὸ μὲν τῆς τῶν Μίδων ἀρχῆς ἔλαδε τό τε φαχεύλιον xol «b ἐπιλούριχον, ἀπὸ δὲ τῆς τῶν ᾿Ασσυρίων τὸ exapávixoy 1ó τα χαθδάδιον καὶ τὸ δραχόντειον φλά- µουλον. Καὶ ἕκτοτε ἐπεχράτησε τοὺς μετὰ Κῦρον πάντας βασιλέας χιλεῖοθαι Περσῶν, µέχρι xai τοῦ Δαρείου, ὃν καταστρεφάµενος Αλέξανδρος ὁ τῶν Μαχεδόνων βασιλεὺς ἔσχε τὴν ἀρχὴν τούτου. Ἐπεὶ δὲ ὁ μέγας Κωνσταντῖνος xal ἣν xal ἐλέγετο βασι- λεὺς Ῥωμαίων, βασιλεῖς τῶν Ῥωμαίων χαλοῦνται μέχρι τοῦ νῦν χαὶ οἱ ἐχείνου διάδοχοι βασιλεῖς. Καὶ

13 DE OFFICIIS CPOLITANIS. — CAP. VIT. 74 ἐπειδὴ ὁ μὲν ᾽Αλέξανδρος τῶν Μακεδόνων ἣν βασι- A Orientales populi magno lionore afficiunt imperato.

λεὺς, ἡ δὲ Μακεδονία ὑπὸ τὴν τοῦ βασιλέως ἜῬω- µαίων χεῖρα εὑρίσχεται, τὰ μὲν ἕφα ἔθνη διδόασι τὴν «phy τῷ βασιλεῖ ὡς διαδόχῳ τοῦ πατριχοῦ οἴχου τοῦ Αλεξάνδρου, τὰ δ᾽ a0 ἑσπέρια ὡς τοῦ μεγάλου Κωναταντίνου διαδόχῳ. Καὶ περὶ μὲν τού- των οὕτως. :

ΚΕΦΑΛΛΙΟΝ Z.

Περὶ τῆς τοῦ βασιΛέως εραπέζης.

Ἑπανιτέον δὲ αὖθις 50cv ἐξήλθομεν. Too βασιλέως βὲν οὖν εἰς τὴν τράπεζαν ἀπελθόντος xai χαθί- σαντος, ὑπηρετοῦσιν αὑτῷ ὅ τε δοµέστιχος χαὶ ὁ ἐπὶ τῆς τραπέζης ^ οὗτοι xal γὰρ ὑπηρετοῦσιν, εἰ

rem tanquam successorem in paterna domo Alexa: dri : at populi Occidentales eumdem imperatorem valde colunt ceu Constantini Magni successorem. Et de his quidem ita dictum esto.

CAPUT τί. σ De mensa imperatoris,

Redeundum iterum est unde digressi sumus. Im- peratori ergo jam ad mensam profecto ministrant domesticus el prefectus menste. Isti enim mini- sirant, $i presentes sint, quemadmodum et pin-

παρόντες εὑρίσχονται, ὥσπερ δὴ xaX ὁ πιγχέρνης, Ὁ cerna. Porro extra triclinium multos annos appre-

Πολυχρ/νίζουσι δὲ τοῦτον ἔξω τοῦ τριχ)ίνου ὅσοι φοροῦσι σχιάδια χρυσοχόχχινα, xal εἰαελθοῦσιν ὀρίξει ὁ βασιλεὺς εἰς πολλὰ ἔτη, χαὶ ἀπέρχονται. Καὶ μετ αὐτοὺς πολυχρονίνουσιν οἱ cuppatttva φοροῦν- τες. Καὶ μετὰ τὸ πολνχρονίσαι χαὶ τούτους, ὁ πρω- τοθεστιαρίτης πρὸς τῇ πύλῃ ἱστάμενος, f) εἰ τύχοι λείπειν αὐτὸν, 6 μέγας ἑταιριάρχης ἣ ὁ πριµμιχή- proc τῆς αὑλῆς λέχει πρὸς αὐτοὺς * « Εἰς πολλὰ Ex» ὀρίζει ὁ αὐθέντης μᾶς 6 βασιλεύς. » Οἱ δὲ χαὶ clo- ελθόντες προσχυνοῦσι, χαὶ ἁτέρχονται χαὶ οὗτοι. Ἔνπειτα πολυγρον/φουσιν ol. ἑφεξῆς ἄρχοντες. Καὶ ol μὲν φοροῦντες σχιάδ.α χρυσοχόχχινα x: συρµ1- τέῖνα ἀπέρχονται, ὡς εἴρηται, πλὴν τοῦ πιγχέρνη' περιμένει Υ4ρ οὗτος ὑπηρετβσων ἐπὶ Sc εραπέζης cip βασιλεῖ. Τοὺς δὲ χλαπωτὰ φοροῦντας, οἱ προ- δηλωθέντες ὑπηρέται, τοὺς τόπους ἑχάστων τοῦ- των Ὑινώσχοντες, φέρΟυσιν αὐτοὺς, xal πολυχρο- νίζουσι xal οὗτοι’ εἶτα λέγουσι πρὸς ato); « Ei; πολλὰ ἔτη ὁρίζει ὁ αὐθέντης μᾶς 6 βασιλεύς.» Καὶ οὐχ ἀπέρχονται, ἀλλ’ ἵστανται ei; τὴν παρά- στασιν.

"O δέ γε ποτεστάτος τῶν lv. ΤΓαλατᾷ Γενουϊτῶν, xaX οὔτος εἰς τὸν χαιρὸν τῆς προσχύψεως οὖν τοῖς μετ αὑτοῦ ἄρχουσι μετὰ τῶν λοιπῶν ἀρχόντων εὑρισχόμενος, προσχαρτερεῖ µέχρι xal τῆς τραπέ- ζης. Καὶ μετὰ τὸ σταθῆναι τοὺς ἄρχοντας εἰς τὴν παράστασιν µέχρι xal τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου 00 στόλου, ἑλθόντες δὲ xal οὗτοι πολυχρονίζουσι Λατινικῶς. Εἰσελθόντος οὖν xal προσχυνῄσαντος μετὰ τῶν αὖν αὐτῷ, ὀρίζει ὁ βασιλεὺς εἰς πολλὰ ἕτη xai δίδωσι διὰ χειρὸς τῷ ποτεστάτῳ κχολίχιον, xai ἀπέρχεται.

Μττὰ δὲ τούτους πολυχρονίζουσιν καὶ ἕτεροι τῶν ἀρχόντων, καὶ εἰσέρχονται µέχρι χαὶ τοῦ λογοθέτου τῶν ἁγελῶν. Εἶτα χαὶ ὁ τῶν Πισσαίων ἔρχεται χόνσουλος, καὶ πολυχρονίζει xal οὗτος σὺν τοῖς μετ) αὐτοῦ χα-ὰ τὴν τάξιν αὐτῶν. Εἰσελθόντων οὖν xal προσχυνησάντων, δρίζει xai τούτοις διὰ ἑρμη- νέως ὁ βασιλεύς * « Εἰς πολλὰ ἔτη,» xai ἀπέρχον- «αι. Καὶ μετὰ τούτους ὁ χόνσουλος τῶν Ἁγχωνιτια- νῶν μετὰ τῶν σὺν αὐτφ ' xax γίνεται xal el; τούτους χαθὰ χα) si; τοὺς Πισσαίους.

Οἱ Βενέτιχοι ἔρχονται μὲν εἰς τὴν πρόχκυφιν, οὗ

PATROL. αμ. CLVII.

cantur omnes qui ferunt aurei et coccinel coloris pileos ; quibus ingressis eU'am imperator multo: annos precatur, et abeunt. Post ístos in multorum. annoruu precat'onem prorumpunt il!i qui auro duc- tili textos pileos. gestant. Qua finita protovestiarites ad januam stans, vel δἱ forle absit, m»gnus hetzr'ar- cha vel $6 primicerius aulse, sic affatur illos : «Mul- (os annos mandat vobis imperator ;» qui ingressi imperatorem venerantur, moxque recedunt, Deinila miültos annos comprecantur consequentes proceres, Et quidem ii qui pileis aurei et coccinei coloris, auro nenipe ductili textis, insigniti sunt, abeunt, ut dictum est , excepto pincerna, qni manet utpote inserviturus mensz imperatoris. lllos vero qui 6lis aureis solidisque compactos pileos gestant, supras dicti ministri, gnari quis cuivis locus competat, adducunt; qui imperatorem multorum snnorum - fausta aeclamatione salutant; ad quos isti; «Multos annos mandat vobis imperator noster. » Nec disce- dunt, sed circumstant in circumstatione,

Potestatus autem seu prztor Genuensium in Ga- lata seu Pera hahitantium, ipse etiam suis cum proceribus inter primores aulicos imperatori in solio sedenti pr:esens repertus, permanet usque ad mensam. Et postquam aulici procéres omnes usque ad magnum drungarium classis suo quique loco consistunt, udveniunt et isti, ac imperatori multos annos Latine apprecantur. Cum igitur intravit et reverentiam eum svis exhibuit, multos quoquo arihos imperator ipsis mandat, et manu sua porrig't potestato collicium, quo accepto abit.

Post istos multorum annorum apprecatione imperatorem prosequualur alii itidem proceres, usque ad gregum logothetam, qui etiam triclinium 7 ingrediuntur. Deinde venit Pisanorum consul, qui et ipse cum suis secundum ordinem suum im- peratori longsvitatem optat. [ngressis iyitur, post reverentiam imperatori exhibltam, imperator per interpretem. multos annos habere jubet ; quo peracto discedunt. Hos sequitur consul Anconita- norum cum suis; cum quibus idem modus obser - vatur qui cum Pisanis.

Veneti veniunt quidem ad consessu in solio,

s

^

ηξ | CODINI CUROPALAT £ | 76 at non manent usque ad mensam, sed abeunt. Causa A προσχαρτεροῦσι δὲ, ἀλλ᾽ ἀπέρχονται. "H αἰτία ῥηθή

sno loco explicabitur. Postea veniunt et multos annos precantur Beran-

gi,patria sua lingua, nempe Auglicana; concus-.

sisque invicem securibus suis strepitum edunt.

l'ostquam igitur omnes palatini ex ordine quique

suo hoc officio defupeti sunt, etiam usque ad Bar-'

dariotas, vernacula sua, hoc est l'ersica lingua usos, ingrediuntur cantores multosque annos can- tando precantur, psallentes postea coptacium illud : «Virgo hodie supersubstantialem parit ;» jterumque cantieum longzevitatis repetunt, Postquam autem magnus domesticus cun? prima classe procerum abiit, domesticus, vel praefectus

σεται μετὰ ταῦτα.

Ἔπειτα ἔρχονται xal πολυχρονίζουσιν καὶ οἱ Βάραγγοι, χατὰ τὴν πάτριον xal οὗτοι γλῶσααν αὐτῶν, Ώγουν Ἰγχλινιστὴ, τὰς πελέχεις αὐτῶν συγ- χρούοντες κτύπον ἀποτελοῦνταν. ]

Μετὰ γοῦν τὸ πάντας τοῦ παλατίου moXuypaviqas κατὰ τὴν τἆξιν αὐτῶν, µέχρι xaX τῶν Βαρδαριω- τῶν, κατὰ τὴν πάλαι πάτριον χαὶ τούτων φωνὴν, ἤτοι Περσιστὶ, εἰσέρχονται χαὶ οἱ φάλται, xol πολυ- χρονίζουσι φάλλοντες xal μετ) αὐτὸ τὸ χοντάκιον * c Ἡ παρθένας σήµερον ὑπερούαιον τίχτει, » xol πόλιν τὸ) πολυχρόνιον.

Καὶ ἐπειδὴ ὁ μὲν μέγας δοµέστιχας προαπἑρ- χεται μετὰ τῆς πρώτης τάξεως τῶν ἀρχόντων * ὁ 65

mens, uti dictum est, nominaüm advocat unum Β δοµέστικος τοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης προϊστάμενος τῷ

quemque ex primatibus, a protovestia:io et dein- ceps, datque 538 ferculuni de mensa. Quo accepto recedit is qui accepit, in locum quem ex ordinis pezescripto tenere solet. Stant autem ibi imperatorii famuli, qui ex manibus eorum fercula accipiunt, et ita omnesabscedunt. Hoc liunc in modum fi usque ad logothetam gregum : est enim iste quasi limes et terminus quidam, cum neque aureum scaranicuim neque rubrum ferat, Qui vero inferiores suut isto, nimirum quotquot scarauica coccinea gestapl , ac- cepta fereula. usque ad fores triclinii portant, ubi ea famulis suis tradunt, disceduntque omnes, ut ,lictum est, nemine remanente.

βασιλεῖ ὑπηρετεῖ, συνυπηρετοῦντα ἔχων καὶ τὸν lr τραπέζης, χράζων οὗτος ἕχαστον τῶν ἀρχόντων κατὰ τὸν τόπον αὐτοῦ, ἤτοι ἀπὸ τοῦ πρωτοθεστιαρ/ου xal χάτω, δίδωαι µίνσον ἀπὸ τῆς τραπέρης ’ ὃν Aap6á- vuv ὁ ἄρχων ὑποχωρεῖ μὲν τῆς τραπέζης μέχρι καὶ τοῦ τόπον iv (d ἵσταται χατὰ τὴν τάξιν αὐτοῦ, ἱστάμενα δὲ Σχεῖσε βασιλιχὰ παιδόπουλα ἑπαίρουσ: τοὺς µίνσους ἐχ τῶν χειρῶν αὐτῶν, xai οὕτως ἀπέρχονται πάντες. Τοῦτο δὲ γίνεται αὔτω µέχρε καὶ τοῦ λογοθέτου τῶν ἀγελῶν * µεθόριον γὰρῶσπερ ἵσταται οὗτος, ἐπεὶ οὔτε χρυσοῦν σπαράνιχον οὔτε ἐρυθρὸν φορεῖ. Οἱ δὲ μετὰ τοῦτον καὶ χάτω, boob δηλονότι αχαράνιχα χάκχινα φοροῦσιν, τοὺς µίνσους

λαμδάνοντες xai µέχοι τῆς τοῦ τριχλίνου θύρας φέροντες πρὸς τοὺς ἑαυτῶν ἀνθρώπους διδόασι, xal ἀπέρχονται πάντες, ὡς εἴρηται, προακαρτεροῦντος ἐξ αὐχῶν οὐδενός, Si imperator bibere velit, pincerna poculum C El δαῄσει δὲ τὸν βασιλέα πιεῖν, ὁ πιγκέρνης

- porrigit, non solum in festis, "sed et alias semper.

imperatore epulis accumbente poculum miscet, 8i praesens sit ; propterea enim pincerna nomen tulit, 3 nástura scilicet. seu mistione. Et olim quidem extra civitatem imperatorem comitans ferebat sus- pensum ex catenula pocillum, ut si imperator siti urgerelur, ex fonte vel fluvio haustum porrigeret. Ouod hoc tempore uon est usitatum.

lost cenam imperatorem suum) in conclave se recipientem fausta multorum annorum apprecatioue prosequiintur despotze, sebastocratores et Casares. Quibus ipse imperator per se multos annos repre- catur, 59 abitque. Hos iu eodem officii genere subsequuutur pueri honorarii, qui imperatorem

ὑπηρετεῖ τοῦτο, οὐ χατὰ τὰς ἑορτὰς καὶ µόνον, ἁλλὰ xai πάντοτε τοῦ βασιλέως ἑσθίοντος χιρνᾷ, εἰ πα- ρὼν εὑρίσχεται" διὰ τοῦτο γὰρ xal ἐπὶ χερνῆς. Καὶ κατὰ μὲν τὸ παλαιὸν ἑχτὸς τῆς πόλεως ἀχολουθῶν τῷ βασιλεῖ ἔφερε κωθῴνιον μετὰ ἁλύσεως, ὡς ἂν. εἰ ἐν χρείᾳ Υένοιτο πιεῖν αὐτὶν ἀπὸ βρύσης 7] ποτα- μοῦ, bip τοῦτο xal πίῃ * τοῦτο δὲ κατὰ τὸ παρὸν οὐχ ἑνηργεῖτο.

Μετὰ μέντοι τὸ δεῖπνον τοῦ βασιλέως iv τῷ χελλίῳ αὐτοῦ ἀπελθόντος πολυχρονίζαυσιν of τα δεσπύται, ol σεθαστοχράτορες xai οἱ Καΐσαρες * πρὸς οὓς xai ὀρίζει ὁ βασιλεὺς δι’ ἑαυτοῦ εἰς πολλὰ ἔτη, xal ἀπέρχεται. Μετ) αὐτοὺς παλυχρονίζαυσιν ὡσαύτως χαὶ ὅσα τῶν xatà γένος προσηχόντων τῷ

sanguine attingunt et nudis eapitibus incedere so- D βασιλεῖ ἀρχοντόπουλά claw ἀσχεπῃ.

lent.

Postero die, tempore matutino, solita cireum- statione instituta , imperator et proceres consueta in dies singulos gessamina gestant. Et imperator quidem ad liturgiam seu missam gestat amictum ex margaritis confectum, capite autem gestat unum ex illis gestaminibus qua prius diximus eum ferre £olere, dum liturgia peragitur. Proceres suis qui- que gestaminibus insigniti aunt, ut explieatum est.

Absoluta liturgia, imperatore jam ad mensam Ppraseute, prius quam aàccumbat, venit protopapa

Tjj δὲ ἑπαύριον εἰς μὲν τὸν ὄρθρον τῆς συνήθους παραστάσεως γενομένης ὅ το βααιλευς xat οἱ ἄρ- χοντες φοροῦσι τὰ σννηθη καθ ἡμέραν φορέ- µατα, efc δὲ τῶν λειταυρχίαν ὁ μὲν βασιλεὺς φορεξ ῥοῦχον μαργαριταρέϊῖνον, καὶ ἐπὶ χεφαλῆς ἓν ὧν ἐμνήσθημεν πρότερον φορεῖν αὐτὸν φορεμάτων κατὰ, τὸν τῆς λειτουργίας χαιρὸν, οἱ δὲ ἄρχοντες τὰ ἔαυ- τῶν φορέματα, ὡς δεδήλωται,

Μετὰ piv οὖν τὴν λειτουργίαν, τοῦ βασιλέως εἰς vh» τράπεχαν παραγενοµένου, mpb τοῦ τοῦτον

11 -

DE OFFICIIS CPOLITANIS. — CAP. VIT.

T8

χαθίσαι, ἔρχεται ὁ πρωτοπαπᾶς fj vic τῶν Ἱέρέων A aut alias desacerdotum numero, οἱ benedicens im-

ἕτερος, xal ποιῶν εὐχὴν ἐπὶ τῆς βασιλικῆς τραπέ- (ne, διὰ τὸ «hv Τεσδαρακοστὴν παρελθεῖν, ἀρχὴν δὲ τὴν χρεωφάγον λαδεῖν, λαµμδάγει ἄρτον xit µίνσον, xai ἀπέρχεται, Ἔπειτα δὲ προσχαλεῖται & πρωτοδεστιαρίτης τὸν µέγαν δοµέστιχον εἰς τἩν εράπεζαν. Tou οὖν βαάιλέως χαθίσαντος ὑπη ρετεῖ 6 μέγας δοµέστικος οὕτω. Παρίσταται πρῶτος οὗτος δη 6 µέγας δοµέστιχος ἐνεγγὺς τῷ βασιλεῖ, μετὰ τοῦτον ὁ τῆς τραπέζης δοµέστιχος, καὶ μετ αὐτὸν ὁ ἐπὶ τῆς τραπέζης. Διαχομίζοντος δὲ µίνσους τοῦ δοµεστίχου τοῦ δοµεστιχίου, οὓς μέλλει φαγεῖν ὁ βασιλεὺς, χαὶ διδόντος τῷ ἐπὶ τῆς τραπέζης, τοῦ ὰ «ῷ τῆς τραπέζης δοµεατίχῳ, τούτου δὲ αὗ πρὸς τὸν péyav δοµέστιχον, ὁ μέγας δομέστιχος τῖθησι» αὑτοὺς ἔμπροσύεν τοῦ βασιλέως. Ka ἐσθίοντος obv, εἰ δέῃ πιεῖν, ὑπηρετεῖ ὁ πιγχέρνης, ὡς Εἴρηται, εἰ ἑνδημῶν et^. εἰ δὲ μὴ, καὶ ὃ ἐντιμότερος κιρνᾷ τῶν ἀρχόντων. Οἱ τοῦ δοµεστικίου τοίνυν δοµέστιχοι €ob; µίνσους ἅπαντας φέροντες τιθέασιν ἐπ᾽ ἐδά- φους. Εἶτα οἱ προδη)ωθέντες ἄρχοντες ὑπηρέται, ζως ὅ τε πρωτοθεστιαρίτης, ὁ μέγας ἑταιριάρχης xai ὃ τῆς αὐλῆς πριµμικήριος, τοὺς ἄρχοντας προσχαλούνται εἰς τὴν παράστασιν’ οἱ δὲ xal πᾶρα- γενόµενοι ἵστανται Ἐχαστοι εἰς τοὺς τόπους αὖ- τῶν. Ἔπειτα εἰσέρχονται χἀὶ οἱ φάλται μετὰ τῶν ἐπιῤῥιπταρίων xat χαµισίων αὐτῶν, χαὶ ψάλλουσιν ἰδιόμελον τδιτῆς ἑορτῆς, τοι tb «Μάγοι Περσῶν βα- σιλεῖς. » Ῥἀλλόντων οὖν τούτων ὁ μὲν βασιλεὺς µι-

peratoriam mensam, eo quod Quadragesima jam effluxerit tempusque carnis edenda jam advenerit, $coépto pane et ferculo discedit. Deinde protove- stiarites accersit magnum domesticum ad. monsam., Imperatore igitur jam accumbente, magnus dome- stieus ministrat hane in modum. Stat magnus dome- sticus proximus imperatori ,.post eum domeslicug mense, pest istum prsffecttrs mensse.. Affereute igi- tur fercula domestico rei domesticze quibus impe- rAtot vescilurus est, tradit ea prxíeeto mengse, hic domestico menss, iste magno dótnestico, qut GO snteponit ea imperatori. Si inter edendum bi- bere velit, ministrat pincerna, sí non absit peregre, «t dictum est, Sin. mihüs, ex proceribus eminem-

D aor poculunr miscet. Domestici itaque seu eurato-

res rei domestie» allata omnia fercula humi repo- nunt, Defnde prenominati proceres, ministri men- se imperatoriz, videlíect protovestiarites, magnus hetzriarcha et aule primicerius, proceres alios ad cireumstationem advocant; illi vero accedentes stant suo quisque loco. Postea ingrediuntur etiam cantores cum suis pilels et camlsiis , cantntque festi proprium — canticum, nempe illud: eMagl

l'ersarum reges.» His igitur concimentibas, abstinet,

paululum imperator ab edendo. Át magnus dome. $licus, demesticus mens, et prafectus incensa subiducunt se ad latususque ad parietem. Postquam isti cantandi finem fecerunt: et imperater iterum

χρὸν ἀπεχόμενος τοῦ ἐσθίειν χάθητάι: ὁ δὲ μέγας 6 COmedere coepit, magnus domestícus ad mensam

δοµέστικ»ς, 2 δὀμέσέικος καὶ ὁ Emi τῆς τραπέζης ὑποχωροῦσι πλαγίως µέχρι χαὶ τοῦ τοίχου, Καὶ μετὰ τὸ πληρῶσαι τούτους thv φαλμῳδίαν, τοῦ βα- σιλέως αὖθις ἀρξαμένου ἐσθίειν, ὁ μέγας δοµέστι. xoc πρὸς τὴν εράπεζαν ἀπελθὼν κατέρχεται πρὸς τὸ ἄχρον, καὶ καλεῖ xav' ὄγομα τόν τε πρωτοψάλτην, τὸν δοµέστικχον, τὸν λαμπαλάριον xal τὸν μαῖστορα. Ἐλθοῦσιν οὖν χαὶ δίδωσιν µίνσους αὐτοῖς' οὓς χαὶ ἁπαίροντες οἱ χανονάρχαι ἀπὸ τῶν γειρῶν αὐτῶν, ὥσπερ τὰ παιδόπορλα ἀπὸ τῶν ἀρχόντων, ὡς εἴρη-

reversus, extremam ejus partem occupat, vocatqué nominatim primum cantorem, cbori domesticum; lampadarium et magistrum, traditque accedentibus illis fercula ; qua de manibus éorum tolluift cano- narchze,^quemadmodun: imperatorii pueri à. procc- ribus, ut antea dictum est, et fóras efferunt. Postea Rerum dieit magnus domesticus : «Accedite οἱ vos; » acceduntque omiues G1 lectores, tulluntque et suis manibus asportant fercula. Quod post ipsos similiter eanonarehz reversi factitant, et abeunt.

ται, ἐχθάλλουσιν ἔξω. Καὶ μετὰ τοῦτο λέγει πάλιν ὁ µέγας Gogéstuxog * « Ἔλθετε xal ὑμεῖς.» Kal ἑρχόμενοι πᾶντες οἱ ἀναγνῶσται ἑπαίρουσι µίνσους, καὶ φέρουσιν τούτους δι ἑαυτῶν. Καὶ μετ αὐτοὺς στραφέἑντες ol χανονάρχαι ἑπαίρουσι καὶ τοὺς ἑαυτῶν µίἰνσους, xal ἀπέρχονται.

Eia ἔρχεται ὁ μέγας δοµέστιχος πλησίον τοῦ D — Deinde accedit magnus domesticus prope ad im-

βασιλέως, καὶ μετ OM yov λέγει πρὸς τὸν ἀνεφιὸν τοῦ βασ.λέως τὸν πανυπερσέδαστον οὕτω" εΠανυπερ- σέδαστε, » xal ἑλθόντι δίδωσι μίναον, ὃν παρενθὺς πχιδόπουλον ἀπὸ τῶν αὐτοῦ λαμδάγει χειρῶν, xal ἀπελθὼν δίδωσιν ἀνθρώπῳ τοῦ αὐτοῦ πανυπερσε- 6ἀστου’ 6 0: ἀπέρχεταε, χαὶ ἵσταται πάλιν εἰς τὸν τόπον αὐτωῦ.' Ομοίως λέγει xal τῷ ἀνεφιῷ τοῦ Βασιλέως τῷ πρωτοθεστιαρίῳ, xal γίνεται χαὶ εἰς αὐτὸν οὕτω. Toug δὲ ἑτέρους ἀνεφιοὺς τοὺς μὴ ὁὀφ- φίχια ἔχοντας χράξει οὕτως" «Avedi τοῦ αὐθέντου µας τοῦ βασιλέως,» ἣ «Ἐξάδελφε,» ἡ « θεῖε.» Καὶ ἔρχεται ὁ προϊστάμενοςτούτων, εἶτ ἐφεξῆς οἱ λοιποὶ χατὰ τὸν τόπον εἷς ὃν ἕχαστος ἵστατο * χαὶ γίνεται καὶ εἰς αὐτοὺςπαρὰ τῶν παιδοπούλων ὥσπερ xo εἰς «bv πρωτοθεστιάριον καὶ τὸν πανυπερσέθαστον, καθὰ προδεδήλωται.

peratorem; et paulo post dicit ad nepotem impera- toris pauhypersebastum hoc pacto : « Panhyperse- baste;» et venienti dat ferenlum, quod statim de manibus ejus tollit puer lonorarius, et abiens tradit panhypersebasti famulo. Hle yero abi!, ite- rumque locum sibi debitum occupat. Similiter eliam dicit nepoti imperatoris, qui protovestiarius est, fitque cum eo in eumdem modum. Alios autem nepotes nullo officio insignitos sic advocat: «Nepos domini imperatoris,» vel «patruelis,» aut «patrue;t et accedit qui his potior est ; quem ordine sequuu- tur reliqui secündum locum quem quisque tenet ; idemque ergo illos (it ab honorariis pueris, quod erga protovestiarium οἱ panhypersebastum, ut prius expositum est. |

9

79

llis peraetis advocat nominatim cunctos proceres A,

usque ad illos qui coceinea scaranica geslant, et omnibus fercula acoipientibus ne unus quidein egre- ditur, sed manent in suo quique loco propter magni ,«omestici reverentiam, ,

Post protonotarium veniunt primicerii Barango- rem omuesque Barangi cum ipsis, qui et ipsi acci- piunt fercula, Quos sequuutur milites $9 »ulici et slationarii et alii plurimi ; qui omnes a maximo ad minimum usque ex manu magni domestici fercula accipiunt, et abeunt. Cum enim domestici scu €euratores rei familiaris fercula humi posita suis manibus in mensa imperatoris reponunt (hujus epim faciendi tunc solum potestatem habent), magnus domesticus, ut dictum est, ea ex mensa tollit. οἱ dividit. Quo autem tempore ista fercula distribuit, si qua re imperator, interea egeat, domesticus et prxfectus mensi subveniunt.

CODINI CURAPALAT.;E

4

fü

Ἔνπειτα κράξει τοὺς ἄρχοντος πάντας ὀνομαστὶ, µέχρι xai αὐτῶν πάντων τῶν σχαράνικα φ.ρούν- των κόχχινα. Καὶ πάντων µίνσους λαμθανόνΊων ἐξέρχεται bw εἷς, ἀλλὰ πάντες ἵστανται εἰς τοὺς τόπους αὐτῶν διὰ τὴν τοῦ μεγάλου δομεστίχου τιμήν.

Ἔπειτα μετὰ τὸν πρωτονοτάριον ἔρχοντα: οἱ πριμμικέριοι οἱ τῶν Βαράγγων χαὶ πάντες οἱ Βάραγχοι μετ) αὐτῶν, xat λαμθάνουσι µίνσους xol οὗτοι µετ αὐτοὺς στρατιῶται xal παραμοναὶ καὶ ἕτεροι πλεῖστοι. "Axavte; δὲ οὗτοι ἀπὸ τοῦ µεγα- λώτέρου μέχρι xal τοῦ µικροτέρου διὰ τῆς τοῦ µε» Υάἀλου δοµεστίχου χειρὸς λαµδάνουσι τοὺς µίνσους, καὶ ἀπέρχονται ' τῶν γὰρ vou δοµεστιχίου δοµεστ(- χων τοὺς ἐπ᾽ ἑδάφους χειµένους µίνσους δι ἑαντῶν εἰς τὸ ἄχρον τῆς βασ'λικῆς τραπέζης τιθέντων (καὶ γὰρ ἔχουσιν οὗτοι ἐπ᾽ ἀδείας τοῦτο τότε χαὶ µόνον ποιεῖν) ὁ μέγας δοµέστιχος, ὡς εἴρηται, ἀπδ τῆς τραπέζης τούτους ἀπαίῥων διαδίδωσι. Καθ

ἣν δ᾽ ὥραν οὗτος τοὺς τοιούτους ξιανέµει µίνσους, εἶπερ ὁ βασιλεὺς iv χρείᾳ τινὸς Ὑένοιτο, παρά τε τοῦ δοµεατίχου xai τοῦ ἐπὶ τῆς τραπένης ὑπηρετεῖται.

Caeterum postquam magnus domesticus omnibua fercula impertiit, domestico et prafecto mensa recedentibus, imperatori iterum ministrat magnus domesticus, qui, ut explicatum cest, oinnibus dat fercula : magno autem domestico'ipsemetl imperator sua manu ferculum porrigit.

Et vasa quidem ferculorum quz aliis dantur, sive aurea sint $ive argentea, vestiarium : at vas illud quod magnus domesticus ex imperatoris manu accipit, sive aureum sit sive

argenteum, non infertur amplius iun vestiarium, sed maguus doimesticus tanquam sibi donatum

retinet.

Sublata mense mappa, cum domesteus rei domestica panem adfert in. panagiario, imperator statim surgit. Scabellum vero quod imperator $3 pedibus premit, juvenum quispiam ος iis qui im- peratori sanguine junguntur et sine capitis tegmine in aula versantur, accurrens utraque manu tenet, ut. imperator firmius consistat, Porro praefectus mens:e acceptum vas panagiarium mens: imponit,

et elevans panem panagiam dictum dat illum do^,

mestico mensz, ille magno domestico, hic inipera- tori. omnes accinunt : «Ad multos annos.» Et confestim pincerna vini et aqua poculodiscum supponenduim affert cum mantili, quia mensaria mappa jam antea ablata fuit, ut dictum est.

Posthze imperatore consilente, magno autem domestico, domestico et pricfecto mensas mensam amolientibus, accipiunt illam rei domesticie dome- stici sive administri. Tribus vero illis imperatori reverentiam exhibentibus, dicit imperator magno douestico sonora voce: «Ad multos annos, magne domestice. » Deinde subjungit : «Abi , licet,» et sine mora omnes cum magno doimestico exeunt.

Ceterum ab imperio Assyriorum pervenit usque

rursus inferuntur in,

Μετὰ δὲ τὸ τὸν µέγαν δοµέστιχ.ν πρὸς πάντας διανεῖμαι τοὺς µίνσους, τοῦ δοµεστίχου xal τοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης ὑπρχωρησάν-ων, ὑπηρετεῖ αὖθις τῷ βασιλεῖ ὁ μέγας δοµέστικος, χαὶ πᾶσι μὲν οὗτος διαδίδωσι τοὺς µίνσους, ὡς εἴρηται, τούτῳ δὲ ὁ βα- σιλεὺς αὐτοχείρως.

"0σα μὲν οὖν ἄλλοις δίδονται εἴτε χρυσία «fce ὁρ- Ἱύρια διὰ µίνσων, εἰσχ.μίζονται αὖθις εἰς τὸ βε-

C στιάριον * τὸ δὲ σχεῦος ὃ μέγας δοµέστιχος διὰ τῆς

τοῦ βασιλέως λαμδάνει χειρὸς, εἴτε M P εἴτε ἀργυροῦν εἴη, εἰσκομίξεται οὐδαμῶς, ἀλλ' ἔχει τοῦ το δῶρον αὐτός,

Ἔπειτα μετὰ τὸ ἀπαρθῆναι τὸ µινσάλιον, τοῦ

᾿δοµεστίχου τοῦ δοµεστικείου χοµίσαντος ἄρτον ἓν

παναγιαρίῳ, ὁ βασιλεὺς εὐθέως ἀἁνίσταται. Ὅ δὲ πατεῖ σουππέδιον, τῶν τῷ βασιλεῖ κατὰ γένος προσ- Ἠχόντων νέων ἀπὸ τῶν ἀσχκεπῶν τις δραμὼ» ἆἁμ- φοτέραις κατέχει χερσὶν, ὥστε τὸν βασιλέα ἑδραίως πατεῖν. Τὸ δέ γε παναγιάριον 6 ἐπὶ τῖς τραπέζης λαδὼν ἑπάνω τίθησι τῆς τραπέζης, xai ὑψῶν παν- αγίαν δίδωσι ταύτην 29 δομεστίκῳ, ὁ δὲ τῷ μεγάλῳ δοµεστ/χῳ, οὗτος δὲ τῷ βασι)λεῖ. Καὶ

Et quam primum psnagiam ori inserit, D ἅμα τῷ παναγίαν λαθεῖν ty τῷ στόµατι mávie;

βοῶσι τὸ πολυχρόνιον. Καὶ ὁ πιγχέρνης αὐτίχα τὸ τοῦ olvoyelou φέρει σχουτέλιον, ἑρατῶν xol μανδύλιον, ἐπεὶ προαπἧραν, ὡς εἴρηται, τὸ μιν- σάλιον.

Εἶτα τοῦ μὲν βασιλέως χαθίπαντος, τοῦ δὲ μεγά- λου δοµεστίχου, τοῦ δοµεστίχου xal τοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης ἁράντων τὴν τράπεζαν, λαμξάνουσι ταύ- την οἱ του δομεστικείσυ δοµέστικοι. Tiv δὲ μετὰ τοῦτο προσχυνησάντων, λέγει ὁ βασιλεὺς τῷ μεγάλῳ

δομεστίκῳ µεγάλῃ τῇ φωνῇ * « Εἰς πολλὰ ἔτη, μέγα .

δοµέστικε. » "Exevtá φησι πρὸς αὐτὸν « ΄Απελθειι xai παρευθὺς συνεξέρχονται πάντες τῷ μεγάλῳφ δυµεστίχῳ.

"Ext xal ἀπὸ τῶν ᾿Ασσυρίων βασιλείας χατῖλθᾳ

8i DE OFFICIIS CPOLITAN:S. — CAP. VIII-HIX. 89 τι φόρεμα μέχρι καὶ τῶν νῦν βάπσιλέων, γρανάτζα A ad bodiernos imperatores gestamen quoddam grea-

λεγόμενον, ὅπερ χαὶ φορεῖ ὁ βασιλεὺς ἄνευ ζώνης, οὗ χρεµάµενα τὰ µμµανίχια διῄχυυσε µέχρι xai ἁἀστραγάλων * ὃ 55 φόρεμα καὶ τῶν ἀρχόντων Éxa-

σ:οι ἔχουσιν ἐπ ἀδείας φορεῖν, πλὴν ἐἑζωσμένον,'

τῶν µανικίων ἐμπεπηγμένων ὕΌντων «ph; τὴν ζώ- νην ὄπισθεν. Καὶ ὃ μὲν ὁ βασιλεὺς φορεῖ, χαλεῖται Υρανάτζσα, ὡς εἴρηται, τὸ δὲ τῶν ἀρχόντων λαπατ- ζᾶ-. "Ort; δὲ, ἆδηλόν ἐστιν.

Καὶ οἱ μὲν ἄλλοι ἄρχοντες οὕτω" τοῦ δὲ μεγάλου δομεστίχου xal αὐτὸ «οῦτο φοροῦντος ἑἐζωσμένον xztà τοὺς ἄλλους, τὸ μὲν ἓν τῶν τοῦ τοιούτου λα- πάτνα µανιχίων Eve ἐμπεπηγμένον, τὸ δὲ ἕτερον χρέµαται τιμῆς ἕνεχα, ἐπεὶ τοῦ βασιλέως ἀμφό- τερα, ὡς εἴρηται, χρέµανται,

Καὶ τὰ pi9 iv τῷ παλατίῳ ὑπηρετήματα τοῦ μεγάλου δοµεστίχου «ταῦτά ott χαθὼς εἴπο- μεν, τὰ δὲ ἑχτὸς μετ ὀλίγον ῥηθήσεται xal acá. . -

Ἐπεὶ δὲ ὁ βασιλεὺς πεντάχις τοῦ ἔκους τρώγει Ev τῷ τριχλινίῳ, πάντων παρισταµένων ἀρχόντων καὶ ἑνδεδνμένων τά τε σχαράνικα xal τὰ καθθάδια αὐτῶν, Ίγουν χατὰ τὴν ἑορτὴν τῆς Χριστοῦ Γεννή- σεως, τῶν Φώτων, ἀλλὰ δὴ xai τῶν Βαΐων, τῆς μςγάλης Κυριαχῆς τοῦ Πάσχα xaX τοῦ ἁγίου Πνεύ- ἅχτος, εἴπομεν δὲ χατὰ µέρος περὶ pido τούτων, τῆς τοῦ Χριστοῦ δηλονότι Γεννήσεως, ῥητέον {δη x3i περὶ τῶν λοιπῶν.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Π’. 'Eopt) τῶν Επιφανείων.

C "H piv οὖν τῶν θείων Θεοφανείων ἐυρτὴ γίνε-

ται ἁταραλλάχτως ὥς xaX fj τοῦ Χριστοῦ Γεν. νήσεως ὁ δὲ μετὰ τὴν λειτουργίαν ἁγιασμὺς, εἰ πατριάρχης εὑρίσκεται οἰκουμενιχὸς, γίνεται παρ' αὐτοῦ * εἰ δὲ ph, παρά τινος τῶν ἑτέρων πατριαρχῶν, ἡ τοῦ ᾽Αλεξανδρείας ἣ τοῦ ᾽Αντιοχείας Ἡ τοῦ Ἱερο- σολύµων, ἐὰν ἑνδημῶν τὐχῃ. El 5' ἴσως µηδένα τούτων εἶναι συµδαίη, ποιεῖ τὸν ἁγιασμὸν ὁ τοῦ παλατίου πρωτοπαπᾶς. Δίδοται δὲ παρὰ μὲν τοῦ πατρ:ἄρχου τῷ βασιλεῖ λαμπὰς, παρὰ δὲ τῶν πεοῤῥτθέντων ὑπηρετῶν τοῖς ἓν ἀξιώμασι xo σᾶσι τοῖς τε ἑντὸς ^f; παραστάσεως ἄρχουσι xal τοῖς ἐν τῇ αὐλῇ, ὡσαύτως τῷ το ποτεστάτῳ xal τοῖς pav. αὐτοῦ. ΚΕΦΛΑΛΙΟΝ 8. 'Eopti| τῆς σταυρσπροσκυγήσεως.

Κυριαχῇ τῆς σταυροπροσκννήσεως, τῆς Χαρα- στάσεως ἱσταμένης χατὰ τὴν συνῄθειαν τῶν προειρη- µένων ἑορτῶν, περὶ τὸ τόλος τ.υ ὄρθρου φέρει «bv σταυρ)ν &xb τῆς τοῦ παλατίου ἐχχλησίας μετὰ τῶν Φαλτῶν ὁ ἀρχιδιάχονος, φορῶ» μὲν τὸ σύνηθες αὐτῷ στιχάριον, φορῶν δὲ ἐπ) αὐτοῦ χαὶ φελώνην, οὐ μὴν xal ἐπιτραχήλιον ἀλλ᾽ ὡράριον, τὸ, εΣῶσον Κύριε εὺν λσαόν σου, xal εὐλόγησον τὴν κληρονοµίαν σου,» ΨΦαλλόντων * xa ὁ βασιλεὺς προσυπαντᾷ τούτῳ τῆς παραστάσεως ἱσταμένης εἰς την τῆς θύρας εἴσοδον, xai τοῦ σταυροῦ ἐπὶ τοῦ ἀναλογίου τεθέντηος, ἁσπά. ζεται τοῦτον ὁ βασιλεύς. ἔπειτα ὑπυστρέφει, xal ἵσταται πάλιν εἰς τὸν θρόνον αὐτοῦ. Μετὰ δὲ την

natza appellatum, quod imperator fert etiam sine cingulo, ex quo dependeutes manicz descendunt usque ad talos ; cujus gestaminis ferendi singulis procerihus libera est potestas, sed cum cingulo manicisque a tergo zone illigatis. Et illud quidem G/$ quod imperator gestat vocatur granatza, ut antea dictum, procerum vero lapatza. Ratio incerta est.

Etolii quidem primores ita se geruut, magnus sutem domesticus ipse etiam hoc gestamen fert cinetus instar atiotum : verum altera manica la- patze cingulo constringitur, altera libere dependet, bonoris causa, cum imperatoris aunbze manicz de- peudeant, uL dictum est.

B — Et bsc quidem sunt magni domesuci in palatio

ministeria, prout. expoauimus : quz; vero extra pa-. latium obeat, paulo post exponentur.

Cum autem imperator quinquies in anno cibum sumat in triclinio, universis aule proceribug- astantibus indutisque sua scaranica et cabbadis,. nempe in festo Nauvitatis Domini, Luminum, Pal- marum, magna Dominica Pascbatis et sancti. Spi- ritus, jam vero sigillatim de uno ος his festis, nempe Nativitate Christi, disseruerimus, restat ut οἱ dé reliquis tractemus.

CAPUT VII.

Festum. Epiphania.

Festum divinz Epiphanii eodem medo peragitur. quo Nativitatis Domini, Ceterum consecratio et aspersio aqua post litorgiam fit sb $55 cecumenico patriarcba, si praesens sit ; gin. minus, ab aliquo ex patriarehis , nimirum ab Alexandrino vel An- tiocheno vel llierosolymitano, si forte tunc Cpoli versetur. Si nullus horum adsit, consecratio pera- gitur a palatii protopapa. Imperatori autem tradit

patriarcha cereum inajorem. À praedictis vero mi«

bistris dantur cereiiis qui in dijnitate sunt, οἱ omnibus cireumstationis proceribus aulicisque, si- militer et potestato Genuensium el qui in ejus co- mitatu. ,

CAPUT IX. Festum | adorationis. erucis.

Dominica quz adoratiooi sanct crucis deputata est, consistente jam circumstatione pro consuetuJi- ne supra dietorum festorum , circa flnem matutini adfert archidiaconus cum cantoribus ex pa'atii ec- clesia erucem, gestans consuetam diacono tunicam, ferens etiam super ipsa casulam, non tamen sto- lam sacerdotalem, sed diaconicam, id est orarium ; canuntque illud : « Salvum fac, Domine, populum tuum, et benedic hxreditati tuz ; » et imperator, sic circumstante comitatu aulico, obviam it usque ad januam, erucemque in pulpito positam osculatur. Quo peracto revestitur, et iterum stat in throno $uo. Post missionem venit imperator, iterumque

$3 — CODINI CUROPALAT/R 84

G6 crucem adorat et osculatur ; quam statim tol- A ἀπόλυσιν ἀπέρχεται xal προσχυνεῖ αὖθις καὶ ἁσπά-

lunt comitante eam imperatore usque ad triclinii januam, et non ulterius.

Causa autem cur archidiaconus hoc festo ferat casulam sacerdotalem, est ista, quia ab. initio exo- catacceeli sacerdotes sub se habebant proprias eccle- sias et proprium clerum. Quapropter cum magnis et illustribus festis quilibet sua in ecclesia occupa- retur, patriafcha ministris honoratioribus carebat. Quidam igitur ex patriarchis voluit illos diaconos tantum esse, ut in hujusmodi festis ipsi ministra- rent. Quod et perfecit. Quando igitur patriarcha tales exocatacoflos ordinat, nempe vel nagnum ceco- nomum vel magnum sacellarium velalium ex borum numero, dat ei potestatem ferendi casulam sacerdotalem, quemadmodum anteà ferebant. cum sacerdotes essent : at non stolam sacerdotalem,

' verum diaconlcam tantum, id est orarium. Im-

perator igitur quando designat arcbidiaconum, ex exocataccelorum ordine tanquam exteris honora- Hore eum designat, nec aliunde assumit. Quociica fert archidiaconus in hoc, οἱ quidem solo, Adoratio- nis crucis festo in palatio casulam, neque unquam alias. Si non sit archidiaconus, tunc crueem fert obvius quisque diaconus.

Scire oportet tota sancta et magna QuadragesIma sacerdotes et diaconos (97 gestare purpurea sticbaria et phelonas, excepto festo Annuutiationis, Palma- rum et magno Sabbato.

CAPUT X. Festum Palmarum.

Ad festum Palmarum media hebdomade ant? praeparatur ambulacrum ab imperatoris conclavi usque ad ecclesiam pertingeus. Sabbato Lazari noctu ramis virentibus sternunt aníbulacri pavi- meutum, vestiuntque omnes ejus columnas vel myrtorum vel laurorum vel olivarum ramis ; et illucescente jam die Dominica derepente apparet exstructum jam et przparatum ambulacrom, Dui ergo matutinum decantatur, assumit indumenta sua hnperator, et. egreditur ex suo conclavi cum praedictis. vestimentis suis, Et agliis quidem festis fert in capite ct corpore ex suis gestaminibus, arbitratu suo, quodcunque voluerit, ut antea ex- plicatum est : hoc autem Palmarum festo nihil aliud fert nisi stemma et saccum, dextera portans cru- cem, sinislra mantile cuin 2acacia , δὲ noris est, et majorem cereum . Simililer el proceres as- sumuuL usitata sibi indumenta, ut antea dicium est.

GS Prior ergo in ambulaerum ascendit lampa- darius, cereum ferens, totumque festi proprium

. cancum decantans : « Egredimini, geutes , egredi-

mini populi, contempla nini hodie regem c«elo- rum : Christi enim figura gerens Évangelium progceditur. » Deigde imperator et (ilius ejus impe-

ζεται τὸν σταυρὀν. Kal εὐθέως αἴρουσι τοῦτον τοῦ βασι)έως προπἐµποντος µέχρι χαὶ τῆς τοῦ τριχλι- νίου θύρας, xal πλέον οὐδέν.

Ἡ δὲ αἰτία τοῦ τὸν ἀρχιδιάχονον φελώνην χατὰ ταύτην τὴν ἑορτὴν φορεῖν ἐστὶν αὕτη, ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον οἱ ἐξωκατάκχοιλοι ἱερεῖς εὑρίσχοντο ἔχοντεν ἕχαστοι ἐχχλησίας xai ὑπ αὐτοὺς χλήρον. Ati τοῦτο κατὰ τὰς µεγάλας καὶ ἐπισήμονς τῶν ἑορτῶν ἡμέρας ὄντων ἑχάστου εἰς τὴν ἰδίαν ἐχχλησίαν, ὁ πατριάρχης οὐκ εἶχεν ὑπηρέτας ἑντίμους μεθ ᾽ ἑαυτοῦ. Τῶν πατριαρχῶν οὖν τις Ἰθέλησεν αὐτοὺς διακόνους εἶναι πρὸς τὸ ὑπηρετεῖν αὐτῷ iv ταῖς τοιαὖταις τῶν ἑορτῶν * D δὴ χαὶ πεποίηκεν. "Όταν οὖν ὁ πατριάρχης σφραγίζῃ τοὺς τοιούτους ἔξωχα- . ταχοΐλους, Ίγουν f) μέγαν οἰχονόμον 7| µέγαν σαχελ- λάριον f, τινα ἕτερον ἐξ αὐτῶν, ποιεῖ αὐτὸν φορεῖν φελώνην, ὡς καὶ πρότερον καθὸ ἱερεὺς ἑφόρει, οὗ μὴν χαὶ ἐπιτραχήλιον, 333" ὡρᾶριον. "O9ev ὁ ῥατι- λεὺς, ὅτε πρ’ θάλλεται ἀρχιδιάχονον, ἓν τῆς τοιαύτης τῶν ἑξωχαταχοίλων τάξεως ὡς ἐντιμοτέρῳων τῶν ἅ)- λων ὕντων προθάλλεται τοῦτον, xal οὐκ ἄλλοῦεν. Διὸ καὶ κατὰ τὸν ῥηθέντα λόγον φορεῖ 6 ἀρχιδ.άνο- νο; χατὰ ταύτην xal µόνην τὴν τῆς σταυραπροσχυ- νήσεως ἑορτὴν ἐν τῷ παλατίῳ φελώνην, χαὶ οὖχ ἄλ)οτέ ποτε. E! δὲ τύχοι μὴ εἶναι ἀρχιδιάκονο’, φέρει τὸν σταυρὸν ὁ τυχὼν διάχονος.

Εἰδέναι δεῖ ὅτι ὑπὲρ ὅλης τῆς ἁγίας καὶ μεγάλης Τεσσαρακοστῆς οἱ ἱερεῖς τε καὶ αἱ διάχονοι πορφυρᾶ

C στιχάρια xal φελώνας φοροῦσι, πλὴν τὶς τοῦ Βύαγ- γελισμαῦ ἑαρτῆς, τῶν Βαΐων, xal τοῦ μεγάλου Σα6-

θάτου. ΚΕΦΛΛΛΑΙΟΝ 1’, Εορτὴ τῶν Βαἴων'

T3 ἑορτῇ τῶν Batav προετοιμάζεται μὲν Ó περίπατος διὰ µέσης τῆς ἐ6 ομάδος, ἀπὸ τοῦ κελλίον τοῦ βασι- λέως διἠκων µέχρι χαὶ τῖς ἐκκλησίας, διὰ δὲ τῆς τοῦ σαθθάτου τοῦ Λαζάρου νυχτὸς καταπάττουσι τὸ ἔδαφος piv -αὔ περιπάτου, ἑνδύαυσι δὲ πάντας τοὺς στύ- λους ἃ διὰ μνρτινῶν T] δαφνῶν f] ἐλαιῶν. Καὶ ἔπι- φωσκούσης τῆς χνριχκῆς Φφαΐνεται ἑξαίφνης κατε- «χευααμένος ἅμα xal ἔτοιμος ὁ περίπατος. Ταῦ οὖν ἄρθρου φαλλομένου ἀλλάσσει ὁ βασιλεὺς xa ἐξέρχε- ται τοῦ χελλίου αὐτοῦ. Καὶ χατὰ μὲν τὰς ἄλλας τῶν

D ἑορτῶν φορεῖ ἐπὶ χεφαλῆς τε καὶ τοῦ σώματος οἷον

ἂν ἀπὸ τῶν ἑαυτοῦ φορεμάτων βούλοιτο, ὡς δεδί- Ἰωται. χατὰ δὲ ταύτην οὐδὲν ἄλλο φορεῖ εἰ μὴ τὸ στέμμα xal τὸν σάκκον, φέρων ἐν μὲν τῇ δεξιᾷ αται - ϱὸν, ἓν δὲ τῇ ἀριατερᾷ τὸ μανδύλιον μετὰ τῆς ἀκα- χίας, ὡς ἔθος Lat, χαὶ λαμπάδα. ᾽Αλλάσαουσιν ὡσαύ- τως χαὶ οἱ ἄρχοντες τὰ συνήθη τούτων ἀλλάγματα, ὡς προείποµεν.

Προέρχεται γοῦν ὁ λαμπαδάριος εἰς τὸν περίπατον λαμπάδα φορῶν, ψάλλων ὅλον. τὸ ἰδιόμελον” «Ἐξέλ- θετε ἔθνη, ἐξέλθετε xal λαοὶ, θεάσασθε σήμερον τὸν βασιλέα τῶν οὐρανῶν' εἰς τύπον γὰμ Τριστον τὸ Εὐαγ- χέλιον ἔρχεται.» Elsa. ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ νἱὸς αὐτοῦ à βασιλεὺς, sb. παρατύχο.' ὃς δη καὶ εἰ δστεμμένος

85 DE OFFICIIS CPOLITANIS. — CAP. X-XII. 6 ἑστὶ, φορεῖ στέµµα καὶ οὗτος ὡς 6 xathp αὑτοῦ, À rator, si adsit (qui δἱ coronatus sit, fert et ]pse

ἁκολουθῶν τῷ βασιλεῖ xal πατρὶ αὑτοῦ. εἰ δὲ μὴ, στέφανον xal φυάλιν, ὡς προεΐπομεν, Καὶ μετ’ αὐ- τὸν ἀνέρχονται οἱ δεσπόται, εἶτα ὁ ἀρχιδιάχονος μετὰ τοῦ Εὐἀάγγελίου, ἔπειτα ὃ πατριάρχης, μᾶλλον δη οἱ πατριάρχαι, εἰ παρόντες εἰσὶν, ἑνδεδυμένοι τὰς ἀλλαγὰς αὐτῶν,. καὶ μετὰ τούτους ἱερεῖς πέντα f πλείους, ἁγίας εἰκόνας φέροντες.

* Απελθόντων οὖν οὕτω διὰ ἐοῦ περιπάτου µέχρι χαὶ τῆς ἐκχλησίας, γίνεται ἡ ἀπόλνσις τοῦ bpüpou ἐκεῖσε. Εἶτα ὁ βασιλεὺς ὑποστρέφει χαθ᾽ ὃν εἴρηταί τρόπον, τοῦ λαμπαδαρίου προπορευοµένον.

Καὶ μετὰ τὸ τὸν βασιλέα τοῦ περιπάτου κατελ- θεῖν τόν τε πατριάρχην xai τοὺς ἱερεῖς τοῦ βασιλέως, παιδόπουλον ἐξελθὸν ἁρπάξει χλάδον, δηλοῦντος τούτου βασιλικὺν ὁρισμὸν εἶναι τὸ «bv περίπατην διάρπαγµαά γενέσθαι, xal αὐτίχά γίνεται οὕτω. Διαρπάζεται δὲ παρά τε τῶν Βαβάγγων, τῶν παρσμονῶν xat τῶν Xot- πῶν τῶν iv τῇ αὐλῇ εὑρισχομένων τάξεων. Μετὰ δὲ 4b ταῦτα πάντα γενέσθαι ἀπέρχεται μὲν ὁ βασιλεὺς εἰς τὴν εράπεζαν, ἐ9εὶ λειχουργία οὗ γίνεται διὰ τὸ τὴν ὥραν παραιαθηναι, ὑπηρετεῖ δὲ ὃ μέγας δοµέστιχος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ (Α’. - Περὶ zov ὅτε ἔστι AeAvnngéroc d βωσωῶεύς.

Ἱστέον δὲ ὅτι fj τῶν Χριστουγεννῶν ἑορτὴ καὶ τῶν Φώτων, ἀλλὰ δῆ χαὶ τῶν Βαΐων, γίνεται χᾶτὰ την γεγραμμένην τάξιν μετὰ τῶν προχύφεων χα) τοῦ περιπάτον, ἂν pl) T] λελυπήµένος ὁ βασιλεύς. Ei δὲ διὰ θάνατον ἡ τῆς ἑαυτοῦ γυναικὸς ἴσως, τῆς ὃσσποί- νης, 3j υἱοῦ αὐτοῦ βασιλέως ὄντος efr λελυπηµένος, τὰ μὲν ἄλλα τὰ φλάµουλα δηλονότι καὶ ὀργάνων ἦχος καὶ στολῶν λαμπρότης, 02 γίνεται διὰ τὴν λύπην τοῦ βασι» λέως' ὡσαύτως οὐδὲ πρόχυψις. Ἁλλ’ ἐξιὼν ὁ βασιλεὺς, ὡς ἔθος, μειὰ φορέματος λευχοῦ xai τοῦ σχιαδίου αὖ- τοῦ, τῶν ἄλλων ἀρχόγτων μελανειμονούντων µέχρι vo σεδαατοχρατόρων xaX δεσποτῶν (µέλανα γὰρ καὶ οὗτοι φοροῦσι πλην ἀποδημάτω» τα καὶ σελλῶν), ἵσταται ἔμπροσθεν τῆς παναγίας θεοτόχου τῆς νιχο- ποιοῦ. ὅπου ἡ τοῦ ἁγίου Γεωργίου ἐστὶν εἰκών. T'- νεται τοίνυν ἡ τῶν βασιλικῶν ὀνομάτων εὐφημία µό- v.v iv τῇ τῶν Χριστουγεννῶν ἑορτῇ καὶ τῶν Φώτων, ὡς εἴρηται, καὶ ἀπέρχεται ὁ βασιλεύς. Ἐν δὲ τῇ τῶν Ῥαΐων, ἐπεὶ ἔτι Ψαλλομένου τοῦ ὄρθρου γίνεται ὁ πε- ρίπατος, xal ἔστιν ἀνάγχη Υενέσθαν, ὡς ἔθος, λιτὴν, by δὲ τῇ λιτῇ περιπατῆσαι καὶ τὸν βασιλέα, ὁ μὲν περίπατος Ὑίνεται, περιπατεῖ δὲ ὁ βασιλεὺς φορῶν ἐπιλούριχον λευχὸν xal Φφαχεώλιον, xat γενοµόνης ἁπκολύσεως τοῦ ὄρθρου, ἕἔμπροσθεν τῆς νικσποιοῦ, ὅπου xal τῆς ὁδηγητρίας ἵσταται εἰχὼν, ὑπηατρέ- φει ὁ βασιλεύς.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ι8’. ᾿Ακολονθία τῆς ueyá Anc ἑδδομάδος.

Tf μεγάλῃ δευτέρα. τῇ μεγάλῃ τρίτῃ, τῇ µεγάλῃ «ετάρτῃ, τῇ µεγάλῃ πέµπτῃ ἀναγινώσχονται τὰ τέσ- capa εὐαγγέλια f| παρὰ τοῦ ἀρχιδιαχόνου f| πσρ᾽ Ezé- pou διαχύνου, ἐὰν p οὗτος παρὼν τύχο.. Πρὸ δὲ τῖς λειτουργίας τὶς αὐτῆς μεγάλης πέμπτης yive-

instar patri$ stemma), imperatorem et patreni suam subsequitur. Si vero. non sit coronatus, tunc fert simplicem coronám et phyalin, ut antea dixi- mus. Post quem ascendunt despote, deinde archi. diaconus eum Evangelio, posteà paíriarcha vel potius patriarche, si presentes sint, induti indu- menta $ua. Post isios, quatuor vel quinque sacer- dotes portantes sacras imagines.

llis igitur hunc in modum per ambulacrum usque ad ecclesiam abeuntibus, (nitur ibidem fatgtinam ; deiade Imperator eo quo dictum est! modo revertitur, preeunte lampadario.

69 Postquám imperatof, patriarcha et imperato'is sacerdotes de àmbulacro descenderunl, puer ac- eutrens rapil ramum ; quod indicium est, impera- (oris decteto ámbulacrum jam in predam conces- $um, δὲ extra. eulpam fore hos qui diripiunt. [l'a diripitur a Barangis , a stationariis, et a reliquis qui in aula sunt ordinibus. Omnibus | istis peractis imperator ad mensam se confert, quia liturgia non celebratur, quod tempus jam eflluxerit. Mini- Stràt áutem magnus domesticus.

CAPUT τσι.

De modo agetdí, αἱ imperalor versetur ín luctu.

Notandum, festa, ut Nativitatis, Luwinum et Pal- marum, celebrari Justa proscriptam formam eum solio elevato et ambülacrto, si iimperatof non. ver- setur in luctu. Si vero οὗ mortem vel uxoris stie

C imperatricis vel fllii, qui imperator fuerit, versetur

in lucta, tunc flammula, organorum concentus ct vestium splendor ompittuntár ób luctum imperatoris. Pari modo solii solemnitas Intetmittitur. Sed egres- $us linperator pro more cum indumento can- dido et pileo suo, cxteris proceribus etiam usquo sid eebastocratorem et despotam pullatis (pulla ent omnia fetunt,exceptis calceis et sellis), statanté san- ctissimam Deiparam victricem seu victori: cffectri- oem ; ubi quoque sabcti Georgii imago visitur.